Кіріспе

АҚШ Әскери-теңіз күштерінің буксирі

USS Arikara (AT 98) – «Абнаки» класындағы флоттық теңіз буксирі. Ол Арикара тайпасының құрметіне аталған, бұл тайпа Пауни тайпасына жақын американдық үндістердің шағын тайпаларының бірігуінен құралған. Арикаралар Миссури өзені аңғарындағы елді мекендерде тұрған.

Екінші дүниежүзілік соғыс Атлантикадағы қызметі

"Арикара" кемесі 1943 жылғы 10 қаңтарда Чарльстон, Оңтүстік Каролинада, Charleston Shipbuilding & Drydock Company компаниясымен салынды; 1943 жылғы 22 маусымда суға түсірілді; Миссис Тейлор Ф. Маккойдың қолдауымен; және 1944 жылғы 5 қаңтарда қолданысқа берілді. 15 қаңтарда буксир Чарльстоннан Вирджиния штатының Хэмптон Роудс аймағына бағыт алды. 17-сі күні сол жерге жеткеннен кейін, ол 26-шы күніне дейін Чесапик шығанағында сынақ жаттығуларын өткізді. Норфолк теңіз базасында жөндеуден өткен соң, ол шығанақтан шығып, солтүстік бағытқа бет бұрды. Нью-Йоркте қысқа тоқтағаннан кейін, "Арикара" Мэн штатындағы Каско шығанағына көшті, онда 10 ақпан мен 2 наурыз аралығында нысаналарды сүйреп, суастына қарсы күрес оқуларына қатысты. 4 наурызда Нью-Йоркке оралып, шетелдегі қызметке дайындық бастады. Баржаларды сүйреп, буксир 25 наурызда Ұлыбритания аралдарына бағыт алған Task Force (TF) 67 тобының құрамында теңізге шықты. 20 сәуірде Англияның Фалмут қаласына жетіп, баржаларды тапсырғаннан кейін 12-ші флотқа бағынышты болып жұмыс істеді. 24-і күні "Арикара" Ли-он-Солентке көшіп, Еуропаға шабуылға дайындалу үшін британдық буксирлер флотына қосылды. Сәуірдің қалған бөлігінде және мамыр айының барлық уақытында ол Англияның оңтүстік-шығыс жағалауындағы екі "мулберри" бөлігін таратуға жәрдемдесті. Бұл екі жасанды порты Франция жағалауында бастапқы шабуылдан кейін одақтас әскерлердің ішкі аймаққа жылжуына логистикалық қолдау көрсету үшін орнатылатын болды. 1944 жылғы 15 мамырда ол флоттық буксир ретінде қайта жіктеліп, ATF 98 болып тағайындалды. Шабуылға дейінгі кезеңде "Арикара" неміс авиациясының шабуылдарын тойтаруға көмектесті; жақыннан өткен оқтар оны қатты шайқап жіберді, бірақ оқ сынықтарынан зақым алмады.

" Оверлорд " операциясы

5 маусым күні түстен кейін буксир Англияның Веймут қаласынан шығып, Одақтас жоспарлаушылардың "Омаха жағажайы" деп атаған Нормандия жағалауының секторына бет алды. Шабуыл жасаған әскерлердің алғашқы толқыны жағаға түскеннен кейін, буксир өзінің негізгі міндетін – жасанды порстарды орнатуға арналған жағажай аймағынан қираған кемелерді тазалауды бастады. Бірақ көп ұзамай, неміс оқтары десанттық қайықтарға ауыр зиян келтіре бастады, сол себепті "Арикара" құтқару жұмыстарын тоқтатып, одан да маңызды құтқару және жөндеу жұмыстарына көшті. Оның жұмысы аз зақымданған десанттық қайықтардың іс-қимылда жүруіне мүмкіндік берді, осылайша "Омаха" жағажайына шабуылдың шешуші кезеңінде әскерлер мен жабдықтардың үздіксіз жеткізілуін қамтамасыз етті. Сол кезең аяқталғаннан кейін, буксир 7-сі күні қираған кемелерді құтқару және сүйреу жұмыстарын қайта бастады. Барлығында, ол Нормандияға шабуылды бекітуге көмектесу үшін шамамен бір ай жұмсады. Әуе шабуылдарына және жағалаудағы артиллериядан атылған оқтарға түскенімен, оның едәуір зақымдануы жақын жердегі минаның жарылуынан болды. Оның негізгі машина бөлімі тез сумен толды, су деңгейі негізгі электр қозғалтқышынан алты дюйм төменге түсті, бірақ экипаж ағып жатқан жерлерді тоқтатуға үлкерді. "Арикара" өзінің міндетін сәтті орындады және 24 сағат бойы тынымсыз жұмыс істегеннен кейін, экипажы оны жөндеп, Нормандия жағалауына қайта оралды.

