Кіріспе

"Мистер Эндербидің ішінде" – британдық автор Энтони Берджестің комикалық романдарынан тұратын "Эндерби" сериясының бірінші кітабы. Кітап алғаш рет 1963 жылы Лондонда Уильям Хайнеман баспасынан Джозеф Келл псевдонімімен жарық көрді. Серия 1963 жылы "Мистер Эндербидің ішінде" кітабының жарық көруімен басталды, 1968 жылы "Эндерби сыртында" және 1974 жылы "Механикалық өсиетнама немесе Эндербидің соңы" кітаптарымен жалғасты, ал он жылдық үзілістен кейін 1984 жылы "Эндербидің қара әйелі немесе Эндербидің соңы жоқ" кітабымен аяқталды. Романға енген кейбір өлеңдер кейін "Революциялық сонеттер және басқа өлеңдер" жинағында жарияланды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Оқиға таза қиялмен басталады, болашақтан келген мектеп оқушылары уақыт саяхаты жасап, ұйқыдағы диспептик ақын Фрэнсис Ксавье Эндербиді көруге келеді. 40 жасқа толған, дінінен безген Эндерби Брайтон қаласында "кәсіби" ақын ретінде жалғыз өмір сүреді – оның кірісі өгей анасынан қалған инвестициялардан түскен үлестің есебінен. Эндерби дәретханада отырып өлеңдерін жазады. Оның ваннасы, құжаттар сақталатын орын ретінде, қағаз және тамақ қалдықтарымен толы, бұл оның еңбектерінің нәтижесін көрсетеді. Ол бірнеше жарияланған туындылары бар шағын ақын ретінде танылса да (оны тіпті шағын сыйлық – Гудби алтын медалімен марапаттаған, бірақ ол одан бас тартқан), әлі ешбір антологияға енбеген. Әйелдер журналының редакторы Веста Бэйнбридж оны жалғыз, бірақ поэзиялық жемісті ғұмырынан бас тартуға көндіреді, себебі ол журналдағы рецепт туралы шағымының орнына оған махаббат өлеңін жіберген еді. Ұзаққа соқпай аяқталған неке Эндербиге қымбатқа түседі, оны оның шабытынан алыстатып, қаржылық тәуелсіздігінен айырады. Айлар өтеді, Эндерби тек бір ғана өлең жаза алады. Қалған капиталын жұмсағаннан кейін, ол аспириннің көп мөлшерін ішіп, өзіне қол жұмсауға тырысады, өлімге жақындағанда өгей анасының көріністерін көреді. Оның үркіттен шыққан дауысы көмек шақырады, ол психиатриялық клиникада есін жинайды, онда дәрігерлер оны бұрынғы, "жетілмеген" поэзия жазудан бас тартуға көндіреді. "Пигги Хогг" деп қайта суреттелген ол енді бармен болып жұмыс істеуді қуанышпен күтеді.