Вальтер Шлезингер: Немец тарихшысы және орта ғасырлық қоғамның зерттеушісі
Walter Schlesinger
Вальтер Шлезингер (1908-1984) – неміс тарихшысы, орта ғасырлық әлеуметтік-экономикалық институттар мен Германияның аймақтық тарихын зерттеген. Тарихшы, ғалым.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс тарихшысы (1908–1984)
German historian (1908–1984)
Вальтер Шлезингер (28 сәуір 1908, Глаушау – 10 маусым 1984, Веймар Вольфсхаузен, Марбург қаласының жанында) – орта ғасырлық әлеуметтік және экономикалық институттарды зерттеген неміс тарихшысы, әсіресе неміс аймақтық тарихы ("Landesgeschichte") саласындағы еңбектерімен танымал. Шлезингер соғыстан кейінгі кезеңде орта ғасырлық әлеуметтік тарихты зерттеудегі ең ықпалды және жемісті ғалымдардың бірі ретінде кеңінен танылған.
Walter Schlesinger (April 28, 1908, Glauchau – June 10, 1984, Weimar Wolfshausen, near Marburg) was a German historian of medieval social and economic institutions, particularly in the context of German regional history ("Landesgeschichte"). Schlesinger is widely recognized as one of the most influential and prolific scholars of medieval social history in the post war period.
Білім және мансап
Шлезингер 1935 жылы Лейпциг университетінде Рудольф Кёцшке басшылығымен докторлық диссертациясын қорғады және 1940 жылы танымал ортағасырлық тарихшы Герман Хаймпельдің жетекшілігімен екінші магистрлік диссертациясын (хабилитация) аяқтады. Вермахтта қызметтенгеннен кейін және соғыс кезінде алған ауыр жарақаттарынан жазылған соң, Шлезингер Лейпциг университетінде қысқа мерзім сабақ берді, бірақ 1945 жылы нацистік партияға мүше болғандықтан қызметтен босатылды. Бірнеше жыл тәуелсіз ғалым ретінде жұмыс істегеннен кейін, ол ақталып, Батыс Германияның бірнеше университеттерінде, оның ішінде Берлин мен Франкфурт (Майн) қалаларында сабақ берді. 1964 жылы Марбург университетінде ортағасырлық тарих кафедрасының профессоры болып тағайындалды және 1984 жылы қайтыс болғанға дейін сол қызметте болды.
Schlesinger received his doctorate at the University of Leipzig under Rudolf Kötzschke in 1935 and completed his second post graduate thesis (Habilitation) under the renowned medieval historian Hermann Heimpel in 1940. Following service in the Wehrmacht and after recovering from serious injuries received during the war, Schlesinger briefly taught at the University of Leipzig, but was made to resign in 1945 due to his membership of the Nazi Party. After working for several years as an independent scholar, he was rehabilitated and taught in several West German universities, including Berlin and Frankfurt (Main). In 1964, he was awarded the chair in medieval history at the University of Marburg, where he remained until his death in 1984.
Әскери қызмет
Өзінің буын академиялықтарының көптегені сияқты, жас Шлезингер де ынталы ұлтшыл болды және 1929 жылы нацистік партияға мүше болды. Оның ұстаздары Кёцшке мен Хаймпель де ұқсас пікірде болды. Бірақ 1930 жылдардың ортасына қарай Шлезингер партия идеологиясымен келіспейтін болды. Ол Хеймпельдің басшылығымен ортағасырлық тарихтан Habilitation жазу туралы шешімді Кёцшкеден кейін Landesgeschichte профессоры болған, сонымен қатар ынталы нацистік тарихшы және нәсілдік теорияшыл Адольф Хелбокпен болған қарым-қатынастың нашарлауынан кейін қабылдады. Нацистік режимге көңілі толмаса да, Шлезингер 1940 жылы Вермахтқа қосылып, зерттеулерін және жазуларын жалғастыруға мүмкіндік беретін штабтық қызметке бекітілді. Алайда, ол әйеліне үкімет пен соғыс туралы ашық пікірлерін жазған хаты цензура қызметіне түскеннен кейін, Балқанда нацистерге қарсы күрескен қауіпті батальонға тағайындалды.
