Кіріспе

Венесуэлалық газет

El Nacional – C. A. атты баспа компаниясы, ең танымал өнімі – El Nacional газеті мен веб-сайты. Бұл газет Últimas Noticias және El Universal газеттерімен бірге елдегі ең көп оқылатын және таратылатын ұлттық күнделікті газеттердің қатарында. 2010 жылы күніне орташа есеппен 83 000, ал демалыс күндері 170 000 дана таратылды. Ол Венесуэланың ресми газеті деп есептеледі. Венесуэладағы Үго Чавес пен Николас Мадуро президенттік кезінде цензураның күшейгеніне байланысты El Nacional Венесуэладағы соңғы тәуелсіз газеттердің бірі ретінде танылды. El Nacional 2018 жылдың 14 желтоқсанында соңғы баспа нұсқасын шығарды (тамыз айынан бастап аптасына бес рет басылып келді), бұл қағаз және тонер тапшылығына байланысты баспасын тоқтатқан көптеген үкіметке қарсы газеттерге қосылды. Осы күннен бастап газет тек онлайн форматта жарық көре бастады және 2022 жылдың басынан бері интернет-провайдерлер тарапынан бұғатталды.

Тарих

El Nacional газетінің алғашқы саны 1943 жылғы 3 тамызда жарық көрді, оны Мигель Отеро Сильва Каракаста құрды. Жаңашылдықтарының қатарында – редакциялық мақаланың орнына манчетаны қолдану, ірі графикалық элементтері бар көзге түсетін тақырыптарды пайдалану және газеттің барлық мазмұнын тақырыптық аймақтар бойынша жіктеу болды. Алғашқы жылы күніне 10 000 дана таралыммен шықты. Әр саны стандартты форматтағы және жеті бағаннан тұратын екі сегіз беттік таралымнан құралды. El Nacional газетінің алғашқы кеңсесі 1943 жылдан 1951 жылға дейін Каракастың орталық бөлігінде, Маркос Парра және Педрера көшелерінің қиылысында орналасқан. Кейін 1951 жылдан 2007 жылға дейін 56 жыл бойы кеңсесін Пуэрто-Эскондидоға көшірді. 1961 жылы газеттің солшыл көзқарастарына (сол кездегі редакторы Мигель Отеро Сильва Венесуэла Коммунистік партиясының мүшесі болған) қарсы жарнамалық бойкот газетті банкротқа дейін жеткізуге айналды. Веб-сайты 1995 жылдың тамызында іске қосылды, ол Венесуэладағы веб-сайты бар алғашқы газет деп есептеледі. El Nacional газетінің цифрлық нұсқасы 1996 жылы пайда болды, оның ерекшелігі – баспа нұсқасынан өзгеше ақпараттарды қамтуы болды. Сондай-ақ, 1998 жылы баспасөз омбудсмені немесе оқырмандар омбудсмені лауазымын енгізген алғашқы венесуэлалық газет атанды. C. A. El Nacional баспасы 1996 жылдың 14 қазанында халықтың кең қабаттарына жол табу мақсатымен сенсациялық, сары газет шығарды, бірақ үміттелген нәтижелерге қол жеткізе алмады. Экономикалық зиянға ұшырағандықтан және бірнеше өзгерістен кейін, соңғы саны 2005 жылдың 8 сәуірінде жарық көрді. 2007 жылы газет 56 жыл бойы орналасқан кеңсесінен жаңа технологиялық инновациялармен бірге Лос-Кортихос-де-Лурдес даңғылына көшті. 2010 жылдың 13 тамызында El Nacional газеті елдегі қылмыс жағдайын айыптау мақсатымен салғыштарда және еденде жатқан денелердің суретін жариялады. Осыдан кейін полиция газет кеңсесін тінту жүргізіп, сот El Nacional және Tal Cual газеттеріне зорлық-зомбылық көрсететін суреттер мен ақпаратты жариялауға тыйым салды. Сот шешімі журналистер одағы мен оппозиция өкілдері тарапынан сөз бостандығына жасалған шабуыл деп сыналып, кеңінен айыпталды. Өз кезегінде El Nacional газеті қылмыс туралы жаңалықтар жарияланатын орындарға «цензура» деген сөзді қосты. Бұл әрекеттен кейін 2012 жылы CDE сегментіне арналған газет ретінде алғашқы саны жарық көрген El Propio газетін іске қосуға тырысылды, бірақ 2015 жылдың қыркүйегінде Венесуэладағы баспа өнімдерінің қағаз тапшылығына байланысты оның жарық көруі тоқтатылды, алайда газеттің веб-сайты 2016 жылдың қарашасына дейін қолжетімді болды. Газет қағаз сату және жеткізуде түрлі қиындықтарға тап болғанына қарамастан, төрт беттік форматта және аз таралыммен жарық көруін жалғастыруда. Газеттің тікелей қызметкерлері 600-ға жуық, ал тағы 300-ге жуық адам серіктес ретінде жұмыс істейді. Сондай-ақ, газет ¡HOLA! Venezuela және Todo en domingo журналдарына (соңғысы газеттің жексенбілік санымен бірге таратылады), кітап баспаханасына және Eme de mujer және ovaciondeportes.com сияқты екі веб-сайтына ие. 2022 жылдың ақпан айында Венесуэланың ірі интернет-провайдерлері газеттің веб-сайтына қолжетімділікті тоқтатты, бұл Жоғары Соттың газет кеңсесін Диосдадо Кабелього беру туралы бұйрығынан кейін болды. Газеттің алғашқы директоры – ақын Антонио Аррайс (1903–1962). Газетке Венесуэланың ең танымал жазушылары көптеген еңбектерін салған. Елдің ең маңызды зиялыларының бірі Артуро Услар Пиетри газетте пікірлер бағанында елу жылдан астам уақыт бойы жазды. Бұрынғы редакторлардың қатарында Хосе Рамон Медина және Мигель Отеро Сильва бар. Газетті бас редактор Мигель Энрике Отеро, негізін қалаушының немересі және бас атқарушы директор Мануэль Сукре басқарады.

