Бір оқтан ату қаруы

Кіріспе

Бір оқ-дәріге толы қару атыс қарулары

Атыс қаруларының конструкциясында "бір оқ-дәріге толы" термині тек бір оқ-дәріге толы болатын қаруларды білдіреді, сондықтан әр оқ атқаннан кейін оларды қолмен қайта зарядтау қажет. Көп оқ-дәріге толы, қайталайтын атыс қаруларымен ("қайталаушылар") салыстырғанда, бір оқ-дәріге толы конструкцияларда тек қана триггер, балға/оқ ату механизмі немесе кремний тасы ғана қозғалады, сондықтан оқпанның артында қозғалыс механизміне орналасу үшін үлкен қабылдағыш қажет болмайды. Бұл оларды револьверлерден немесе дүкен/белдеумен жабдықталған атыс қаруларынан әлдеқайда қарапайым және берік етеді, бірақ атыс жылдамдығы да әлдеқайда төмен. Атыс қаруларының тарихы қол пулясы және аркебус сияқты бір оқ-дәріге толы қарулармен басталды, содан кейін дерринг сияқты көп түтіктелген конструкциялар пайда болды, және көп ғасырлар өткеннен кейін ғана қайталайтын атыс қарулары кеңінен қолданыла бастады. Әскери қолдануда жеткіліксіз атыс қуатынан қанағаттанбағандықтан, бір оқ-дәріге толы қарулар көптеген өндірушілерде әлі де тұмсықтан және патронмен атуға болатын түрлерімен, мысалы, импровизациялық қарулардан және өте жасырын қалта пістолеттерінен бастап, ең жоғары сапалы аңшылық және спорттық мылтықтарға дейін шығарылуда.

Картриджге дейінгі кезең

1860 жылдардан бастап металл оқ-дәрілер енгізілгенге дейін атыс қаруларының көп бөлігі бір рет атуға арналған, тұмсығынан зарядталатын мылтықтар болатын. Дегенмен, көп түтік, артқыдан зарядталатын, айналмалы және бірнеше рет атуға мүмкіндік беретін қарулар ғасырлар бойы сынақтан өтті. Оқ-дәріге дейінгі кезеңдегі бір рет атуға арналған қарулардың ішінде матчлок, виллок, снэплок, доглок, микелет-лок, кремнийлі және капсюльдік қарулар бар. Тұмсығынан зарядталатын қаруларға Браун Бесс, Шарлвилл және Спрингфилд 1861 үлгісіндегі мылтықтар, Кентукки және Миссисипи мылтықтары, сондай-ақ дуэльдік тапаншалар жатты. Сонымен қатар, Hall, Ferguson және Sharps сияқты ерте кездегі артқыдан зарядталатын бір рет атуға арналған мылтықтар да болды.

