Кіріспе

Түрік әншісі Йылдыз Тильбе (16 шілде 1966 жылы туған) – күрд тегінен таралған түрік әншісі және Түркиядағы ең көп сатылатын музыка орындаушыларының бірі. Ол әсіресе шығыс үнділерімен сіңген балладаларымен танымал.

Өмір және мансап

Йылдыз Тильбе Измирдің Конак ауданындағы Гюльтеп ауданында дүниеге келген. Ол ата-анасының алты баласының ең кішісі. Отбасында "Ядигар" деп лақап атайтын. Анасы Алтын Түнжеліден, әкесі Әли Агрыдан шыққан. Әкесі Әли Тильбе маусымдық жұмыс істеген. Мұстафа Рахми Балабан мектебінде оқыған, бірақ екінші сыныптан кейін білімін тоқтатқан, ал ерте жасынан ән айта бастады. 18 жасында Гюнгер Караханға үйленді. Осы некеден Сезен Бурчин есімді қызы дүниеге келді. Бес жылдан кейін жұбайлар ажырасып кетті. Содан кейін ол Измирдегі түрлі түнгі клубтарда ән салған. 1990 жылы Ченгиз Өзшекерге тиесілі түнгі клубта мансабын бастады. 1991 жылы сол түнгі клубта өнер көрсетіп жүргенде, Сезен Аксумен танысты, ол Тильбені өзінің қосалқы вокалисі болуға шақырды. Ұсынысын қабылдағаннан кейін Тильбе Стамбулға көшіп, Сезен Аксуда біраз уақыт жұмыс істеді. Аксудан кеткен соң Тильбе Стамбулдың түнгі клубтарында өнер көрсетуді жалғастырды. Кейіннен Джем Озерден "Лаф Лафы Ачıyor" бағдарламасында жеке орындаушы ретінде қатысуға шақырылды. Бұл бағдарламада өнер көрсеткеннен кейін ол танымал болды және 1994 жылы өзінің алғашқы альбомын, "Delikanlım" шығарды, ол Түркияда үлкен сәттілікке ие болды. Әншілік мансабымен қатар, ол ән жазумен де айналыса бастады. Әндерінде қайғы, махаббат және ажырасу сияқты тақырыптарды қамтиды, әсіресе романтикалық мотивтерді пайдаланады. Романтикалық әндерінде ойлы және күшті тіл қолданады. Тильбе басқа әртістер үшін көптеген әндер жазып, олардың музыкалық жобаларында бірлесіп жұмыс істеді. Әндері туралы Тильбе былай деді:

"Менің әндерім тек менің ғана тарихымды емес, баршаның тарихын айтады. Сондықтан да адамдар оларды тыңдайды. Бұл әндерді әндейтін Йылдыз бар, тыңдайтын адам бар. Кейбір әндерімді тіпті мен өзім де тыңдай алмаймын, себебі олар өте ауыр. Сонымен қатар, мен тек әндерімде ғана емес, басқа да жолдармен де айтуға болатын ойларым бар адаммын. Мен тек 40 әнмен ғана шектелмеймін."

1996 жылы есірткіге қарсы полиция оның үйінен марихуана тапты. Тильбе уақытша қамауға алынып, үш күннен кейін босатылды. Канопидке тәуелділігінен құтылу үшін ол біраз уақыт Балыклы грек ауруханасында емделді. Сол жылы ол өзінің жаңа альбомын, "Aşkperest" шығарды. 1990 жылдардың соңында Стамбул, Бурса және Эскишехир қалаларындағы түрлі түнгі клубтарда жұмыс істеді. 2001 жылы оның жаңа альбомы "Gülüm" шығып, 2002 жылы "Haberi Olsun" альбомы ілесіп, ол қайтадан танымал болды. 2003 жылы оның "Yürü Anca Gidersin" альбомындағы барлық әндері Түркияда хитке айналды. Мансабы барысында ол көптеген марапаттарға ие болды және түрлі номинацияларға ұсынылды. 2004 жылы Тильбеге жатыр қатерлі ісігі диагнозы қойылды және Хацеттепе университетінің медицина мектебінде операция жасалып, емделді. Тильбе ауруын сол кездегі жеке мәселелерімен байланыстырып, былай деді:

"Мен бұл туралы тек отбасыма ғана айттым. Әйбарым, бала кезімде бала болыпты. Әйтпесе, бұл мәселе менің жаныма тиер еді. Сол кезде менің өмірімде ғашық болған адам болды, мен қатты ғашық болдым. Мен оны ойлап едім. Ол үнемі менің ойымда болды. Адамның жаны ауырғанда, бұл оның денесіндегі проблема болуы мүмкін. Ауруымнан айыққаннан кейін оны мүлдем ұмытып кеттім. Енді мен барлық нәрсеге де мән берудің қажеті жоқ екенін білемін, сондай-ақ ненің қажет еместігі үшін қайғырудың қажеті жоқ екенін де үйрендім." Бірде оған Азер Бюльбюль үйлену ұсынысын жасаған, бірақ ол оны қабылдамады.

Даулар

2006 жылы Ливанға жасалған Израильдің әуе шабуылынан кейін телеарнада сұхбат кезінде Тильбе: "Құдай Израильге бірінен кейін бірі апат әкелсін" деді, ал студиядағы көрермендер "Амин" деп жауап берді. 2014 жылдың шілде айының басында Газаға жасалған Израильдің әуе шабуылдарына жауап ретінде Тильбе әлеуметтік желідегі Twitter-де: "Құдай Гитлерді жарылқасын, оның еврейлерге жасағаны тым аз болды, ол дұрыс айтқан" және "Еврейлерді мұсылмандар жояды, Алланың атымен, оны істеуге көп уақыт қалмады" деп жазды. Оның бұл твиттеріне Анкара қаласының мэрі, биліктегі Әділет және даму партиясының мүшесі және өзі де даулы тұлға Мелих Гөкчек қолдау көрсетті. Кейін Тильбе Гитлерді мақтаған жоқ екенін және оның еврей достары мен таныстары бар екенін мәлімдеді. 2009 жылы түрік телеарнасы ATV-дегі İbo Show музыкалық бағдарламасына қонақ шақырылған Йылдыз Тильбе түрік әншісі және бағдарлама жүргізушісі Ибрагим Татлысес оның әнін тоқтатқандықтан ашуланып, наразылық білдірді. Татлысес Тильбедің мінез-құлқын сыйсыздық деп бағалап, оған "Мен сені қиын жағдайдан құтқардым" деп еске салды. Бұл олардың арасындағы шиеленісті күшейтіп, Тильбе бағдарламаны тастап кетті. 2012 жылы берген сұхбатында ол журналисті "әдепсіз" деп атады, содан кейін сотқа тартылды.