Иса Мәсіхтің Нақылдары мен Үйретулері

Кіріспе

Иса Мәсіхтің нақылдары мен үйретістерінің жинағы.

Таудағы уағыз (лат. Sermo in monte) – Назареттен келген Исаның айтқан сөздерінің жинағы, Матай ішіндегі жазбаларда (5, 6 және 7 тарауларында) кездеседі және оның моральдық үйретістерін баса көрсетеді. Бұл Ішіндегі бес уағыздың біріншісі және Жазбалардың ең көп цитаталанған бөлімдерінің бірі болып табылады.

Құралымдары

Матайдың Таудағы уағызының құрылысы ғалымдар арасында әлі де толық шешілмегенімен, оның негізгі бөлімдері анық. Матай 5:3–12-де «Бақыттылықтар» келтіріледі. Бұл – Аспан Патшалығының адамдарының сипаттамасы, «Бақытты» деген сөздермен берілген (мысалы). Матайда сегіз (немесе тоғыз) бақыттылық, ал Лұқада төрт бақыттылықтан соң төрт қарғыс бар. Көбінесе бақыттылықтарда қолданылатын тіркестер Ескі Жазбадан белгілі, бірақ уағызда Иса оларға жаңа мағына береді. Христиандық ілімдерде, мейірімділік істері – денелік және рухани аспектілерімен – бақыттылықтардың мейірімділік тақырыбымен үйлеседі. Осы істердің уақытша және рухани пайдасын тигізетініне назар аударылады. Матай 5:13–16 тұз бен жарық туралы метафораларды ұсынады. Бұл бақыттылықтардағы Құдай халқының бейнесін толықтырады және келесі бөлімге кіріспе болып табылады. Бұл бөлімде шәкірттерге қатысты «жердің тұзы» және «Әлемнің Нұры» терминдері қолданылып, олардың маңыздылығын көрсетеді. Басқа жерде, Жохан 8:12-де Иса өзін «Әлемнің Нұры» деп атайды. Иса тозақ туралы және оның қандай екендігі туралы уағыз айтады: «Кімде-кім бауырына негізсіз ашуланса, сотқа тартылады, ал кім бауырына «ақымақ» десе, Жоғарғы кеңес алдында жауап береді, бірақ кім «сен ақымақсың» десе, тозақ отына түседі». Уағыздың ең ұзын бөлімі – Матай 5:17–48, дәстүрлі түрде «Қарсы қоюлар» немесе «Матайдың қарсы қоюлары» деп аталады. Бұл бөлімде Иса Ескі Келісімді, әсіресе оның Он Буйрығын орындап, жаңаша түсіндіреді, бұл басқалардан естігендерімен қайшы келеді. Мысалы, ол екінші жақ бетін бұрып, жауларын сүюді, көзге көзге жауап берудің орнына кешіруді ұсынады. Матай 5:17, 18, 19 және 20-ны көптеген түсіндірулерге және христиандық көзқарастарға сәйкес, Заң мен Пайғамбарлардың осы жаңа түсіндірулері Ескі Келісімге қарсы емес, Маркионның пікірінен айырмашылығы, Исаның құтқаруға жеткізетін жаңа ілімдерін құрайды, сондықтан оларды сақтау қажет, бұл Матай 7:24–27-де уағыздың соңында баса көрсетіледі. Матай 6-да Иса, жүректен емес, тек танылу үшін жасалатын «жақсылықтарды» – садақаны (6:1–4), дұғаны (6:5–15) және оразаны (6:16–18) айыптайды. Сөз жалғасып, материалдық байлыққа ұмтылудың бетке жығылуын сынап, шәкірттерді материалдық қажеттіліктер туралы уайымдамай, ең алдымен Құдай Патшалығын іздеуге шақырады. Мақтану туралы уағызында Матай дұғаның дұрыс үлгісін ұсынады. Лұқа осы оқиғаны басқа контекстте келтіреді. Иеміздің дұғасы (6:9–13) 1 Патшалар кітабының 29:10–18-ге ұқсас. Матай 7-нің бірінші бөлімі (Матай 7:1–6) соттау туралы айтады. Иса өзінің ісін ретке келтірмей, басқаларды соттағандарды айыптайды: «Соттамаңдар, сотталмау үшін». Иса Матай 7:17–29-да жалған пайғамбарларға қарсы ескерту жасап уағызын аяқтайды.

Although the issues of Matthew's compositional plan for the Sermon on the Mount remain unresolved among scholars, its structural components are clear. Matthew 5:3–12 includes the Beatitudes. These describe the character of the people of the Kingdom of Heaven, expressed as "blessings". for an example). In Matthew, there are eight (or nine) blessings, while in Luke there are four, followed by four woes. In almost all cases, the phrases used in the Beatitudes are familiar from an Old Testament context, but in the sermon Jesus gives them new meaning. In Christian teachings, the Works of Mercy, which have corporal and spiritual components, have resonated with the theme of the Beatitude for mercy. These teachings emphasize that these acts of mercy provide both temporal and spiritual benefits. Matthew 5:13–16 presents the metaphors of salt and light. This completes the profile of God's people presented in the beatitudes and acts as the introduction to the next section. There are two parts in this section, using the terms "salt of the earth" and Light of the World to refer to the disciples implying their value. Elsewhere, in John 8:12, Jesus applies 'Light of the World' to himself. Jesus preaches about Hell and what Hell is like: "But I say unto you, That whosoever is angry with his brother without a cause shall be in danger of the judgment: and whosoever shall say to his brother "Raca (fool)" shall be in danger of the council: but whosoever shall say, Thou fool, shall be in danger of hell fire." The longest section of the Sermon is Matthew 5:17–48, traditionally referred to as "the Antitheses" or "Matthew's Antitheses". In the section, Jesus fulfils and reinterprets the Old Covenant and in particular its Ten Commandments, contrasting with what "you have heard" from others. For example, he advises turning the other cheek, and to love one's enemies, in contrast to taking an eye for an eye. According to most interpretations of Matthew 5:17, 18, 19, and 20, and most Christian views of the Old Covenant, these new interpretations of the Law and Prophets are not opposed to the Old Testament, which was the position of Marcion, but form Jesus's new teachings which bring about salvation, and hence must be adhered to, as emphasized in Matthew 7:24–27 towards the end of the sermon. In Matthew 6, Jesus condemns doing what would normally be "good works" simply for recognition and not from the heart, such as those of alms (6:1–4), prayer (6:5–15), and fasting (6:16–18). The discourse goes on to condemn the superficiality of materialism and calls the disciples not to worry about material needs, but to "seek" God's kingdom first. Within the discourse on ostentation, Matthew presents an example of correct prayer. Luke places this in a different context. The Lord's prayer (6:9–13) contains parallels to 1 Chronicles 29:10–18. The first part of Matthew 7 (Matthew 7:1–6) deals with judging. Jesus condemns those who judge others without first sorting out their own affairs on the matter: "Judge not, that ye be not judged." Jesus concludes the sermon in Matthew 7:17–29 by warning against false prophets.

Елаңда айтылған уағызмен салыстыру

Матай Исаның үйретіктерін ұқсас материалдардан тұратын топтарға бөліп жинаса, ал Лұқада осы материалдар шашыраңқы келген.