Қарулар

Алғашқы патронды мылтықтардың көпшілігі бір рет атылатын конструкция болды, бір рет ату әрекеттерінің күші мен қарапайымдылығынан пайдаланды. Жақсы мысал – 1863 жылғы Спрингфилд мылтықтарының алғашқы патронды түрлендірулерінде қолданылған "қақпақ" немесе Аллин механизмі. Түрлендіру оқпанның артқы жағын кеңейтуден (немесе кейін ұсақтаудан) және "қақпақ есік" деп аталатын иілмелі бөлікті орнатудан тұрды, ол патрондың камераға салынуына мүмкіндік беру үшін жоғары және алға қарай ашылатын. Патрон салынғаннан кейін, бөлік жабылып, бекітіліп, оқты сенімді түрде ұстап тұрды. Бөлікте, ескі соққылы механизмді пайдаланған оқ ату механизмі болды, сондықтан құлыпқа ешқандай өзгеріс енгізудің қажеті болмады. Атып болғаннан кейін, бөлікті ашу әрекеті, атылған гильзаны камерадан жартылай шығарып, оны алып тастауға мүмкіндік берді. 1866 жылы АҚШ Спрингфилд 1866 үлгідегі мылтықты және .50-70 патронын стандарттады, бұл патрондар американдық Азамат соғысында қолданылған ойықталған мылтықтардың қақпақ түрлендірулерінде қолданылды. Қақпақ механизмі 1873 жылы Спрингфилд 1873 үлгідегі мылтықты және .45-70 патронын қабылдаумен жалғасты. Спрингфилд 1873 үлгідегі мылтық 1892 жылға дейін қызметте болды, содан кейін 1892 жылдан 1903 жылға дейін Krag–Jørgensen бұрандалы мылтығымен ауыстырылды. Аллин механизміне ұқсас тағы бір мылтық түрлендіруі – 1866 жылы енгізілген британдық Снайдер–Энфилд, ол алға емес, бүйірге бұрылатын. АҚШ армиясы өз қақпақтарын ондаған жылдар бойы сақтап қалғаннан өзгеше, британдықтар тез арада Снайдерден бас тартып, Пибоди механизмінен туындаған күрделірек Мартини блогын таңдады. Мартини–Генри викториан дәуірінің соңындағы стандартты британдық мылтықтары болды, ал Мартини–Энфилд түрлендірулері Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін екінші бағыттағы қызметте қолданылды. Бір рет атылатын мылтықтар 19 ғасырдың соңында үлкен аң аулаушыларының баға жетпейтін құралы болды. Америка батысындағы бизон аулаушылары Sharps, Remington және Springfield бір рет ату мылтықтарын қолданды; Африка мен Азиядағы пил сүйегі және трофей аулаушылары Martini және "экспресс мылтықтарын" және "пил мылтықтарын" қолданды. Бұл мылтықтар өте үлкен қара ұнтақ патрондарына арналған, әскери .45-70 патронынан бастап .50-140 Sharps және .500 Express-ке дейін; алғашқы қайталанатын механизмдер осы қуатты және физикалық өлшемі бар патрондарды қабылдауға қабілетсіз болды. Бір рет атылатын үлкен аң аулау мылтығының орнын 20 ғасырдың басында жоғары жылдамдықты, түтінсіз ұнтақ патрондарынан атылатын бұрандалы қайталанатын мылтықтар басты. Жоғары қуатты қайталанатын мылтықтар пайда болғаннан кейін, бір рет атылатын мылтықтар негізінен нысанаға ату жарыстарында қолданылды, ал алғашқы ресми жарыс 1872 жылы Лонг-Айлендтегі Кридмурда өтті. 1872 жылдан бастап 1917 жылы АҚШ Бірінші дүниежүзілік соғысқа кіргенге дейін, бір рет атылатын мылтықпен нысанаға ату Америкада бүгінгі гольф сияқты танымал болды. Бұл матч атудың алтын ғасырында, ең танымал нысаналық мылтықтарды Bullard, Stevens, Remington, Maynard, Ballard, Farrow және Winchester өндірді. Бұл мылтықтардың кейбіреулері Кридмурдағы жарыстарда .25-20 Winchester, .32-40 Winchester, .33 Winchester, .35 Winchester, .38-55 Winchester, .40-50 Winchester, .40-70 Winchester, .44-105 Winchester және т.б. калибрлерін қолданды. Бірақ екі калибр бір рет ату дәуірінде тұрақтылықты сақтады: .32-40 және .38-55 калибрлері. Спорттың басындағы ең төменгі стандарт – тік тұрып (қолдан тыс) ату болды. Мылтыққа көзқарас, орындықтар, жатып ату (алдыңғы жағына жатып) позициялары болған жоқ, бірақ атақты мылтық трубкасын жасаушы Гарри Мелвилл Поуптың (1861–1950) айтуынша, "арқа аяқтарына тұрып, адам сияқты ату" қажет болды. .32-40 және .38-55 желге қарсы тұра алды, сонымен қатар, мылтықшыны ауыр кері соққымен шаршата қоймады, бұл жоғары дәлдікті сақтады. Ақырында, .32-40 бір рет ату мылтығы матч атушылардың деканы болды, өйткені .38-55 мылтығының кері соққысы матч кезінде жүздеген патрон атылғаннан кейін өз әсерін тигізді. 1878 жылы Джон Мозес Браунинг, мүмкін ең ұлы бір рет ату мылтығын патенттеді: Браунинг өзінің дизайнын Winchester Repeating Arms Company-на сатқаннан кейін ол Винчестер 1885 үлгідегі мылтық ретінде шығарылды. 1885 жылғы бір рет ату мылтықтарының 200 000-нан азы құрастырылса да, олар 1885 жылдан 1920 жылға дейін өндірісте болды. Remington, Sharps және Browning әр түрлі механизмдерді, мысалы, дөңгелейтін және құлайтын блоктарды қолдана отырып, бір рет ату мылтықтарын жасады. Бұл мылтықтар бастапқыда .50-110 Winchester сияқты үлкен қара ұнтақ патрондарымен жабдықталған және көбінесе бизонға аңшылық үшін қолданылған. Кейінгі өндірістегі мылтықтар .30-40 Krag сияқты танымал түтінсіз ұнтақ патрондарымен жабдықталды. Бір рет ату мылтықтары рычагты мылтықтармен біраз уақыт қатар өмір сүрді, бірақ сенімді бұрандалы мылтықтардың пайда болуымен өндірістен шыға бастады.