Like many academics of his generation, the young Schlesinger was an ardent nationalist and became a member of the Nazi Party as early as 1929. Both his teachers, Kötzschke and Heimpel, held similar views. By the mid 1930s, however, Schlesinger found himself increasingly at odds with the Party's ideology. His decision to write his Habilitation in medieval history under Heimpel came after a bitter falling out with Kötzschke's successor as professor of Landesgeschichte, the ardent Nazi historian and racial theorist Adolf Helbok. Though disillusioned with the Nazi regime, Schlesinger nonetheless joined the Wehrmacht in 1940 and was assigned a staff job that allowed him to continue his research and writing. However, when a letter he had written to his wife containing his candid views of the government and the war was intercepted by censors, he was punished by being assigned to a high risk battalion fighting anti Nazi forces in the Balkans.
Шәкіртақы
Шлезингер ортағасырлық тарихтың көптеген салаларына үлес қосқан белсенді және жақсы білімді ғалым болды. Оның Habilitationschrift еңбегі 1941 жылы Die Entstehung der Landesherrschaft (Аймақтық биліктің пайда болуы) деген атпен жарияланды және соғыстан кейінгі кезеңде неміс әлеуметтік тарихындағы ең ықпалды еңбектердің біріне айналды. Entstehung еңбегі Каролинг империясының құлдырауынан кейін Орталық Германиядағы аймақтық дворяндықтың өсуіне арналған. Шлезингер ерте орта ғасырлардағы графтық (конттық) биліктің негіздері туралы бұрынғы түсініктерді сынға алды, олар кеңсеге және заңдық юрисдикцияларға тым тар назар аударған. Шлезингердің пікірінше, неміс жерлеріндегі ірі аймақтық билеушілер Франк монархиясы кезінде иеленген герцог немесе граф сияқты мемлекеттік лауазымдардың артықшылықтарын қабылдап, жекешелендіру арқылы билікке келмеді, ал билікті өздерінің жеке отбасылық жерлерінен және ежелгі германдық жауынгер басшыларын еске түсіретін вассалдар мен бағыныштылар тобының басшылары ретінде жүзеге асыратын дәстүрлі заңдық биліктен алды. Бұл тезис басқа бір жас ғалым Герд Телленбахтың пікіріне қарама-қайшы болды, ол Франция мен Германияның дворяндығының шығу тегін Франция аристократтарына байланыстыра есептеді. Шлезингер өзінің еңбегінде Германия жерлерінде бірегей әлеуметтік құрылым мен саяси ұйымдасу нысандарын қалыптастырған адалдық және көшбасшылық туралы ежелгі германдық көзқарастардың берік әсерін дәлелдеді. Бұл этномәдени көзқарас тарихқа және құқықтық және саяси институттардың қалыптасуына қатысты Шлезингердің буынындағы ұлттық бағытталған неміс және австриялық ортағасырлықтарының арасында, соның ішінде Карл Босль, Теодор Майер және Отто Бруннер арасында кең таралған. Шлезингердің герман этносы туралы теориясы және оның ортағасырлық қоғамдағы заң мен билікке тигізген әсері кейіннен чех ортағасырлық ғалымы Франтишек Граус және құқық тарихшысы Карл Крошель сияқты ғалымдар тарапынан сынға алынды. Шлезингердің өзі де кейбір басым тарихи идеяларды қатаң сынады. 1963 жылы сөйлеген танымал лекциясында Шлезингер саяси тұрғысынан жүктелген Ostforschung ("Шығыс [Еуропа] зерттеулері") саласын қатты сынға алды, ол ұзақ уақыт бойы, әсіресе Треті рейх кезінде, славяндықтарға қарсы көзқарасты және Польша мен Шығыс Еуропаның басқа бөліктеріне неміс үстемдігін ғылыми тұрғыдан негіздеу үшін жасырын құрал ретінде қызмет етті. Шлезингер Ostforschung-тың дәстүрлі парадигмасының сенімсіздікке ұшырағанын және оны неміс саясатының құралы ретінде емес, Шығыс Орталық Еуропаны өз шарттары бойынша, кеңірек, пәраралық және тарихи тұрғыдан дұрыс зерттеумен алмастыру қажет екенін мәлімдеді. Осыған сәйкес, Шлезингер орта ғасырлардағы неміс-славян шекаралары бойындағы қоныстану, сондай-ақ Шығыс Германияның саксон және славян аймақтарындағы епископтықтар мен қалалардың дамуы туралы кеңінен жазды, экономикалық және демографиялық өзгерістерге жергілікті және аймақтық контекстке ерекше назар аударды. Ол сонымен қатар ортағасырлық неміс патшаларының саяхаттарында патшалық иеліктер немесе тоқтау орны ретінде қызмет еткен орындардың егжей-тегжейлі археологиялық және тарихи зерттеулерін жинаған маңызды Repertorium der Deutschen Königspfalzen жобасына ерте кезеңде маңызды үлес қосты.
