Кіріспе

Испанияның халықаралық ақпарат агенттігі Agencia EFE, S.A. (ˈefe) – испандық халықаралық ақпарат агенттігі, испан тіліндегі ең ірі мультимедиалық ақпарат агенттігі және Associated Press, Reuters және Agence France Presse агенттіктерінен кейінгі әлемдегі төртінші ірі сымдық ақпарат қызметі. EFE 1939 жылы Франкошыл фракцияның ішкі істер министрі Рамон Серрано Сунер құрды. Agencia EFE – баспасөз, радио, теледидар және интернеттегі жаңалықтардың барлық салаларын қамтитын ақпарат агенттігі. Агенттік жыл сайын 3 миллионға жуық жаңалық таратады, бұл 60 ұлттан 3000 журналисттің еңбегінің арқасында мүмкін болады. Олар 120 елдегі 180-нен астам қалада тәулік бойы жұмыс істейді және үш құрлықта – Мадрид, Богота, Каир (араб тілінде) және Рио-де-Жанейро (португал тілінде) төрт редакциялық орталықтары бар. Испаниядағы қызметкерлер бірнеше кәсіби одақтармен өкілдік етіледі. EFE АҚШ-та шамамен 40 қызметкерді жұмысқа алған, олар 2005 жылғы 29 қыркүйекте News Media Guild ұйымы арқылы өкілдік етуге дауыс берді. 2006 жылғы желтоқсан айында жұмысшылар алғашқы еңбек шартын бекітті, бұл компанияның Испаниядан тыс жерде осындай келісімге қол жеткізген тұңғыш реті болды. Агенттік 2007 жылы екінші Дүниежүзілік жаңалықтар агенттіктерінің конгресін (NAWC) ұйымдастырды.

Өмірбаян

Агенттік 1865 жылға дейін тамыр тартады, сол кезде «Корреспонденттер орталығы» құрылды – Испаниядағы алғашқы жаңалықтар агенттігі, және оны журналист Нило Мария Фабра ұйымдастырды. 1870 жылы француз Havas агенттігімен ынтымақтастық туралы келісімге қол қойылды. Осы келісімге сәйкес, "Corresponsales Center" Havas агенттігінің халықаралық жаңалықтарын Испанияда тарату құқығын өзінде сақтады. 1919 жылы Havas агенттігі «Корреспонденттер орталығының» акционерлік капиталына енген кезде Fabra жаңалықтар агенттігі құрылды. Havas 1926 жылы акционерлік үлесінен бас тарды, сонымен бірге Орталық банк (жеке меншік мекеме), Santander банкі және Hispanic American банкі серіктестікке қосылды (бұл үш банк 20 ғасырдың соңында Banco Santander Central Hispano банкіне бірікті).

Құрылтай және алғашқы жылдары

EFE ресми түрде 1939 жылы Бургос қаласында құрылды. Бургос қаласы диктатор Франсиско Франконың штаб-пәтері болды. Оның негізін қалаушы, Франконың қайын інісі, ішкі істер министрі Рамон Серрано Суньер, журналист Висенте Галлегодан (жойылған Ya газетінің бірінші директоры) жобаны бастауды сұрады. 1939 жылдың 3 қаңтарында Торрехойос маркизі Селедонио де Нориега Руис пен журналист Луис Амато де Ибаррола – Fabra агенттігінің заңды өкілдері – нотариус Хосе Мария Хортелано алдында Agencia EFE S. A. деген атпен анонимді коммерциялық компания құруға келіскендерін мәлімдеді. Fabra агенттігі өз құқықтары мен атын ұсынды. Осылайша жаңа агенттік сол кезде отызға жуық агенттіктер құраған және оның жарғысында әр елден бір ғана агенттіктің қауымдастыққа мүше бола алатыны көрсетілген Достасқан агенттіктер клубына қабылдануы мүмкін болды. Жаңа агенттік Fabra агенттігінің акцияларын сатып алумен қатар, Faro және Febus агенттіктерінің техникалық және адам ресурстары қосылды. Fabra агенттігіне байланысты Херреро Лосада Ансонның 1938 жылдан бастап, азаматтық соғыс кезінде EFE Франко тарапына жақын БАҚ-қа жаңалықтар тарата бастағанын еске түсіріп, Fabra агенттігінің редакторлары өз қызметі үшін қудаланғандығын жоққа шығарды. Бұрын, аталғандардың тағы бірі – Febus, республикалық жақта ақпараттық қызметін жалғастырды. Өз кезегінде, Хосе Антонио Гименес Арнау Серрано Суньерге агенттік құру идеясын берген және оның жарғыларын жазған адам екенін, EFE-нің Фаланганың немесе Франконың бастамасымен ешқандай қатысы жоқ екенін мәлімдеді, өйткені кейбір деректерге сәйкес ол испандық Фаланга редакциясының ғимаратын пайдаланғандықтан, оның атауы сол редакцияның бас әріптерінен (lang es) алынған, және ол өлімінен кейін ғана белгілі болатын дәлелге ие екенін айтты, бірақ ол үш жылдан кейін қайтыс болды және ешқандай ақпарат жарияланбады.