Almost all of the early cartridge fed rifles were single shot designs, taking advantage of the strength and simplicity of single shot actions. A good example is the "trapdoor" or Allin action used in early cartridge conversions of 1863 Springfield muzzleloading rifles. The conversion consisted of filing out (or later milling out) the rear of the barrel, and attaching a folding bolt, the "trapdoor", that flipped up and forwards to allow the cartridge to be loaded in the breech. Once loaded, the bolt was closed and latched in place, holding the round securely in place. The bolt contained a firing pin that used the existing percussion hammer, so no changes were required to the lock. After firing, the act of opening the bolt would partially extract the fired case from the chamber, allowing it to be removed. In 1866, the United States standardized on the Springfield Model 1866 rifle and .50 70 cartridge, chambered in trapdoor conversions of rifled muskets that had been used in the American Civil War. The trapdoor mechanism continued usage in 1873 with the adoption of the Springfield Model 1873 rifle and .45 70 cartridge. The Springfield Model 1873 rifle stayed in service until 1892 when it was replaced by the Krag–Jørgensen bolt action rifle from 1892 until 1903. Another muzzleloader conversion similar in concept to the Allin action was the British Snider–Enfield, also introduced in 1866, which hinged to the side rather than forward. Unlike the US Army, which kept its trapdoors for decades, the British soon moved beyond the Snider to the more sophisticated dropping block Martini action derived from the Peabody action. Martini–Henrys were the standard British rifles of the late Victorian era, and Martini–Enfield conversions continued in second line service until the Second World War. Single shot rifles were the preferred tools of big game hunters in the late 19th century. The buffalo hunters of the American West used Sharps, Remington, and Springfield single shots; ivory and trophy hunters in Africa and Asia used Martini and break action "express rifles" and "elephant guns." These rifles were designed for very large black powder cartridges, from military issue .45 70 on up to the enormous .50 140 Sharps and .500 Express; early repeating actions were not capable of handling rounds of this power and physical size. The single shot big game rifle would only be displaced by bolt action repeaters firing high velocity smokeless powder cartridges in the early 20th century. After the advent of high powered repeating rifles, single shot rifles were primarily used for target shooting matches, with the first official match shooting event, opening at Creedmoor, Long Island in 1872. From about 1872 until the U. S. entry into World War I in 1917, target shooting with single shot rifles was nearly as popular in America as golf is today. During that golden age of match shooting, the most popular target rifles were made by Bullard, Stevens, Remington, Maynard, Ballard, Farrow, and Winchester. Calibers used by some of these rifles during matches ranged from the .25 20 Winchester, .32 40 Winchester, .33 Winchester, .35 Winchester, .38 55 Winchester, .40 50 Winchester, .40 70 Winchester, .44 105 Winchester, etc. for over shooting at Creedmoor. But two calibers maintained consistency throughout their tenure during the single shot era: the .32 40 and the .38 55 calibers. The minimum standard in the beginning of the sport had been firing from the standing position (off hand position). No rifle scopes, no bench rests, no prone (lying down on the front) positions, but shooting, as famed rifle barrel maker, Harry Melville Pope (1861–1950), once stated, "standing on his hind legs and shooting like a man." The .32 40 and .38 55 were able to buck the wind better at , and not wear the rifleman out by heavy recoil, all while sustaining great accuracy. In the end though, it was the .32 40 single shot rifle that became the dean of match shooters, as the recoil from the .38 55 took its toll after hundreds of rounds had been fired during a match. In 1878, John Moses Browning patented arguably the greatest single shot rifle ever produced: after Browning sold his design to the Winchester Repeating Arms Company it was brought out as the Winchester Model 1885 Rifle. Although fewer than 200,000 Model 1885 Single Shots were built, they remained in production from 1885 to 1920. Remington, Sharps, and Browning all made single shot rifles using different actions, such as the rolling block and falling block. These rifles were originally chambered in large black powder cartridges, such as the .50 110 Winchester, and were used for hunting large game, often bison. Later production rifles would be in popular smokeless powder cartridges, such as the .30 40 Krag. Single shot rifles co existed for some time with the lever action rifle, but they began to fade out of manufacture with the advent of reliable bolt action rifles.

