Шатендік жоғалу туралы миф – 2002-2006ж. таралған жалған ақпарат. Сары шаштың жоғалуы туралы болжам ғылыми негізсіз, бұл туралы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы да мәлімдеме жасаған жоқ.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сары түсті геннің жоғалып бара жатқаны туралы хабар – 2002-2006 жылдар аралығында BBC және The Sunday Times сияқты беделді бұқаралық ақпарат құралдарында қайталанған, табиғи сары шашты адамдардың жойылып кетуін болжаған ғылыми зерттеудің жалған ақпары. Бұл ақпаратқа сәйкес, шаштың түсіне жауапты гендердің аллелі рецессивті болғандықтан, сары шашты адамдардың саны азаяды, себебі үстемдік ететін сары емес шашты аллельге ие адамдар рецессивті аллельге ие адамдармен ұрпақ тудырғанда, тіпті мұндай жұптасу ұрпақтың геномында сары түсті аллельдің бір данасын сақтайтын болса да, сары шаштың сирек кездесуіне себеп болады. Сары шаштың жоғалып кетуі туралы алғашқы пікірлер 1865 жылдан бері айтылып келеді. Көптеген хабарларда Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) сары шашты адамдардың "2202 жылға қарай жойылып кетеді" деген есеп жариялағаны туралы қате ақпарат таратылды. ДДҰ және ешбір беделді сарапшы мұндай есеп жасамаған, ал ДДҰ аталған есепке пікір білдіргендерден олардан бас тартуды сұрады.
The disappearing blonde gene was a hoax claiming a scientific study had estimated that natural blonds would become extinct, repeated as fact in reputable media such as the BBC and The Sunday Times between 2002 and 2006. The hoax claimed that, because the allele for the genes for hair colour is recessive, blond hair would become less common as people with dominant non blond hair alleles had offspring with people with the recessive alleles, even though such a pairing would retain one copy of the blond allele in the genome of the offspring. Claims that blond hair would disappear have been made since 1865. Several reports erroneously claimed that the World Health Organization (WHO) had published a report claiming that people with blond hair "will become extinct by 2202". Neither the WHO nor any reputable expert had issued such a report, and the WHO asked those commenting on the alleged report to retract.
БАҚ-та
2002 жылы BBC News телеарнасы атауын жарияламаған неміс сарапшылары шаштын ақ түске бояйтын ген рецессивті болғандықтан, 200 жыл ішінде ақ шаштың жоғалуы мүмкін деген қорытындыға келгенін хабарлады. Неміс сарапшыларының сөзінше, рецессивті сары түсті аллель әртүрлі этникалық топтардың араласуынан пайда болған елдерде (мысалы, АҚШ, Канада, Аргентина, Бразилия, Жаңа Зеландия және Австралия) сирек кездеседі. BBC мақаласында Эдинбург университетінің профессоры Джонатан Рис бұл хабарға күмән білдірді – ол «Ақ шашты адамдардың саны азаюы мүмкін, бірақ олар жоғалып кетпейді» деген пікірді келтірді. 2006 жылы The Sunday Times газеті ақ шаштың пайда болуы туралы болжамды жариялағанда, бұл аңыз туралы мәлімдеді. Ол қайтадан бүкіл әлемдік желіде кеңінен тарады. Бұл аңыз 2006 жылдың 6 наурызында "The Colbert Report" сатирикалық телешоуының "Threat Down" бөлімінде де көрсетілді, онда Стивен Колберт ақ шашты сақтап қалу үшін таңдаулы өсіру бағдарламасын ұсынды.
In 2002, BBC News reported that unnamed German experts concluded that blond hair would disappear within 200 years since the gene causing blond hair is recessive. According to the German experts, the recessive blond allele is rare in nations of mixed heritage (for example, the United States, Canada, Argentina, Brazil, New Zealand and Australia). In the BBC article Prof. Jonathan Rees of the University of Edinburgh cast doubt on the story—he was quoted as saying "The frequency of blondes may drop but they won't disappear." In 2006 the hoax was mentioned by The Sunday Times when reporting on the publication of a hypothesis of the origins of blonde hair and La Repubblica: "According to the WHO study, the last natural blond is likely to be born in Finland during 2202." It once again traveled quickly across the World Wide Web. The hoax has also been featured on the "Threat Down" segment of the satirical television show The Colbert Report on March 6, 2006, where Stephen Colbert suggested a selective breeding program to save blonds.
Ғылыми позиция
Шаш түсінің жоғалуы туралы әңгіме генетикадағы рецессивтіліктің дұрыс түсінілмеуіне негізделген. Бірақ бұл ақ шашты адамдарға қатысты емес сияқты. Ірі популяцияларда, тіпті өте сирек кездесетін гендер де ұзақ мерзімге тұрақты деңгейде сақталады. Геннің доминантты немесе рецессивті болуы да маңызды емес. Гендер егер популяция өте шағын болса (генетикалық иілім) немесе олар кемсітушілікке алып келсе (табиғи іріктеу) жоғалады. Меланокортин 1 рецепторының гені адам шашының түсіне әсер ететіні белгілі, ал осы гендегі сары шашпен байланысты аллельдер көбінесе қараңғы түске байланысты аллельдерге рецессивті болады. Дегенмен, сары шаш түсін кодтайтын жалғыз аллель жоқ, және қоршаған орта факторлары да адамның сары немесе қоңыр шаш түсінің көрінуіне әсер ете алады. Сонымен қатар, генетиктер адам шашының түсін анықтайтын бірнеше факторды әлі толыққанды түсінбеді.
The extinction hoax is based on a misinterpretation of recessiveness in genetics. which does not appear to be the case for blonde hair. In large populations, even extremely rare genes will persist at stable levels over long periods of time. It also does not matter whether a gene is dominant or recessive. Genes disappear if the population is very small (drift) or if they confer a disadvantage (selection). The Melanocortin 1 receptor gene is known to affect human hair colour, and alleles on that gene associated with blond hair are generally recessive to alleles associated with darker hair colours. However, there is no single allele that codes for blonde hair colour, and environmental factors can also determine whether blonde or brown hair colour is expressed in an individual. Additionally, several factors involving determination of human hair colour are still not fully understood by geneticists.