Бірінші штаб-пәтер және қызметтері

Agencia EFE-нің алғашқы штаб-пәтері алдыңғы жылы салынған алты қабатты заманауи ғимараттың бір қабатында орналасты, ол қазір Бургостағы Виктория көшесінің ескі нөмірлеуіндегі 9-шы нөмірдің 10-шы үйіне сәйкес келеді. Оның алғашқы президенті – Селедонио Нориега, Торрехойос графы, ал бірінші басқарушы директоры – Висенте Галлего Кастро болды. 1940 жылы EFE штаб-пәтерін Мадридтегі Аяла көшесіндегі 5-ші үйге көшірді және Барселонада өкілдік ашты. Сол жылы Иса Пабон Нориеганың орнын басты, ал төрт жыл өткен соң, 1944 жылы, сол кездегі директордың орынбасары Педро Гомес Апарисио Висенте Галлегоны агенттіктің басшылығынан ауыстырды. 1946 жылы Comtelsa экономикалық қызметі британдық Reuters агенттігімен 50/50 үлесте бірлесіп құрылды. Белгілі болғандай, кем дегенде осы жылдан бастап Бургостың танымал және беделді фотографы Федерико Велес Гонсалес графикалық тілші ретінде жұмыс істеген. 1951 жылы EFE алғашқы телефотографиялық қабылдағышын орнатты. 1958 жылы Гомес Апарисионың орнын Мануэль Азнар Зубигарай басты, ол 2 жылдан кейін лауазымынан кетті. Компания президенті мен басшылары 3 жыл бойы басқаруды жүзеге асырды, содан кейін 1963 жылы журналист және шетелдегі тілші Карлос Сентис басқарушы директор болып тағайындалды.

