Қасиетті дұға және құт-мүбәрак тілектер

Кіріспе

Христиандық сәлемдесу және бата

Dóminus vobíscum (латынша: "Раббы сендермен болсын") – католик шіркеуінің миссаларында және басқа да діни қызметтерде, сондай-ақ лютерандық, англикандық және методистік сияқты басқа батыс христиандық конфессияларының діни қызметтерінде дәстүрлі түрде дін қызметкерлері қолданатын ежелгі сәлемдесу және бата.

Қолданылуы

Жауап: "Et cum spíritu tuo" – "Және сіздің рухыңызбен бірге" дегенді білдіреді. Кейбір ағылшын тіліндегі аудармалар, мысалы Divine Worship: The Missal және Anglican Book of Common Prayer, жауапты "Және сенің рухыңмен" деп аударған. Шығыс православие шіркеулері де осы әдісті қолданады, бірақ епископтық және пресвитеральдық бата бір және бірдей; грекше, Εἰρήνη πᾶσι, eirene pasi, "барлығына бейбітшілік". Римдік ритуалда бұл тек епископ үшін қолданылады, ол Pax vobíscum дейді. Ағылшын тіліндегі католиктік литургияда қазіргі кезде қолданылатын ICEL аудармасында "And with your spirit" деп аударылған. 2011 жылғы Адвентке дейін ағылшын тілді елдерде Рим католиктерінің жауабы "And also with you" болды. 2001 жылы Киелі Тақ (Holy See) Liturgiam Authenticam нұсқаулығын шығарды, ол діни рәсімдерде жергілікті тілдерді қолдануға қатысты. Нұсқаулықта "Et cum spíritu tuo" сияқты, "көне шіркеудің мұрасына жататын және жалпы адамзат мұрасына айналған" белгілі бір сөз тіркестерінің мүмкіндігінше тура аударма арқылы құрметтелуі керектігі айтылған. Сондықтан ағылшын тіліндегі қазіргі аудармаларда латын тілінен аударғанда "And with your spirit" жауабы қолданылады, бұл латын тілінің нақты аудармасын көрсетеді. Dóminus vobíscum әдетте диякон емес адамдармен айтылмайды. Егер дұғаны бастаса, ол Domine, exaudi orationem meam ("Ием, дұғамды тыңда") және Et clamor meus ad te veniat ("Дауысым саған келсін", Забур 102-нің алғашқы аяты) деген жауаппен ауыстырылады немесе, егер бұл шақыру айтылса, ол алынып тасталады. Епископ немесе кейбір Шығыс католик, Шығыс православие, Шығыс православие немесе кейбір несториандық православие діни қызметкерлері басқаратын литургияда Dóminus vobíscum орнына Pax vobis немесе Pax vobíscum ("Сендерге бейбітшілік болсын") деген түрлері қолданылады, оған шіркеуге байланысты Крест белгісі немесе Et cum spíritu tuo жауабы беріледі, және бұл литургия, құдайлық литургия немесе қасиетті Құрбанда қолданылады. Бұл алмасу лютерандық діни қызметте де айтылады. 1978 жылы шыққан "Лютерандық ғибадат кітабында" "And also with you" сөз тіркесі қолданылған. Америкадағы евангелистік лютеран шіркеуінің жаңартылған ән кітабы, Evangelical Lutheran Worship, осы сөздерді сақтайды. Лютерандық шіркеудің Миссури Синоды (LCMS) және Лютерандық шіркеуінің Канада (LCC) қолданатын Лютерандық қызмет кітабындағы жауап 2006 жылы "thy" дегені "your" деп өзгертіліп, "And with your spirit" деп жаңартылды. Кейбір яһудилік рәсімдерде Тораға шақырылған адам Adonai immachem дейді; мағынасы бірдей. Араб тілінде "Аллах маак" ("Аллах сізбен болсын") сөзі қоштасу ретінде қолданылады.