Жерорталық қызмет

Шілде айының басында Арикара мен Пинтоға Англияға қайтуға бұйрық берілді. Сол жерден екі буксир 12 шілдеде Солтүстік Африканың Жерорта теңізі жағалауына бағытталған конвойге қосылды. Конвой 21-і күні Алжирдің Оран қаласына жетті, бірақ Арикара сол жерде айдың соңына дейін ғана болды. Ол 1 тамызда Италияға бет алды, 3 тамызда Неапольге жетіп, контр-адмирал Спенсер С. Льюис басқаратын TF 87 күштеріне қосылды, бұл күштер "Түйе" (Camel) кодын алып, тамыздың ортасында Оңтүстік Францияға шабуыл жасады. Корсиканың Аяччо қаласы арқылы өтіп, Арикараның бөлімшесі, күштің құтқару және өрт сөндіру тобы, шабуыл күні, 15 тамызда таңертең Францияның Жерорта теңізі жағалауындағы Сент-Рафаэльге келді. Екі аптадан астам уақыт бойы буксир жүк тасымалданатын аймақта қалып, зақымдалған кемелер мен десанттық қайықтарды құтқарумен, өрт сөндірумен және жағаға дейінгі жолды қираған кемелерден тазалаумен айналысты. 2 қыркүйекте ол Франциядағы Сан-Тропе шығанағына көшіп, Француз Ривьерасының порттарынан қираған кемелерді тазарта бастады. Сондай-ақ ол кемелерді Сицилиядағы Палермоға сүйреп, онда олар жөндеу жұмыстарын өтті. Бұған қоса, ол Неаполь, Марсель, Бизерте және Оран қалаларына дейін сүйрейтін рейстер жасады.

Тынық мұхитқа көшіру

Қазан айының соңында Арикара соңғы портта АҚШ-қа бағытталған конвойға қосылып, үйіне бет алды. 7 қарашада Норфолкке жетіп, желтоқсан айына дейін сол маңайда қалды. Сол айдың соңында Тринидадқа сапар шегіп, Панама каналына дейін жалғастырғаннан кейін YFD 6 кемесін сүйреп әкетті. Арикара 3 қаңтарда Канал аймағына жетіп, 5 қаңтарда Кристобальға жеткізді. Келесі күні Баннокпен (ATF 81) бірге Гавайиге жолға шықты. Желмезгіш қаңтарда Перл-Харборға кірді, бірақ 4 ақпанда батысқа қарай сапарын жалғастырғанға дейін сонда ғана тоқтады, соңында Рюкю аралдарына бағытталды. Эниветок және Гуамда тоқтағаннан кейін 17 наурызда Каролина аралдарындағы Улити атолына жетті. Ол жерде 10-шы қызметтік эскадрильяға (ServRon) қосылып, Окинаваны басып алуға дайындық бастады. Он күннен кейін ол 5-ші флоттың логистикалық қолдау тобының (Task Group (TG) 50.8) құрамында Улитиден шығып, Рюкю аралдарына бет алды. Науқанды бастау үшін наурыздың соңғы аптасында американдық әскерлер Окинаваның оңтүстігінен батысқа қарай 15 шақырым қашықтықта орналасқан аралдар тобы – Керама Реттоны басып алды. 1 сәуірде негізгі шабуыл күштері Окинаваға қонды. Арикара келесі 11 аптаны Керама Реттода Окинаваны басып алу үшін болған шайқаста зақымданған кемелер мен қайықтарға көмек көрсетумен өткізді. 