Пистолеттер

Қолға ұсталатын қару 14 ғасырда Қытайда бір рет атуға арналған қару ретінде пайда болды. Оның көптеген түрлерінде, 18 ғасырдың бірінші үштен бірінде металл оқ пайда болғанға дейін, оқ аузынан зарядталатын қару болып қала берді. Мұндай бір оқты патронмен атуға арналған тапаншалар көп ұзақ болмады, себебі револьвер технологиясы жылдам дамыды, сондай-ақ, капкак пен допты револьверлердің кең таралған үлгілері үшін патронға түрлендірулер жасалды. Дегенмен, бір рет атуға арналған екі түрлі пистолет сақталды: бір рет атуға арналған деррингерлер және нысанаға атуға арналған пистолеттер, олар негізінен бір рет атуға арналған мылтық механизмінен пистолет өлшеміне дейін қысқартылған нұсқалар болатын. Ремингтонның жылдам айналатын блогы, бәлкім, ең танымал болды. Бір рет атуға арналған мылтықтардың дәуірі аяқталған сайын, осы ерте заманғы бір рет атуға арналған пистолеттер де жоғалып кетті. 1907 жылы J. Stevens Arms компаниясы, пистолет патрондарымен арзан, бір рет атуға арналған мылтықтар шығаратын, өз мылтықтарының пистолеттік нұсқаларын жасауды бастады. Бұл пистолет .22 Long Rifle патронымен жабдықталған және нысанаға ату үшін реттелетін аспапты көздермен және ыңғайлы тұтқалармен бірге келді. Бұл үлгілер 1939 жылы өндірістен алынды.

Қарулар

Бір қаптық мылтықтар әрдайым екі қаптық мылтықтарға қарағанда арзан балама ретінде танымал болған. Олар екі қаптық мылтықтар сияқты көбінесе ашылатын конструкциялы болады, бірақ параллель қанатарды дәл келістіруді қажет етпегендіктен әлдеқайда арзан. Бір қаптық мылтықтар сондай-ақ жеңіл, егер оларды аң аулауға алып жүрсеңіз, бұл артықшылық болуы мүмкін, бірақ олардың қайтарылу сезімі күштірек болады. Олар мылтықпен ату спортында кеңінен қолданылмайды, себебі көптеген жарыстарда екі рет тікелей ату қабілеті қажет. Бір қаптық мылтықты оның өзін-өзі қорғау үшін қолданылатын арзан құрал болғандықтан, көбінесе "ас үй мылтығы" немесе "шаруа мылтығы" деп атайды.