The response is Et cum spíritu tuo, meaning "And with your spirit." Some English translations, such as Divine Worship: The Missal and the Anglican Book of Common Prayer, translate the response in the older form, "And with thy spirit." Eastern Orthodox churches also follow this usage, although the episcopal and presbyteral blessing are one and the same; in Greek, Εἰρήνη πᾶσι, eirene pasi, "peace to all." In the Roman Rite, this usage is only for the bishop, who says Pax vobíscum. The ICEL translation presently in use for Roman Catholic Masses in English has "And with your spirit." Prior to Advent 2011, the Roman Catholic response in English speaking countries was "And also with you." In 2001 the Holy See issued the instruction Liturgiam Authenticam concerning the use of vernacular languages in the Mass. The instruction requires that certain phrases, such as the response Et cum spíritu tuo, which "belong to the heritage of the whole or of a great part of the ancient Church, as well as others that have become part of the general human patrimony, are to be respected by a translation that is as literal as possible". Accordingly, the current translation of the Mass in English uses the response "And with your spirit" to reflect an accurate translation of the Latin. Dóminus vobíscum is not usually said by anyone who is not at least a deacon. If introducing a prayer, it is otherwise replaced with Domine, exaudi orationem meam, with the response Et clamor meus ad te veniat (‘O Lord, hear my prayer’, And let my cry come to thee’, the opening verse of Psalm 102) or, if that invocation is said in any case, it is omitted. In a Mass celebrated by a bishop or some Eastern Catholic, Eastern Orthodox, Oriental Orthodox, or some Nestorian Orthodox priests, Dóminus vobíscum is instead replaced with some variation of Pax vobis or Pax vobíscum (Peace be with you) which is replied with either the Sign of the Cross or Et cum spíritu tuo depending on the Church and whether it is in a Mass, Divine Liturgy, or Holy Qurbana. This exchange is also said in the Lutheran Divine Service. The Lutheran Book of Worship, released in 1978, used the phrase "And also with you." The Evangelical Lutheran Church in America's updated hymnal, Evangelical Lutheran Worship, retains this wording. The response in the Lutheran Service Book, used by the Lutheran Church–Missouri Synod (LCMS) and the Lutheran Church–Canada (LCC), was changed to "And with your spirit" in 2006, changing from "thy" to "your". In some Jewish rites, a person called up to the Torah says Adonai immachem; the sense is identical. In Arabic, Allah Maak, which means "May Allah be with you", is used as a farewell.

Шығу тегі

Бұл сөздер «Вулгата» деп аталатын латын тіліндегі Киелі кітап аудармасының белгілі бір тармақтарынан алынған. Рут кітабында бұл тіркес «Et ecce ipse veniebat de Bethlehem dixitque messoribus: 'Dominus vobiscum'. Qui responderunt ei: 'Benedicat tibi Dominus'» деген сөйлемде кездеседі. ("Боғоз Бетлехемнен келіп, орақшыларға: «Жаратқан Ие сендермен бірге болсын!» деді. Олар оған: «Жаратқан Ие сені баталандырсын!» деп жауап берді"). 2 Жылнама кітабында Құдайдың Рухымен толы Азариях: «Мені тыңдаңдар, Аса, және бүкіл Яһуда мен Бунямин! Dominus vobiscum, quia fuistis cum eo. Si quaesieritis eum, invenietur a vobis; si autem dereliqueritis eum, derelinquet vos» деді. ("Мені тыңдаңдар, Аса, және бүкіл Яһуда мен Бунямин! Жаратқан Ие сендермен бірге, себебі сендер Оныңмен бірге болдыңдар. Егер Оны іздесеңдер, табасыңдар, ал егер Оны тастап кетсеңдер, Ол да сендерді тастап кетеді"). Бұл тіркес «Nolite ascendere: non enim est Dominus vobiscum: ne corruatis coram inimicis vestris» (Еврейше Ayn adonai b'qirb'chem) деген жерде де кездеседі. Еврейшеде бұл тіркес сәттілікке жету дегенді білдіреді. Сонымен қатар, Саул Дәуітке «Бар, және Жаратқан Ие сенімен бірге болсын» (Lech va'adonai y'hiyeh im'cha) дегенде де қолданылған.