2 сәуір түнінде, жоғары жылдамдықты көлік Кавасаки Ki 45 "Ник" екі қозғалтқышты бар барлау/жер шабуылы ұшағынан қирағаннан кейін, буксир Дикерсонға көмекке келді. Арикара экипажы Дикерсон кемесіндегі өртті сөндіріп, оны Керама Реттоға сүйреп әкетті. Арикараның күш-жігеріне қарамастан, Дикерсонды экономикалық тұрғыдан құтқару мүмкін емес екені анықталды. Окинавадағы Арикараның басты міндеті – зақымдалған десанттық кемелерді алып тастау және құтқару болғандықтан, камикадзе шабуылдары оның жұмысын қиындата берді. 11 мамырда жанкешті ұшақтар Эванс пен Хью Хэдлиге No. 15 пикеттік бекетінде шабуыл жасады, бұл бекет Окинаваның солтүстік-батысында орналасқан. Арикара дереу төрт рет өзіне-өзі шабуыл жасаған Эвансқа көмекке келді. Арикара кемеге бес сорғыш орнатып, сүйрегіш арқанды бекітіп, буксирді жөндеу үшін Керама Реттоға сүйреп әкетті. Бір аптадан кейін, 17 мамырда, Лонгшоу – оның офицерлері мен экипажы ұзақ уақыт бойы бас штабта жұмыс істеп, жағадағы әскерлерді қолдау үшін түнде жарықтандыру оттарын жаққаннан кейін, Наха маңындағы рифке тіреліп қалды. Арикара дереу оған көмекке келді. Сүйрегіш арқанды тартып бастағанда, жапондық жағалау батареясы қираған буксирді өте дәл нысанаға алды. Жау артиллериясы бірден Лонгшоудың үстінен атып өтті де, тез арада төрт рет соқты. Төрт оқтың бірі көпірдің алдындағы мұражайды жарылып, мұрын бөлігін қиратты. Лонгшоу толығымен жойылғандықтан, Арикара сүйрегіш арқанды үзді де, өзін қорғауға және құтқарылғандарды іздеуге кетті. Кейін Лонгшоу "достық" атыстан және торпедалардан жойылды. Арикара маусым айының соңына дейін Рюкюде құтқару жұмыстарын жүргізді. Сол айдың 19-ы күні ол камикадзеден зардап шеккен Эвансты сүйреп алып, Мариан аралдарына бағыт алды. Буксир 25 маусымда Сайпанға жетіп, 11 шілдеге дейін сонда қалды. Сайпаннан Лейтеге сапарлады, онда 18 тамызға дейін болды, содан кейін Жапонияға қарай жолға шықты. Буксир Окинаваға тоқтады, содан кейін Кюсюге жүзіп кетті. Қыркүйек айында Окинаваға қысқа уақытқа оралып, содан кейін Филиппинге бағытталды. 9 қазан күні Лейтеге бара жатқанда кеме қатты тайфунға тап болды. Субик шығанағына жеткеннен кейін, ол қарашаның соңында Қытайға қарай жолға шықты. Цинтаоға жеткенде Арикара баскыншы күштерге көмек көрсету үшін сүйреу және құтқару жұмыстарын бастады. 1946 жылдың ақпан айының соңында Арикара Қытайдан шығып, Шығыс және Орталық Тынық мұхитындағы операцияларын жалғастырды. Келесі бірнеше жыл бойы сүйреу және құтқару жұмыстарымен Панама каналы аймағына, АҚШ-тың батыс жағалауына, Гавайиге, Окинаваға және Мариан аралдарына барды.