Тұзақ есіктерінің әрекет етуі

Жалпы әскери қолданысқа арналған ең алғашқы металл патронды артқы зарядтаушы мылтықтар, ескі мүйізді мылтықтарды қайта жасаудан басталды. Патрон ұңғысының жоғарғы артқы бөлігі кесіліп немесе фрезерленді, сосын оның орнына жоғары қарай ашылатын шарнирлі артқы бөлік орнатылды. Ішкі бұрышты оқ ату тетігі, винтовканың бұрыннан бар бүйірлік соққысын қайта пайдалануға мүмкіндік берді. АҚШ-тағы Спрингфилд Арсеналы жасаған "Аллин" жүйесі алға қарай ашылса, британдықтар қолданған "Снайдер-Энфилд" жүйесі бүйірге қарай ашылды. Британдықтар "Снайдерді" тез арада "Мартини" стиліндегі "Пейбоди" блогымен алмастырғанда, АҚШ армиясы тұйық есіктің жүйесі жеткілікті деп санады және мүйізді мылтықтарын қайта жасаудан кейін, жаңа өндіріс Спрингфилд 1873 моделін жасады, ол Үнді соғыстарының негізгі қаруы болды және испан-американ соғысындағы кейбір бөлімшелерде де қолданылды. Басқа тұйық есікті жүйелеріне сирек кездесетін Конфедерацияның "Тарпли" карабині, австриялық "Ванцл", бельгиялық "Альбини Браендлин" мылтығы және "Терсен" түрлендіруі (олардың кейбіреулері француз 1777 үлгісіндегі кремнийлі мылтықтардан жасалған), M1842/59/67 швейцариялық "Милбанк Амслер", M1859/67 испандық "Бердан" және "Колт" өндірісімен жасалған орыс "Бердан" I типі кіреді. Бұл жобалардың барлығы, 1863 жылғы "Тарплиден" басқасы, 1865-1869 жылдар аралығындағы кезеңге жатады, ал "Тарпли" мен орыс "Берданынан" басқалары мүйізді мылтықтардан қайта жасалған.

Ажырату әрекеттері

Бір рет атуға арналған қарудың ең көп таралған түрі, көбінесе мылтықтарда, кішкентай пистолеттерде және қара ұнтақты "слон" қаруларында кездеседі. Бұзылатын механизмде ұңғы құрамы мен құлпытас білігімен байланысады. Құлыптау тетігі босатылғанда, ұңғы құрамы қабылдағыштан айналып, оқтың қуысын ашады және кейде жоғары сапалы қаруларда, қолданылған патронды ішінара шығарып алады.

Тегістеу блогының әрекеттері

Айналмалы блок механизмінде, құлыптауыш блок жартылай цилиндр пішіндес болып келеді, оның осі арқылы айналдыру осі өтеді. Оператор блокты айналдыру арқылы немесе "домалату" арқылы құлыпты ашады және жабады; бұл қарапайым, мықты және сенімді конструкция. Айналмалы блоктар көбінесе 19-шы ғасырдың соңында Remington компаниясы жасаған қарулармен байланысты; Remington механизмінде, оқ атар сәтте құлыптауышты жабуға молот қызмет етеді, ал блок өз кезегінде, құлып ашық болғанда молоттың түсуіне кедерілді етеді. Айналмалы блоктың қызықты түрі – австриялық M1867 Werndl–Holub болды, онда айналдыру осі ұңғыға параллель болды және блок бүйірге бұрылды.

Блокты жою әрекеттері

Бұл – қабылдағыштағы құлпынақты ашу үшін, әдетте төменгі тұтқамен іске қосылатын, құлпынақты төмен түсіретін немесе "құлататын" әрекеттер. Құлату блогының екі негізгі түрі бар: бұрылу блогы және түсірілу блогы.

