Кіріспе

Сафдар Таваколи (صفدر توکلی); (1942 жылы Бамианның Якауланг ауылында туған) – Ауғанстанның хазара ұлтынан шыққан музыкант. Ол негізінен дәмбура аспабында орындалатын хазара халық музыкасы мен аймақтық дәстүрлі музыканы тартады. 2020 жылы Ауғанстан үкіметі оның ерекше музыкалық өнері үшін "Дәмбура сұлтаны" атағымен марапаттады.

Ерте өмір

Сафдар Таваколи 1942 жылы Ауғанстанның Бамиян провинциясындағы Якауланг ауылында, шаруа отбасында дүниеге келген. Оның музыкаға деген қызығушылығы жастық шағында қалыптасты, бірақ ол жергілікті мәдениеттің консервативті дәстүрі мен діни шектеулерін жеңуге мәжбүр болды. Осы қиындықтарға қарамастан, ол өзінің сүйікті саласын қуды және жанынан жаралған суретші болды. Ол әрқашан ұлттық әншілердің танымалдылығына құрметпен қарады, тіпті кейде оларға қызғаныш сезімдерін де білдірді. Сафдар Ауғанстанның орталық аймағындағы хазара халқы арасында кең таралған, ұзын мойынды ішекті аспап – дамбураны шебер ойнауды меңгерді.

Мансап

Музыкалық мансапты қуып, Сафдар Бамияннан Кабулға кассеталар сататын музыка дүкенін ашу үшін кетті. Оның еңбекқорлығы мен таланты оны Кабул радиосы мен Ауғанстанның Ұлттық теледидарының студияларына жеткізді, онда ол көптеген бағдарламалар жасап, жүздеген ән орындады. Сафдар Таукули кейбір аймақтарда елге танымал болды және оның тыңдаушыларының саны арта түсті. Ол көрнекті әншіге айналып, бірнеше сыйлықтар мен құрмет белгілерімен марапатталды. Ол көптеген халықаралық шараларда Ауғанстан музыкасын таныстырды. 1986 жылдан 1995 жылға дейін, қатарынан он бір жыл бойы Ауғанстан Мәдениет істері министрлігінің музыкалық тобына жетекшілік етті. Барлық нәрсе сияқты, Сафдар Таукулидің өнері де азаматтық соғыстың құрбаны болды, сол кезеңде ол мансабын, үйін, жақын ұлын жоғалтты, бірақ атақ-даңқынан айырылмады. Таваколи Талибан кезеңінде өзінің мәдениетінің өкілі ретінде Ауғанстанда қалды. Талибан құлағаннан кейін оның "Ағар аз Бамиян о Қандахари Хамай мо Паг бирари" музыкалық шығармасы ауғандық танымал әнші Фархад Дарья орындауында Ауғанстанның ұлттық бірлігі мен мақтанышының символына айналды. Ол Талибан құлдырағаннан кейін Ауғанстанның Ұлттық радиосында ән салған алғашқы әншілердің бірі болды. 2017 жылы Бамиян қаласында Таваколидің өнер жолының 50 жылдығына арналған тұңғыш домбыра музыка фестивалі өтті, оның ескерткіші ашылды.