1960-1980 жылдар: халықаралықласу

1965 жылы Буэнос-Айрес делегациясы ашылды, бұл Америкадағы алғашқы делегация болды. Келесі жылы Иберо-Америка аймағында жаңалықтарды тарату үшін шетелдік ақпараттық қызмет жұмысын бастады, сондай-ақ Оңтүстік Американың басқа елдерінде де делегациялар ашылды. 1967 жылы Мигель Матеу Пла EFE президенті болып тағайындалды. Келесі жылдың қыркүйек айында Мануэль Азнар президенттік міндетін атқарды, ал 1969 жылы Александр Арместо басқарушы директор болып тағайындалды. 1968 жылы EFE «Fiel» жаңалықтар агенттігін сатып алды және 1969 жылы ағылшын және француз тілдеріндегі шағын жаңалықтар қызметтерін іске қосты. 1972 жылы EFE Орталық Американың бірнеше БАҚ өкілдерімен бірігіп, Панамада орналасқан Орталық Америка жаңалықтар агенттігін (ACAN) құрды. Америкадағы кеңеюі 1979 жылы EFE агенттігін Америкааралық баспасөз қауымдастығының толық құқықты мүшесі етті. 1976 жылдың ақпан айында Хосе Мария Альфаро Поланко EFE президенті болып тағайындалды, ал қыркүйекте президенттікке Луис Мария Ансон өтті, ол бірқатарда бас директор болып та қызмет атқарды. Сол жылы профессор және академик Фернандо Лазаро Карретердің жетекшілігімен және кеңесімен барлық әлемдегі ақпараттық қызметтердің біртекті жазылуын қамтамасыз ету мақсатында Agencia EFE-нің алғашқы стильдік нұсқаулығы жарық көрді. 1977 жылы EFE штаб-пәтерін Мадрид қаласындағы Эспронседа көшесінің 32 нөміріне көшірді. Сол жылы агенттіктің барлық ақпараттық қызметтері EFE деген атпен белгілене бастады, бұл атау осы уақытқа дейін халықаралық ақпарат үшін ғана қолданылып келген. Осыған байланысты «Cifra», «Cifra Gráfica» және «Alfil» бөлімдері таратылды. Сол жылы EFE журналистикалық сыйлығы құрылды, ол 1983 жылы Испания королінің сыйлығымен алмастырылды. 1981 жылы EFE және Иберо-Америкалық ынтымақтастық институты испан тілінің дұрыс қолданылуын қамтамасыз ету мақсатында, тіл біліміндегі мамандар мен көрнекті академиктердің қатысуымен Шұғыл испан тілі бөлімін (DEU) құрды. 1983 жылы журналист Рикардо Утрилла президент және бас директор болып тағайындалды, сондай-ақ АҚШ-тың UPI агенттігімен радио бөлімін дамыту жөнінде келісімге қол қойылды. Испания мен Латын Америкасының көрнекті зиялыларының мақалаларын тарату үшін «Ұлы қолтаңбалар» және «Ғасыр соңы жылнамалары» қызметтері де құрылды. 1984 жылы EFE ресми түрде Еуропалық Pressphoto Агенттігіне (EPA) қосылды, бұл компанияның 20% үлесімен алғашқы еуропалық телефотография агенттігі болды. 1986 жылы EFE логотипін жаңартты және журналист Альфонсо Собрадо Паломарес төраға және бас директор болып тағайындалды (lang es). 1988 жылы EFE Data қызметі іске қосылды, бұл Испаниядағы алғашқы жаңалықтар дерекқоры болды, ал сол жылдың наурыз айында ақпаратты және технологияны зерттеу, дамыту және оқу үшін EFE қоры құрылды, сондай-ақ ақпарат ғылымдарының кез келген саласында оқитын студенттерге оқу стипендияларын беру мақсатында құрылды. 1989 жылы EFE өз клиенттеріне спутниктер арқылы ақпараттық қызметтерді тарата бастады. Осы жылы EFE агенттігінің 50 жылдығы «Эфемеридтер» атты көшпелі көрмемен атап өтілді. Мадридтің баспасөз қауымдастығы EFE-ге оның жұмысы үшін Родригес Сантамария сыйлығын табыс етті.