Schlesinger was an active and prolific scholar who contributed to many fields of medieval history. His Habilitationschrift was published as Die Entstehung der Landesherrschaft (The Origins of Regional Lordship) in 1941 and became one of the most influential works on German social history in the post war period. Entstehung dealt with the rise of the regional nobility in central Germany following the collapse of the Carolingian Empire. Schlesinger challenged earlier understandings about the foundations of comital (count's) power in the early Middle Ages, which had focused narrowly on office holding and legal jurisdictions. Great regional lords in German lands, argued Schlesinger, did not come to power by assuming and privatising the privileges of public offices—such as that of the duke or count—they had held under the Frankish monarchy, but drew power from their own private family lands and the customary legal authority they exercised as leaders of a band of vassals and subjects in a manner reminiscent of the ancient Germanic warrior chieftain. This thesis stood in sharp contrast to that being promoted by another rising young scholar, Gerd Tellenbach, who believed that the nobility of France and Germany owed their origins to Frankish aristocrats placed in high positions over regions conquered by the Carolingians in the eighth and ninth centuries. Schlesinger argued in his work for the enduring influence of old Germanic attitudes about loyalty and leadership that produced a unique social structure and forms of political organization in German lands. This ethno cultural view of the history and formation of legal and political institutions was strongly represented among a number of nationalistically oriented German and Austrian medievalists of Schlesinger's generation, including Karl Bosl, Theodor Mayer, and Otto Brunner. Schlesinger's theories about Germanic ethnicity and its influence on law and authority in medieval society were later critiqued by scholars like the Czech medievalist Frantisek Graus and the legal historian Karl Kroeschell. Schlesinger himself effectively attacked certain prevailing historical ideas as well. In a famous lecture delivered in 1963, Schlesinger sharply criticized the politically charged field of Ostforschung ("East[European] Studies"), which had for a long time, but particularly during the Third Reich, served as a thinly veiled effort to lend scientific credibility to anti Slavic prejudice and German domination of Poland and other parts of eastern Europe. Schlesinger insisted that the traditional paradigm of Ostforschung had been discredited and should be replaced by a broader, more interdisciplinary and historically rigorous study of East Central Europe on its own terms, not as a tool of German politics. Accordingly, Schlesinger wrote extensively on settlement along the German Slavic frontiers in the Middle Ages, as well as on the development of bishoprics and towns in the Saxon and Slavic areas of eastern Germany, paying particular attention to local and regional contexts for economic and demographic change. He made seminal contributions early on as well to the important Repertorium der Deutschen Königspfalzen project, which assembled detailed archaeological and historical studies of the sites which had served as royal estates or waystations on the tours of the medieval German kings.