Кіріспе

Чарльз "Чес" Маккартни (1901–1998), сондай-ақ "Ешкі Адам" деп те белгілі, 1930 жылдан 1987 жылға дейін АҚШ-тың шығысын ешкілердің тартып жүрген қираған шарабамен шарлаған американдық саяхатшы. Ол 100 000 мильден астам қашықтықты жүріп өткенін және Гавайи штатын қоспағанда, барлық штаттарда болғанын айтты: оның ешкілері соншалықты алысқа жүзе алмайды, деді ол, тіпті егер жүзе алса да, "олар гула бишілерінің шөптен тоқылған етектерін жеп қояр еді". Ол сол жылдары көптеген саяхатшылар мен демалысқа келгендерге жақсы таныс болған, оны байқамау немесе есінде сақтамау мүмкін емес еді. Маккартни туралы биогрфиялық мәліметтердің негізгі көздері – Маккартнидің өзі және оның ұлы, ал кейбір еске қаларлық егжей-тегжейлі мәліметтер әртүрлі айтылады. Маккартни жылдар бойы көптеген газет мақалаларында жарылған, олардың көпшілігі "Американың Ешкі Адамы" (Мырза Чес Маккартни) кітабында жинақталған.

Алғашқы жылдар

ХХ ғасырдың басында дүниеге келген (нақты жылы белгісіз), Маккартни 14 жасында Айова штатындағы отбасылық шаруашылығынан қашып кетті. Нью-Йоркте ол өзінен он жас үлкен испандық пышақ тастаушымен танысып, үйленді және оның қойылымының бір бөлігі болды, нысанаға жақын тұрып, қауіпті трюктер жасады. Ол жүкті болғанда фермерлікпен айналысып, күнкөріс табуға тырысты, бірақ Ұлы депрессия басталғанда барлығы жойылды. Ол таң атпай бір күн бұрын кетіп қалды. Маккартни кем дегенде тағы екі рет үйленді. Бір кезде WPA-да жұмыс істеп, ағаш кесіп жүргенде, құлаған ағаштан жарақат алып, сол қолы бұрылып қалды. Алғашқыда ол апатта қаза тапқан деп есептелді, бірақ ол жерлеушінің үстелінде оянды, сол кезде жерлеуші оның қолына бальзамдау инесін енгізіп жатқан еді. Маккартни отбасылық шаруашылығында жұмыс істеген кезінен бастап ешкілерді ұнататын, сондықтан ол отбасымен саяхаттау және көшпелі уағызшы болып жұмыс істеу үшін ешкі арбасын пайдалану туралы ой келді. Оның әйелі бұл идеяны ұнатпай, кетіп қалды. Бір деректе Маккартни әйелін басқа шаруаға белгісіз санындағы ешкілерге саудаластырғаны айтылады.

Нысандар

Маккартни "Робинзон Крузо" кітабына қатты әсерленді және саяхаттары барысында оның бір данасын, сондай-ақ Киелі кітапты алып жүрді – ол тек осы екі кітапты ғана алып жүрді. "Робинзон Крузо" оған және оның ұлы Альбертке ешкі терісінен киім жасауға шабыт берді. Бұл кітап сонымен қатар оның тәуелсіз өмір салтына да ықпал еткен немесе оны нығайтқан болуы мүмкін, онда ол жерден табуымен, беймәлім адамдардың көмегімен және ешкілерінің арқасында өмір сүрді.