1990 жылдар мен XXI ғасыр

1990 жылдан бастап нақты тақырыптар бойынша еншілес компаниялар құрылды. 1990 жылы Efeagro (тамақ өнеркәсібі) және Efecom (бизнес) еншілес компаниялары құрылды, 1994 жылы Euroefe (ЕО жаңалықтары, Euractiv) құрылды және 2010 жылы Efeverde (қоршаған орта). 2013 жылы Efefuturo (ғылым және технология), Efesalud (денсаулық сақтау), Efe empresas (бизнес), Efemotor (көлік) және Efetur (туризм) іске қосылды. Олардың ішінде Efeverde ақпараттық ашықтығы үшін ең көп марапат алған еншілес компания болып ерекшеленеді. Efeverde экологиялық журналистерге арналған жеке нұсқаулыққа ие және әлеуметтік желілерде кең танымал болған алғашқы еншілес компаниялардың бірі болды. 2011 жылдан бастап Android, iPhone және iPad қолданбалары қолжетімді. Сондай-ақ, жетістіктер үшін сыйлықтар тағайындалды. 1990 жылы EFE ең үздік ибероамерикандық футболшыға алғашқы Күміс доп сыйлығын табыс етті, ал 1998 жылы ЮНИСЕФ-пен бірлесіп Балалар мен жасөспірімдердің құқықтары үшін Ибероамерикандық коммуникация сыйлығын құрды. 2004 жылы Испания Королі сыйлығымен бірге табыс етілетін Дон Кихот журналистика сыйлығы құрылды. 1995 жылы EFE өз жұмысы, тәуелсіздігі және бейтараптығы үшін Астурия ханзадасының коммуникация және гуманитарлық ғылымдар сыйлығына ие болды. Ол бұл сыйлықты философ Хосе Луис Лопес Арангуренмен бөлісті. 1996 жылы Мигель Анхель Гозало EFE президенті және бас директоры болып тағайындалды. 1998 жылы агенттіктің фотокітапханасы цифрлық фотоархив ретінде жұмыс істей бастады. 2000 жылы графикалық және баспасөз архивтерін коммерцияландыру және цифрландыру басталды, сондай-ақ "Entre Nosotros" (Біздің арамызда) интранеті құрылды. 2003 жылы EPA-мен серіктестікте Халықаралық Графикалық қызмет (SGI) іске қосылды. 2014 жылы агенттік Мадрид қаласының Бургос даңғылында орналасқан жаңа кеңсесіне көшті, оны Астурия ханзадасы мен ханшайымы ашты. Сол жылы агенттіктің 75 жылдығы тойланды. Корольдер 75 жылдық мерекеге арналған көрмені салтанатты түрде ашты. Осы мерекеге орай Испания мен Америкада 30-дан астам көшпелі көрмелер, Мадридте Еуропалық жаңалықтар агенттіктерінің (EANA) және мобильді ақпарат және жаңалықтар деректері қызметтерінің (MINDS) конгрестері, сондай-ақ Аликантеде Жерорта теңізі жаңалықтар агенттіктерінің (AMAN) жиналыстары өтті. Сондай-ақ Эль-Эскориал мен Сантандерде семинарлар өткізілді. 2015 жылы Fundéu құрылғанына 10 жыл толуын атап өтті. EFE European Pressphoto Agency-дегі үлесін 49,9%-ға дейін арттырды. EFEAgro құрылғанына 25 жыл толуын тойлады. Америкадағы EFE-нің 50 жылдығына орай Буэнос-Айресте және Каракаста EFE көрмесі ұйымдастырылды. 2015 жылы EFEsalud-тың 3 жылдығы тойланды. 2016 жылы Перудегі EFE-нің 50 жылдығына орай Лимада көрме өтті. EFE мұражайын Премьер-министрдің міндетін атқарушы Мариано Рахой ашты. Шілде айында жаңалықтар агенттігі мен оның президенті Эйзенхауэр сыйлығымен марапатталды. 2017 жылы Азия нарығы үшін ағылшын тілінде EFE EPA мультимедиа қызметі жұмыс істей бастады. EFE, EPA және тағы он еуропалық жаңалықтар агенттігімен бірлескен News 4 Europe желісі пайдалануға берілді. 2018 жылы Мемлекеттік жалпы бюджет EFE бюджетін жалпы экономикалық мүддедегі қызмет ретінде мойындады, бұл агенттіктің мемлекеттік қаржыландыруын арттырды. Шілде айында журналист Фернандо Гареа Жозе Антонио Вера Гилдің орнына EFE-нің жаңа президенті болып тағайындалды.

Испанияның шұғыл бөлімі

1980 жылы критерийлер мен нормаларды үйлестіру, сондай-ақ тілдік шашырауды болдырмау және испан тілінде неологизмдерді сараңдықпен пайдалану мақсатында Шұғыл испан кафедрасы құрылды. Кафедра лингвистер мен филологтардан, сондай-ақ Испан Корольдік академиясының мүшелерінен, филология профессорлары мен журналистерден тұратын Стильдік кеңестен тұрады. Оның басты құралы – "Шұғыл испан нұсқаулығы" (MEU), Agencia EFE стилінің нұсқаулығы, ол испан тілінде кеңінен таралған қолданушы нұсқаулығы. Ол 1976 жылдан бері жарияланып келеді. 2005 жылы Шұғыл испан кафедрасы Шұғыл испан қорымен, көбінесе Fundéu BBVA деп аталатын қормен алмастырылды.