Саяси ұстанымдар мен редакциялық пікірлер

El Nacional екінші Карлос Андрес Перес әкімшілігін қатаң сынады, Бас прокурор Рамон Эсковар Салом және журналист Хосе Висенте Рангель сияқты оппозицияға қосылды, бұл 1993 жылы оның қызметтен алынуымен аяқталды. Газет сондай-ақ Уго Чавес үкіметін де сынады. 2002 жылдың 10 сәуіріндегі редакциондық мақаласында (президент Чавесқа қарсы оңшыл төңкеріс талқанға түскен күнінен бір күн бұрын) Чавесті "жалғанды әдетке айналдырған адам" деп сипаттап, азаматтарды "биліктегі осы арсыз адамға бүгін көшеге шығып, біз Венесуэлалықтардың адал және қадір-қасиетті халық екенін көрсетуіміз керек" деп шақырды. Келесі күні газет төңкеріске әкелген саяси дағдарысқа жағымды реакция білдіріп, "осы күрес аяқталуға жақын" деді.

Қақтығыстар

2018 жылдың 14 сәуірінде үкімет қолдаған ұйымдар "El Nacional" газетінің бас кеңсесіне шабуыл жасап, күзетшілер мен тазалаушыны құсырып әкетті. 2018 жылғы Венесуэла президенттік сайлауынан кейін бірнеше апта өткен соң, газеттің гипермәтіндік деректерді беру протоколы мемлекеттік "CANTV" компаниясы тарапынан 2018 жылдың 7 маусымынан 11 маусымына дейін уақытша шектелді.

Цензура және тәркілеу

Газеттің веб-сайты Венесуэлада үздіксіз цензураланып келеді, ол Венесуэладағы соңғы тәуелсіз бұқаралық ақпарат құралдарының бірі деп есептеледі. Кабельо газетке одан да көп назар аударды, 2018 жылдың қыркүйек айының соңында газеттің бас кеңсесін иеленуге және оны университетке айналдыруға ниеттенгенін мәлімдеді. 2021 жылдың мамыр айында Жоғарғы Сот El Nacional газеті Кабельоға 237 000 петрос, яғни шешім қабылданған кезде шамамен 13 369 170 доллар төлеуге міндетті деп үкім шығарды, сондай-ақ газеттің бас кеңсесі оны өтеу үшін тәркіленді. 2022 жылдың басында бұрынғы бас кеңсенің меншігі Кабельоға ауыстырылды. Осы ауысудан кейін бірнеше күн өткен соң, газеттің домені Венесуэладағы ірі интернет-провайдерлер тарапынан жабылды.