Корея соғысы қызметі

1950 жылдың қаңтарында Йокосукаға келген соң, буксир қайтадан міндетін атқара бастады және келесі бес ай бойы Жапонияда буксировка және құтқару қызметтерін көрсетті. Алайда, 1950 жылдың 25 маусымында Солтүстік Корея күштері 38-ші параллельден Оңтүстік Кореяға басып кірді. Осылайша, «Арикара» екінші соғысына қатысты. Ол Қиыр Шығыстағы 90-шы әскери-десанттық күштер тобына (TF 90) бекітілді. Шығыс суларындағы американдық теңіз күштерінің жеткіліксіздігіне байланысты, шілде айының басындағы оның міндеттері Жапония мен Корея арасында кемелерді сүйемелдеуден тұрды, одан да жақсы жабдықталған әскери кемелер тобы жиналғанға дейін. Буксир сонымен қатар Корея түбегінің оңтүстік-шығысындағы Пусан қаласындағы десант операциялары кезінде байланыс кемесі және десантты бақылау кемесі ретінде де қызмет етті. Одан бөлек, ол құтқару және іздеу-құтқару операцияларын жүзеге асырды. Пусандағы және сол порт пен Жапония арасындағы алғашқы міндеттерін аяқтағаннан кейін «Арикара» Корея түбегінің басқа аймақтарына көшті. 5 қыркүйекте ол Йокосукадан 90.04.3 операциялық тобымен (Понтондық қозғалыс тобы) бірге Кореяның батыс жағалауындағы Инчхонға жолға шықты. Буксир қыркүйек айының ортасынан қазан айының ортасына дейін Инчхондағы десант шабуылына қолдау көрсетті, содан кейін сол айдың 16-сы күні Кореяның солтүстік-шығыс жағалауындағы Вонсанға бет бұрды. 20 қазанда Вонсанға жасалған десант шабуылы, Республика Кореясының (РК) жылдам қарқынмен ілгерілеген құрлық әскерлерінің жеткеніне байланысты, үлкен күштерді нығайту және логистикалық қолдау операциясына айналды. «Арикара» Вонсанда шамамен бір ай бойы портты тазалауға және оның тиімділігін арттыруға көмектесті. Қарашаның соңында ол Сасебода техникалық қызмет көрсетуді аяқтады. 1950 жылдың желтоқсаны мен 1951 жылдың қаңтарында Жапония суларында буксировка және құтқару жұмыстары жүргізілді. Содан кейін, 12 қаңтарда, буксир АҚШ-қа қайта бағытталды. Мариан аралдары мен Гавайи арқылы сапар шегіп, наурыз айында Калифорния штатының Лонг-Бич портына жетті. Сәуір айының басында «Арикара» Вашингтон штатының Бремертон қаласында жөндеу жұмыстарында болды және 11 маусымда Гавайиге қайтып оралғанға дейін сол жерде қалды. 1951 жылдың қалған бөлігінде ол Пёрл-Харбордан Гавайи операциялық аймағынан тыс жерлерге екі рет сапар жасады. Шілдеде кеме Гуамға AFDB-ны буксирледі; тамызда ол Пёрл-Харборға оралды; қазан және қараша айларында Филиппиндегі Субик шығанағына барып-қайтты. 1952 жылдың 3 қаңтарында «Арикара» Пёрл-Харбордан шығып, Батыс Тынық мұхитына қайтадан жөнелтілді. Айдың соңында ол Кореяның соғыс аймағына қайта оралды. Осы сапар барысында буксир тағы да Вонсан, Чо До және Пусан қалаларында қызмет етті, сондай-ақ Жапония мен Корея арасындағы суларда қалды. Сол күзде «Арикара» Маршалл аралдарына көшіп, 1952 жылдың қарашасында Эниветок атоллында өткен «Айви» операциясы – ядролық бомба сынағына қолдау көрсетті. Соғыс 1953 жылдың жазына дейін жалғасқанмен, буксир Кореядағы соғыс аймағында қосымша қызмет атқармады. 1953 жылдың 27 шілдесінде Кореядағы жауынгерлік әрекеттерді тоқтату туралы келісімге қол қойылған кезде «Арикара» Пёрл-Харбордан операциялар кестесіне еніп, Гавайиден Джонстон және Кантон аралдарына буксировкалау миссияларын және Алеут аралдарындағы міндеттерді орындады. 1954 жылдың күзінде буксир Тынық мұхитына бейбіт уақыттағы орналасуларын бастады және әскери-теңіз күштеріндегі қызметінің қалған бөлігінде 7-ші флотпен бірге Батыс Тынық мұхитында және Пёрл-Харбордан операциялар жүргізумен ауысты. Осы кезеңнің алғашқы 12 жылында буксирдің Тынық мұхитындағы маршруты негізінен Жапония, Корея және Филиппин порттарын қамтыды, ал Пёрл-Харбордан жасаған сапарлары Аляска жағалауындағы және Алеут аралдарын қоршаған суларға, сондай-ақ Тынық мұхитының орталық бөлігіндегі аралдарға жеткізді.

Вьетнамдағы қызмет, Чилиге көшіру және тағдыры

1964 жылдың соңында Оңтүстік Вьетнамдағы қақтығысқа Американың араласуы күрт күшейді. Осының салдарынан Арикара Вьетнам жағалауына жиі бара бастады. 1966 жылдың күзіне қарай, буксир Вунг Тау және Дананг сияқты жерлерге коммунистік бүлікшілерге қарсы күресіп, Солтүстік Вьетнамның Оңтүстік Вьетнамға жасаған агрессиясына қатысқан Әскери-теңіз күштеріне сүйреу және басқа да қолдау қызметтерін көрсету үшін тоқтады. 1970 жылға дейін Азия суларына жасаған рейс аймағындағы және Вьетнамдағы қызметі жалғасты. Сол жылдың ақпан айының соңында Арикара 7-ші флоттағы соңғы міндетін орындағаннан кейін Перл-Харборға қайтып келді. Ол тағы 16 ай Гавай аралдарында және Аляска суларында активті қызметте болды. 1971 жылдың 1 шілдесінде буксир қызметтен босатылды және әскери көмек бағдарламасы бойынша Чилиге қарыз ретінде берілді. Ол Чили Әскери-теңіз күштерінде Aldea (ATF 63) деп аталды. 1992 жылдың 14 тамызында Чили Әскери-теңіз күштері оны қызметтен шығарды, кейін нысана ретінде батырылды. Арикара Екінші дүниежүзілік соғыста үш шайқас жұлдызына, Корея соғысында бес шайқас жұлдызына және Вьетнам соғысындағы қызметі үшін үш шайқас жұлдызына ие болды.