Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Доусон өзені – Австралияның Квинсленд штатының орталық бөлігінде орналасқан өзен.
River in Queensland, Australia
The Dawson River is a river in Central Queensland, Australia.
Жол жүрісі мен ерекшеліктері
Доусон өзені Карнарвон тау жотасының шығыс шетінен, Боксвейл мемлекеттік орман мен іргелес жеке меншік жерлерден басталады. Бұл – құмтасты шатқалдардың қалың орманды аймағы, онда өзен кейде құрғап қалатын, бірақ көктемдермен толығатын су көздері бар уақытша ағын болып табылады. Карнарвон тас жолы өзеннің жоғарғы бөлігін кесіп өтеді, ал өзеннің оңтүстік-шығысқа қарай ағып кететін жоғарғы бөлігі Аркадия аңғарының оңтүстік шетіндегі Экспедиция ұлттық паркінің Lonesome және Beilba бөліктерін аралап өтеді. Доусонның бұл жоғарғы бөлігі Hutton Creek бұлағымен қосылып, тұрақты ағыстың жоғарғы шегін белгілейді. Доусон өзенінің ортаңғы бөлігі Барондах өткелінен Лейхардт тас жолына дейін шығысқа қарай, ал одан әрі Глейб су сақтайтынына дейін солтүстік-шығысқа қарай ағады. Мұнда өзен солтүстікке бұрылып, Натан шатқалы арқылы Преципис жотасын кесіп өтеді – бұл да орманды құмтасты жоталардың қиын-қыстау аймағы. Осы жерден өзеннің төменгі бөлігі кең аңғар арқылы ағып өтеді, жай ғана төбелер мен суармалы далаларды шарлайды. Ол Лейхардт тас жолын қайтадан кесіп өтеді де, солтүстікке қарай ағып, Каприкорн тас жолымен қиылысатын жерге дейін жалғасады. Содан кейін Доусон өзені Маккензи өзенімен қосылып, Фицрой өзенін құрайды. Көзінен басталып, қосылған жеріне дейін өзенге Дон өзені сияқты 64 сала өзен қосылады және өзен өз бағытында белгілі бір биіктіктен төмен түседі. Экспедиция ұлттық паркі мен Преципис ұлттық паркі Доусон өзені бойындағы қорғалатын аумақтар болып табылады. Доусон өзені 2010–11 жылдарғы Квинсленд су тасқынынан зардап шеккен Квинсленд өзендерінің бірі болды. Өзен Теодор қаласын су басып, оның толық эвакуациясына әкелді, бұл Квинсленд тарихында тұңғыш рет болған оқиға.
The Dawson River rises at the eastern end of the Carnarvon Range in Boxvale State Forest and adjacent private lands. This is a rugged forested area of sandstone gorges in which the river is an ephemeral stream with some permanent, spring fed waterholes. The Carnarvon Highway crosses the river in this headwater area before the upper section of the river drains southeast as an intermittent stream traversing the rugged Lonesome and Beilba sections of Expedition National Park, at the southern end of the Arcadia Valley. This upper section of the Dawson ends at the confluence with Hutton Creek, a spring fed stream that marks the upper limit of permanent flow. The middle section of the Dawson River flows generally east from the Baroondah crossing to on the Leichhardt Highway and northeast to the Glebe Weir, where the river turns north and traverses the Precipice Range through Nathan Gorge, another rugged area of wooded sandstone ranges. From here the lower section of the river meanders through a broad valley of gently undulating lowlands and irrigated floodplains, being crossed again by the Leichhardt Highway at , and continuing north through towards , where it is crossed by the Capricorn Highway. A little further north, the Dawson River meets its confluence with the Mackenzie River to form the Fitzroy River. From source to confluence, the river is joined by sixty four tributaries, including the Don River, and descends over its course. Expedition National Park and the Precipice National Park are protected areas along the Dawson River. The Dawson River was one of a number of Queensland rivers affected by the 2010–11 Queensland floods. As the river inundated the town of Theodore it was completely evacuated, a first in Queensland's history.
Тарих
Йиман (сондай-ақ Иман және Джиман деп те аталады), Вули Вули және Гангалу – Австралияның Орталық Квинсленд штатындағы Доусон өзенінің абориген тілдері. Тілдік аймаққа Мараноа аймақтық кеңесі мен Банана аймақтық кеңесінің жергілікті басқару аумақтары кіреді. Людвиг Лейхардт 1844 жылы бұл аймақты зерттеді және өзенді Лейхардттың қаржылық демеушісі болған Роберт Доусонның құрметіне атады. Хорнет Бэнктегі қоныс аударушылардың қырғыны Тарумның жанындағы Доусон өзені бойында болды, одан кейін жазалау шабуылдары, қырғындар және Иман халқының тарауы орын алды. 1920 жылдары, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін, Австралияның Еңбек партиясының саясаткері Тед Теодор (1884–1950) Доусон өзенінде қайтып келген әскерлер үшін суару бағдарламасын іске қосты. Оның ниеті – оларға өзен бойындағы өңделетін жерлерді ұсынып, шаруашылықпен айналысуға мүмкіндік беру, осылайша соғыстан кейінгі экономикалық төмендеуді болдырмау еді. 1922 жылғы Суару заңы қабылданғаннан кейін ол Доусон өзенінде суару схемаларын бастады, бастапқыда 8000 жаңа фермерге арналған. Бірақ, топырақтың шаруашылыққа жарамсыз екенін және қайтып келген әскерлердің егіншілік дағдылары жоқ екенін түсінген соң, ол бұл жобадан бас тартты.
Yiman (also known as Iman and Jiman), Wuli Wuli, and Gangalu are Australian Aboriginal languages of the Dawson River in Central Queensland. The language region includes areas within the local government areas of Maranoa Regional Council and Banana Shire Council. Ludwig Leichhardt explored the area in 1844 and named the river in honour of Robert Dawson, one of Leichhardt's financial backers. The Hornet Bank massacre of settlers occurred along the Dawson near Taroom and was followed by reprisal attacks, massacres and dispersion of the indigenous Iman people. In the 1920s, shortly after the First World War, Australian Labor Party politician Ted Theodore (1884 1950) launched an irrigation program on the Dawson River for returning soldiers. His intentions was to provide them with arable land along the river for them to take up farming, thus eschewing a post war recession. After the 1922 Irrigation Act was passed, he started irrigation schemes on the Dawson River, for an initial 8,000 new farmers. However, the scheme was abandoned after he realised the soil was unsuitable for farming and the returning soldiers had no agrarian skills.