Кіріспе
Исаның астарлы әңгімесі (Матай 20:1–16)
Жүзімдіктегі жұмысшылар туралы астарлы әңгіме (кейде Жұмыскерлер туралы астарлы әңгіме немесе Көңілді жұмыс беруші туралы астарлы әңгіме деп те аталады) – Исаның Жаңа Өсиеттегі Матай Ізгі хабарының 20-тарауында келтірілген астарлы әңгімесі. Бұл басқа канондық Ізгі хабарларда кездеспейді. Оны түсіндіру қиын астарлы әңгіме деп сипаттағандар бар.
NOTOC
The Parable of the Workers in the Vineyard (also called the Parable of the Laborers in the Vineyard or the Parable of the Generous Employer) is a parable of Jesus which appears in chapter 20 of the Gospel of Matthew in the New Testament. It is not included in the other canonical gospels. It has been described as a difficult parable to interpret.
Мәтін
Құдай Патшалығы мынадай: бір жер иесі таңертең ерте жүзім бағына жұмысшылар жалдауға шықты. Ол жұмысшылармен күніне бір күміс динардан келісіп, оларды жүзімдігіне жіберді. Сағат тоғыздарда ол шығып, базарда еш жұмысы жоқ тұрған басқа адамдарды көрді де, оларға: «Сендер де жүзімдікке барыңдар, әділ ақысын беремін»,—деді. Олар да барды. Ол тағы да сағат он екіде және үште шығып, солай істеді. Ал сағат бесеуде шыққанда, тағы да басқа адамдарды тұрған жерінде тапты. «Сендер неге күні бойы бос тұрсыңдар?»—деп сұрады. Олар: «Бізді ешкім жалдаған жоқ»,—деді. Ол: «Сендер де жүзімдікке барыңдар!»—деді. Кешкісін жүзім бағының иесі басқарушысына: «Жұмысшыларды шақырып, ақыларын төле, соңғылардан бастап, біріншілерге дейін»,—деді. Бес сағатта жалдағандар келгенде, әрқайсысына бір күміс динар берілді. Ал бірінші келгендер көп алар деп ойлады, бірақ оларға да бір-бір күміс динардан берілді. Олар ақша алғанда, жер иесіне наразылық білдіріп: «Бұл соңғылар бір сағат қана жұмыс істеді, ал сен оларды күні бойы еңбек етіп, күннің ыстығына шыдаған бізбен теңедіңіз!»—деді. Ол олардың біреуіне: «Дос, мен сенің қырқыңды қимаймын. Менімен күніне бір динардан жұмыс істеуге келіспедің бе? Өзіңе тиістіңді ал да кет. Мен соңғы келгендерге де сеніңдей төлегім келеді. Мен өз меншігімде қалағанымды істеуге құқым жоқ па? Менің жомарттығыма қызғанасың ба?»—деді. Сөйтіп, соңғылар бірінші болады, ал біріншілер соңғы болады.
Түсіндірме
Бұл астарлы әңгіме көбінесе осылай түсіндіріледі: өмірінің соңында сенімге келгендер де, ерте келгендермен бірдей сыйлық алады, ал ерте сенімге келгендер кейінірек келгендерге қызғаныш сезінбеуі керек. Басқа бір түсіндірме бойынша, ерте келген жұмысшылар – яһудилер, олардың кейбіреулері (жұртшылықтан келгендердің) Құдай Патшалығында тең дәрежеде қабылдануына наразылық білдірген. Бұл екі түсінік Мэтью Генридің 1706 жылғы Библияға түсініктемесінде талқыланады. Тағы бір түсіндірме бар, онда барлық христиандарды соңғы сағатта жұмыс істегендермен теңеуге болады. Арланд Хульгрен былай деп жазады: «Бұл астарлы әңгімені түсіндіру және қолдану кезінде сөз жоқ, біздің заманымызда он бірінші сағатта жұмыс істейтіндер кімдер? Біз олардың кім екенін атағымыз келеді, мысалы, өлім төсегінде сенімге келгендер немесе ұзақ жылдар бойы дінде беделді болғандар мен ынталы жандар көбінесе жек көретін адамдар. Бірақ, осы шеңберді тым тез тарылтпаған жөн. Көбірек ойлағанда, біздің бәріміз он бірінші сағатта жұмыс істейміз; метафораны өзгертетін болсақ, бәріміз де Құдайдың Патшалығында құрметті қонақтармыз. Кімнің он бірінші сағатта жұмыс істейтінін анықтаудың қажеті жоқ. Астарлы әңгіменің мәні – Иса мен Матай Ізгі хабары деңгейінде – Құдай бізді лайықтылығымызбен емес, рақымымен құтқарады. Бұл біздің барлығымызға қатысты». Кейбір түсіндірушілер бұл астарлы әңгімені «өмірлік жалақы» принципін негіздеу үшін пайдаланған, бірақ бұл астарлы әңгіменің басты мақсаты емес екенін мойындайды.