Жол құрылғысы

Маккартнидің темір дөңгелекті арбасы үлкен, шайқалып тұратын және ол жол бойында тапқан әртүрлі заттармен әсемделіп, көзге жалықтыратын болатын. Арбаның ішінде төсек, дөңгелек пеш, шамдар және көптеген қоқыс жиналған еді. Оны шамамен тоғыз ешкінің тобы тартса, кейбіреулері артта қалып, төмен беткейде тежегіш ретінде жұмыс істейтін. Оның ешкілерінің саны кейде отызға жететін. Ешкілер күтпегендей мықты және тиімді жұмысшы малдар еді, соның арқасында Маккартни күніне бес-он миль жол жүретін, тіпті қысқы дауыл кезінде Теннесси штатындағы Монтейгл тауына көтерілді, сол дауыл барлық көліктердің қозғалысын тоқтатқан еді. Ол сол суық түнді арбаға екі қосымша ешкіні алып кіргенімен аман қалғанын айтты. Ешкі балалары мен ана ешкілер арбада мінген, ал екеулер тарту және итеру жұмыстарын атқарды. Маккартни ауру және жарақат алған ешкілерін ұстап, оларға күтім жасады, соның ішінде алдыңғы аяқтары жоқ, кенгуру сияқты артқы аяқтарымен секіріп жүретін ешкі де болды. Ол барлық ешкілеріне есім қойды, оның сүйіктісі Билли Блю Хорнс үш онжылдыққа дейін өмір сүрді. Ешкі шаруасы әдетте малын және арбасын жолдың жиегінде ұстайтын, сондықтан ол көліктердің жылдамдығын баяулатса да, оларды тоқтата қоймайтын.

Жолдағы өмір

Маккартнидің тамақтануы негізінен ешкі сүтінен тұрды, соған қоса оған сыйлық ретінде берілген немесе ол жинаған металл сынықтарын сатудан, өзінің суреттемелерін немесе суретке түсуден тапқан ақшаға сатып алынған тамақпен толықтыратын. Ол сондай-ақ Грузиядағы "Еркін ойлы христиан миссиясы" үшін де қайырымдастықтар қабылдады. Маккартнидің назартартуы мен келушілерді тартуда қиындықтары болмады, себебі ол мейірімді, сөйлеуге жақын және құлшыныс тудыратын уағызбен бөлісуге асықты. Көптегендердің айтуынша, оның және оның ешкілерінің иісі өте жаман болды. Ол әр түн сайын кешірімді жер иесінің немесе шаруаның жеріне орналасып, ешкілерін сауатын, жем беретін және үлкен от жағып, үнемі оның үстіне автомобиль дөңгелегін қосатын. Бұл лагерьдің иісіне өткірлік қосты, бірақ Маккартни түтіннің жәндіктерді тиімді түрде қорғауға көмектесетінін айтты. Оның бай екендігі және оған зиян келтірудің бақытсыздыққа әкелетіні туралы әңгімелер тарады. Бірақ бұл оны жолдағы кейінгі жылдары көбейіп бара жатқан қарақшылықтан қорғамады.

Кейінгі жылдар

Жолдан зейнеткерлікке шыққаннан кейін Маккартни және оның ұлы Альберт Джин Маккартни, бұрын тұрған ағаш үйі өртенген соң, Джефферсонвилл қаласының жанындағы Твиггс округінде тотыққан ескі мектеп автобусында тұрды. Мүлікте сондай-ақ дәретхана және оның әкесі мен әкесінің әйелінің денелері сақталған деген бетоннан жасалған «құрған» да болды. Су мен электр жоқ еді. Маккартни актриса Морган Фэйрчайлдқа ғашық болып, 1984 жылы оны баурап алу ниетімен Калифорнияға автостоппен аттанды. Лос-Анджелеске келгеннен кейін көп ұзамай ол тоналып, оның жол саяхаты аяқталды. Кормак Маккартидің 1979 жылғы «Саттри» романы, оқиғасы Теннесси штатының Ноксвилл қаласында өтеді, Маккартниге негізделген кейіпкерді бейнелейді. 1987 жылдан бастап Чес Маккартни өмірінің соңғы жылдарын Джорджия штатының Мейкон қаласындағы қарттар үйінде өткізді. 1998 жылдың маусым айында оған ұлының (өз алдына тұлғалық зерттеуге лайық) Твиггс округіндегі мүлікте атып өлтірілгені туралы қайғылы жаңалық жетті. Маккартни ұлын сол құрғанға жерлеуді өтінді, бірақ ол қираған екен. Джефферсонвилл қаласы Маккартнилерге зират учаскесін сыйға тартты, және Альберт Джин сол жерге жерленді. Қылмыс әлі де ашылмаған күйде қалды. Ұлының қайтысынан кейін алты айдан соң Чес Маккартни қайтыс болды. Ол 90 жасқа жуық болған деген болжам бар, бірақ өзі 106 жастамын деп мәлімдеген.