Блокты еңкейту әрекеттері

Бұрылатын немесе айналмалы блок механизмінде, блок артқы жағынан шарнирленген (бұрылатын доңғалақтан айырмасы, ол шарнирленбеген). Тетік жұмыс істеген кезде блок төмен және алға қарай бұрылып, патрондаушы ұяны ашады. Ең танымал айналмалы блок конструкциялары – Пибоди, Пибоди-Мартини және Баллард механизмдері. Провиденс құрал компаниясы жасаған түпнұсқа Пибоди мылтықтары қолмен қайырылатын бүйірлік соққыны пайдаланды. Швейцариялық қаругер Фридрих Мартини Пибодиге ұқсас, бірақ тетікпен бірге блокты айналдыратын қозғалыспен серіппелі соққыны зарядтайтын механизм ойлап тапты. 1871 жылғы Мартини-Генри, "қақпақшалы" Снайдер-Энфилд мылтығын алмастырып, кейінгі Виктория дәуіріндегі британ армиясының стандартты мылтығы болды, ал Мартини азаматтық мылтықтар үшін де танымал болды. Чарльз Х. Баллардтың өзіндік серіппелі бұрылатын блок механизмін 1875 жылдан бастап Марлин атыс қарулары компаниясы шығарды және ол ұзақ қашықтықтағы "Кридмур" нысана көздеушілер арасында жоғары беделге ие болды. Бүгінде сақталған Марлин Баллард мылтықтары коллекционерлер арасында қымбатқа бағаланады, әсіресе сол кездегі швейцариялық стильдегі Schützen дулымында орнатылғандары.

Құлау блогының әрекеттері

Төмен түсетін немесе сығанақтап түсетін блок механизмінде блок бұрылмайды, керісінше қабылдағышта жасалған тік саңылауда сығанақтап төменге қарай жылжиды. Төмен түсетін блоктар – ең мықты шағын қару механизмінің бірі болып саналады, сонымен қатар ауыр артиллерияда да қолданылады. Белгілі төмен түсетін блок конструкцияларына Sharps мылтықтары мен карабинтері, Browning/Winchester бір оқ атар мылтығы, Farquharson мылтығы және заманауи Ruger No. 1 жатады.

Бұрандалар

Болттық механизмдер әдетте бекітілген немесе алынып тасталатын доңғалақты дүкендермен байланысты болғанымен, шын мәнінде, алғашқы әскери қолданысқа енгізілген оқ атар қару – бір рет атуға арналған болттық механизм: 1841 жылғы қағаз оқпен атуға арналған пруссиялық инелі мылтық. Франция 1866 жылы одан да жақсы Chassepot мылтығымен жауап берді, ол да қағаз оқпен атуға арналған болттық механизм болды. Әскери қызметтегі алғашқы металл оқпен атуға арналған болттық мылтықтар – 1870 жылы Ресей енгізген Бердан II үлгісі, 1871 жылғы Маузер үлгісі және өңделген Chassepot, 1874 жылғы Грас мылтығы болды; олардың барлығы бір рет атуға арналған. Бүгінде жоғары деңгейдегі ұсақ калибрлі спорттық мылтықтардың көпшілігі бір рет атуға арналған болттық механизмдерді қолданады. .22 калибрлі бір рет атуға арналған болттық мылтықтар 20 ғасырдың басында арзан "балалар мылтығы" ретінде кеңінен өндірілді; сондай-ақ, көбінесе .410 калибрлі бір рет атуға арналған болттық оқ атар қарулар да болды.

Қазіргі заманғы бір реті бар суреттер

Картриджсіз, бір реттік атуға арналған қарулар әуесқойлар арасында әлі де жасалып тұрғанымен (мысалы, көне мылтықтардың көшірмелері), бұл талқылау картридждерді пайдаланатын жаңа үлгілерге қатысты.

