Кіріспе

Интерактивті дизайн үлгілері – графикалық пайдаланушы интерфейстерінің жиі кездесетін дизайнын сипаттайтын, адам-компьютерлік өзара әрекеттесу контекстінде қолданылатын дизайн үлгілері. Дизайн үлгісі – жиі кездесетін дизайн мәселесіне деген шешімді ресми түрде құжаттаудың бір жолы. Бұл идеяны архитектор Кристофер Александр қала құрылысы және ғимараттар архитектурасында қолдану үшін ұсынды, содан кейін оқыту және педагогика, даму ұйымы мен процесі, бағдарламалық қамтамасыз ету архитектурасы және дизайны сияқты басқа да салаларға бейімделді. Осылайша, интерактивті дизайн үлгілері – нақты жағдайда жиі кездесетін пайдаланушылық немесе қолжетімділік мәселелеріне шешімдерді сипаттау тәсілі болып табылады. Олар пайдаланушыларға интерфейсті түсінуді және тапсырмаларын орындауды жеңілдететін өзара әрекеттесу модельдерін құжаттайды.

Тарих

Үлгілер Кристофер Александрдың сәулеттік тұжырымдамасы ретінде туындады. Үлгілер – ең жақсы тәжірибелерді сипаттау, жақсы дизайнды түсіндіру және басқа адамдар осы шешімдерді қайта қолдана алуы үшін тәжірибені жинақтау тәсілдері. Компьютер ғылымындағы дизайн үлгілерін бағдарламалық жасақтама инженерлері нақты жобалау процесінде және жобаны басқаларға түсіндірген кезде пайдаланады. "Дизайн үлгілері: қайта пайдаланатын объектіге бағытталған бағдарламалық жасақтама элементтері" кітабы жарық көргеннен кейін дизайн үлгілері компьютер ғылымында кең танымал болды. Содан бері үлгілер қауымдастығы құрылды, ол архитектуралық стильдер мен объектіге бағытталған құрылымдарды қоса алғанда, мәселелік салалар үшін үлгілерді анықтайды. Бағдарламалау тілдерінің үлгілері конференциясының (жыл сайынғы, 1994 жылдан бастап) материалдарында салалық үлгілердің көптеген мысалдары келтірілген. Интерактивтік дизайнға үлгілік тілдік тәсілді қолдану алғаш рет Норман мен Дрейпердің "Пайдаланушыға бағытталған жүйелік дизайн" (1986) кітабында ұсынылды. Apple Computer Macintosh Human Interface Guidelines-де де Кристофер Александртың еңбектері ұсынылған оқу материалдарының тізімінде келтірілген.

Кітапханалар

Александр үлгілік тілді құрылымды жүйе ретінде көріп тұрды, онда үлгілер арасындағы семантикалық байланыстар бөліктерінің жиынтысынан артық тұтас нәрсені құрайды, дәл сол сияқты сөздер арасындағы грамматикалық байланыстар тілді мағыналы етеді. Кейбір үлгілер жинағы тілді құруға қажетті құрылымдық байланыстарды жасауға тырысса, көптеген басқалары үлгілердің ғана жиынтығы болып табылады (сондықтан оларды үлгілер кітапханасы деп атау дұрыс).

Элементтер

Дизайнерлер мен әзірлеушілерге пайдалы болуы үшін, үлгілерді іздеуге және оқуға оңай болуы керек.

Факультативтік элементтер

Үлгі кітапханалары оларды пайдаланатын команданың қажеттіліктеріне қарай, қосымша элементтерді де қамтуы мүмкін. Оларға мыналар жатуы мүмкін:
Іске асыру ережелері: Әзірлеушілерге көмектесу үшін шрифт өлшемдері, пиксельдік өлшемдер, түстер және хабарламалар мен жазбалар туралы толық ақпаратты қамтитын стильдік нұсқаулық пайдалы болуы мүмкін. Пайдаланушылық зерттеулер: Пайдаланушылық сынақтардан немесе басқа пайдаланушылар пікірлерінен алынған барлық қолдау материалдары сақталуы керек. Бұл әзірлеушілер, клиенттерге қызмет көрсету немесе сату тобынан алынған пікірлерді де қамтуы мүмкін. Қатысты үлгілер: Үлгі кітапханасында ұқсас үлгілер болуы мүмкін, немесе ол ата-аналық және балама үлгілердің иерархиялық құрылымымен ұйымдастырылуы мүмкін. Ұқсас тәсілдер: Бұл мәселенің көптеген шешімдері болуы мүмкін болғандықтан, командалар ұқсас баламаларды сақтауға арналған орынды қалауы мүмкін. Бастапқы код: Егер код қайта пайдалануға жететіндей модульдік болса, оны кітапханаға қосуға болады.

Жобалау нұсқауларына қарағанда артықшылықтары

Талдамалар әдетте талаптарды сипаттау үшін тиімдірек, ал үлгілер талаптарды нақты бағдарламалық шешімдерге аудару қажеттіліктері барлар үшін пайдалы құралдар болып табылады. Кейбір мамандар дизайн талдамаларын интерактивті дизайн үлгісінің бір түрі деп санайды, себебі олар интерактивті дизайндағы тәжірибені жинақтаудың кең таралған тәсілі болып табылады. Дегенмен, интерактивті дизайн үлгілері дизайн талдамаларымен салыстырғанда көбінесе мынадай артықшылықтарға ие: Шнайдерманның «Интерфейс дизайнының алтын ережелері» сияқты абстрактілі талдамалар көптеген интерактивті дизайн үлгілері сияқты мәселені қалай шешу керектігін көрсетпейді және салааралық байланыс үшін қолданылмайды. Сонымен қатар, талдамаларда нақты шешімнің неге жұмыс істейтіні түсіндірілмейді. «Macintosh Human Interface Guidelines» сияқты нақты талдамалар нақты бір интерфейске қатысты жасалған, сондықтан оларды басқа интерфейстерге (әсіресе Macintosh емес интерфейстерге) қолданғанда тиімділіктері төмендейді. Талдамалармен байланысты басқа да мәселелер бар: олардың тым көп болуы дизайнерлерге дұрыс талдаманы таңдауды қиындатады. Сондай-ақ, талдамалар абсолютті дұрыстыққа ие деп есептеледі, бірақ оларды көбінесе тек белгілі бір жағдайда қолдануға болады. Осының салдарынан талдамалар көбінесе контексттің сипаттамасы болмағандықтан қайшылыққа түседі. Талдамалар мен үлгілер міндетті түрде қарама-қайшы емес, оларды проблеманы анықтау және одан кейін дұрыс шешімді жасау үшін бірлесіп қолдануға болады.