Пистолеттер

Қазіргі заманғы бір рет атылатын атыс қаруларының кең таралғандығы ең анық тапаншалар саласында байқалады. Remington 1963 жылы бір рет атылатын, иінді механизмді XP 100 тапаншасын ұсынды, ол жоғары өнімділік және жоғары жылдамдықты тапаншалар дәуірін баяндады. .221 Fireball патроны өзінің атына сай келіп, 10.5 дюймдік (26.7 см) стволдан 2700 фут/с (823 м/с) жылдамдыққа жетті. Іс жүзінде қысқартылған .222 Remington болып табылатын, ықшам .221 Fireball патроны көптеген мылтықтардан асып түсетін дәлдікті қамтамасыз етті, тіпті басқа тапаншалар үшін естілмеген қашықтықтарда да. XP 100-ден де үлкен, 1967 жылы Thompson Center Arms Contender тапаншасының пайда болуы қару спортын түбінен өзгертті. Contender – бұл атысшының стволды бірнеше минут ішінде ауыстыруына мүмкіндік беретін ашылатын конструкция. .22 Long Rifle калибрінен бастап .45 70 дейін, ал 8, 10 және 14 дюймдік (20, 25 және 35.5 см) ствол ұзындығында қол жетімді, Contender тиісті білікпен кез келген аңды аулауға жарайды және XP 100-ге сай дәлдікпен мылтық сияқты өнімділік көрсетеді. Көптеген басқа өндірушілер де бір рет атылатын тапаншалар жасап шығарады, көбінесе олар иінді механизмді мылтықтар негізінде жасалған, стволдары әдетте 10-дан 15 дюймға (25-тен 38 см-ге) дейін жетеді. Бір рет ату метальдық силуэт атуда басымдық құрайды, ал бір рет ату аң аулау үшін қолданылатын ең көп таралған тапанша болып табылады. Бір рет атылатын тапаншалар кейде көтерілісшілер, қарсылық күресшілері және көшелік бандалар арасында да танымал болды. Екінші дүниежүзілік соғыстағы, жаппай өндірілген, төмен құнға сатылатын Liberator тапаншасы, АҚШ әскерлері одақтас қарсылық күштері мен партизандарға қастандық үшін таратқан тапаншаның ең көп таралған мысалы болып табылады. Миллионнан астам данасы тегін өндіріліп, таратылды, соның көп бөлігі жеке қолында қалды. Импровизацияланған, «молния» сияқты қарулар да бір рет атылатын тапаншалар санатына жатуы мүмкін. Соңғы жылдары осы импровизацияланған қарулар қылмыскерлер мен көтерілісшілердің қолына жиі түсіп жатыр, әсіресе зауыттық қаруларды алу қиын болған кезде.

Ругер

1966 жылы Sturm, Ruger алғашқы нағыз винтовкасын – Ruger No. 1-ді ұсынды. Ол құлау блогының механизмін қолданады және .22 Hornet-тен .458 Winchester Magnum-ға дейінгі кең ауқымды калибрлерде қолжетімді. No. 1 әрқашан бір оқ атар винтовканың ықшамдығын бағалайтын атысшылардың сұранысында болды, ал құлау блогының механизмі бірдей ұңғысы бар винтовканың ұзындығын шамамен төрт дюймге қысқартады. 1972 жылдан 1987 жылға дейін Ruger No. 1-дің арзан нұсқасын, No. 3-ті де жасады. No. 3, No. 1-дің бағасының шамамен жартысына сатылды, құлау блогының механизмі үшін қарапайым, құлыптамайтын рычагты пайдаланды және тегіс қормен келді.

Қаңырлау

1985 жылы Браунинг танымал Винчестер 1885 үлгісіндегі бір оқпен атуға арналған мылтықтарды танымал калибрлерде, бірақ Браунинг деген атпен қайта ұсынды. Винчестер бір оқпен атуға арналған мылтық Винчестер таңбасымен атаққа ие болғанымен, осы мылтықты 1880-ші жылдардың басында Винчестерге құқығын сатқан Джон Мозес Браунинг жасаған. Браунинг бір оқпен атуға арналған мылтығы 1985 жылдан 2001 жылға дейін өндірілді.

Купер

Купер жасаған мылтықтардың көпшілігі бір рет атылатын, иінтіреуішті (болтты) мылтықтар болып табылады. Олардың көптеген мылтықтары ұзақ қашықтықтағы зиянкестерді аулау үшін арнайы жасалған, онда бір рет атудың жоғары дәлдігі тиімді болады.

Ремингтон

Ремингтон өздерінің №1 Rolling Block мылтықтарын қайтадан әдеттегі тапсырыспен дайындалатын дүкені арқылы қолжетімді етті.

Жаңа Англия атыс қарулары (H&R)

Бір рет атқышпен жұмыс істейтін ең көп таралған мылтықтардың бірі – New England Firearms компаниясының арзан, 12 калибрлі мылтық механизмі негізінде жасалған, ашылатын мылтықтары. Бірақ мылтықтар жылумен өңделген болаттан жасалған, ал мылтық механизмі жылумен өңделмеген. Кез келген мылтық қаңқасы мылтық немесе оқ-дәрі түтікшесін қабылдай алады, бірақ оқ-дәрі түтікшесі қаңқалары тек оқ-дәрі түтікшелері үшін ғана қауіпсіз. Бұлар бастапқыда 1871 жылдан бастап Harrington & Richardson компаниясымен жасалған. Кейіннен H&R компаниясы NEF компаниясын сатып алды, және екеуі де қазір Marlin Firearms отбасының құрамында. Мылтықтар NEF және H&R аттарымен сатылады. Бұл мылтықтар өте дәл, және бірдей калибрдегі құлпынашпен жұмыс істейтін мылтықтан көбінесе екі есе арзан.

Винчестер

2005 жылы «Винчестер» компаниясы өзінің аңызға айналған 1885 модельді бір оқ атар мылтығын «Limited Series» санатында қайта сатуға шығарды. .17 калибрлі заманауи үлгілер «Low Wall» дизайнында ұсынылды, ал .243 және .30-06 калибрлі үлгілер «High Wall» типінде болды. Көшірмелердің ең нақтысы – «Traditional Hunter» шектеулі сериялы 1885 модельді бір оқ атар мылтықтар, себебі оларда түпнұсқа үлгідегі болаттан жасалған ай тәрізді артқы тақталар және бүктелетін болаттан жасалған артқы көзқарастар, сонымен қатар толық ұзындығындағы сегізбұрышты стволдар бар. «Traditional Hunter» мылтықтары 19 ғасырлық .45-90, .45-70, .405 және .38-55 калибрлерімен жабдықталған. Осы «Винчестерлердің» бірнешеуін сынақтан өткізу көрсеткендей, олардың құрылысы жоғары сапалы, ең соңғы технологиялар мен заманауи болат қолданылған, сондықтан олар 19 ғасырлық алдыңғы үлгілерінен мықтырақ және қауіпсіз, ал заводтық (жеке тапсырыс емес) стволдарының дәлдігі өте жақсы, әсіресе 200 метрде.

Қалқалар

19 ғасырдың соңында бұғы аулаушыларының қаруы болған. Жақында ірі аң аулауда, сондай-ақ тарихи қару-жарақ шараларында және қара ұнтақ патронмен (BPCR) жарыстарда олардың танымалдылығы қайта жанданды. Қазіргі танымалдылықтың көп бөлігі Sharps Model 1874 мылтығы көрсетілген "Quigley Down Under" фильміне байланысты. Каубойлік атқыштардың танымалдылығы да бір оқ атар мылтықтардың қолжетімділігіне әсер етті, қазір ескі қара ұнтақ мылтықтардың, әсіресе Sharps мылтықтарының көптеген көшірмелері бар.

Барретт М99

Барретт М99 – бір рет атылатын, иінтіреуішті, bullpup снайперлік мылтығы. Ол .50 BMG және .416 Barrett патрондарына арналған, бір мильден астам қашықтықта 0,5 МОА дәлдікке қол жеткізеді.

Денел NTW-20

Denel NTW 20 – бұрандалы механизммен жұмыс істейтін, антиматериалдық немесе ірі калибрлі снайперлік мылтық. Оқ ату кезінде қабылдағыштағы буферлік механизм, стволдың корпус ішінде кері иілуіне мүмкіндік береді, бұл қолданушыға ірі оқтарды салыстырмалы түрде оңай атуға қолайлы жағдай жасайды. Ол 20×82 мм Mauser, 14.5×114 мм және 20×110 мм Hispano Suiza патрондарына арналған. Атап айтқанда, 20 мм Hispano Suiza патронымен зарядталғанда бір оқ атылады, ал қалған патрондар 3 оқтық дүңгіршектен беріледі.

Штейн

Steyr HS .50-нің түпнұсқалық нұсқасы – бір рет атылатын, иыққа қойылатын снайперлік мылтық. Ол .50 BMG (немесе .460 Steyr) патронына арналған және 1500-ден 2500 метрге дейінгі қашықтыққа оқ ата алады.