Кіріспе
Жапондық эпикалық роман (йомихон) Кёкутей Бакиннің «Нансо Сатоми Хаккенден» (南総里見八犬伝; 南總里見八犬傳) – бұл, көбінесе «Сатоми Хаккенден» (里見八犬伝) немесе жай ғана «Хаккенден» (八犬伝) деп аталатын, Кёкутей Бакиннің жапондық эпикалық романы (йомихон), алғаш рет жиырма сегіз жыл (1814–1842) бойы жарық көрген. Муромачи дәуірінде орын алатын оқиға Канто аймағында туған сегіз құмарлық жауынгерлердің басынан өткен оқиғалары мен жағдайларды баяндайды. Олар бірте-бірте Сатоми ханшайымының «рух балалары» екенін анықтап, Нансода оның әулетінің адал қорғаушылары болып бірігеді. 98 тараудан тұратын, жалпы саны 106 кітапшада басылған бұл роман жапон әдебиеті тарихындағы ең көлемді роман деп есептеледі. Бакин, туындыны аяқтаған кезде 70 жасқа толған болатын, соқыр болып, соңғы бөліктерін әйелі Мичи Токимураға диктанттады. Уэда Акинаридің «Угетсу моногатари» романымен бірге, ол гесаку әдебиетінің шедеврі және жапон тарихи көркем әдебиетінің классикасы саналады. «Сегіз иттің әңгімесі» немесе «Сегіз иттің өмірбаяны».
Nansō Satomi Hakkenden (南総里見八犬伝; 南總里見八犬傳), commonly known as Satomi Hakkenden (里見八犬伝) or simply Hakkenden (八犬伝), is a Japanese epic novel (yomihon) by Kyokutei Bakin, originally published over the course of twenty eight years (1814–42). Set in the Muromachi period, the story follows the adventures and mishaps of eight fictional warriors born across the Kantō region, who gradually discover their shared origin as "spirit children" of a Satomi princess and unite in Nansō as loyal defenders of her clan. The novel, consisting of 98 chapters printed in a total of 106 booklets, is considered the largest novel in the history of Japanese Literature. Bakin, in his 70s by the time the work was completed, had gone blind before finishing the tale, and dictated the final parts to his daughter in law Michi Tokimura. Along with Ueda Akinari's Ugetsu Monogatari, it is considered a masterpiece of gesaku literature, and one of the classics of Japanese historical fiction. Tale of Eight Dogs, or Biographies of Eight Dogs.
Қысқаша мазмұны
Хаккенден – көп тұжырымнан баяндалған, ұзақ және тығыз туынды, оны аудармашы Глинн Уолли «үлкен, ауыр, тіпті күлкілі» деп сипаттаған. Шогенджико Сетсуйошу Сатоми әулетіне қызмет еткен тарихи «Сегіз Ит Сауыткерлерінің» болғанын куәландырса да, олардың өмірі егжей-тегжейлі сипатталмаған, сондай-ақ сол заманғы басқа белгілі жазбаларда да табылған жоқ, осыдан олардың бар екендігі күмәнді. Бакин алғы сөзінде Ит Сауыткерлерінің нағыз тарихы оған түсінде ашылғанын, бірақ жазған кезде көп бөлігін ұмытып қалғанын айтады. Романның бастауында Сатоми Йошизане әзілдеп қызының қолын отбасылық итке беруі, Бакин алғы сөзінде де, оқиғаның кейіпкерлері де атап өткен, қытай «Табиғаттан тыс нәрсені іздеу» кітабындағы Паньху иті туралы әңгіме үлгісінде жасалған.
Тақырыптар
Хаккенденнің негізгі тақырыптары – адалдық, рулық құрмет, Бушидо, конфуциандық және буддалық философия. Бакин Нансо Сатоми Хаккенденнің жанрын көбінесе Хайши (көбінесе «кішігірім тарих» немесе «халық тарихы» деп аударылады) деп атады, бұл қытайлық халық аузындағы тарихи көркем әдебиет жанры. Бакин романның басты мақсаты – ізгілікті насихаттау және жамандықты жазалау екенін жиі айтқан, бұл романның сюжеті мен кейіпкерлер архетиптерінің орталық бөлігін құрады. Бакин өзін Хайши авторларымен теңестірді, себебі ол аз білімді оқырмандарды қызықтыру үшін ойын-сауық әңгімелерін пайдаланды, олар аллегория арқылы моральдық қағидаларға үйретілді. Алайда, гесаку туындысы ретінде роман әлеуметтік мәселелерге ишара жасайды және гендер мен моральға қатысты дәстүрлі ұғымдармен ойнайды. Хаккенден аудармашысы Глинн Уолли романның моральдық тәрбие беруге бағытталған күш-жігері айқын екенін айтты (оның «Жақсы итттер» атты трактатында және кейінгі бөлімдерінде, мысалы, косметика сияқты басқа өндірушілердің өнімдерінде қарастырылған). Әдеби реформатор Цубучи Шойоның 1885–1886 жылдары жарық көрген «Романның мәні» атты ықпалды еңбегінде Бакиннің стилі және романды танымал етудегі рөлі жоғары бағаланды, бірақ Бакиннің туындыларын еліктеу сол кездегі романдар жазушылары арасында кең таралған проблема ретінде аталады. ХХ ғасырда Хаккенден манга туындыларына, әсіресе оқиғалық ізденістерге негізделген туындыларға күшті әсер етті. Мысалы, Акира Торияманың «Аждаһа добы» (1984) және Румико Такахашидің «Инуяша» (1996) фильмдеріне әсер етті, олардың екеуінде де сиқырлы кристалдар немесе кристалл шарларын жинау туралы сюжеттер бар, соңғысында адам-ит гибриді де кездеседі, оның тегі Ит жауынгерлеріне ұқсас.
Видео ойындар
Yōma Ninpōchō (1986) – 1983 жылы шыққан Shin Satomi Hakkenden фильмінен шабыттанған аркадалық ойын. Idol Hakkenden (1989) – Famicom платформасы үшін жасалған визуалды роман, онда сегіз айдол әншісі Ит жауынгерлеріне ұқсас әрі-қарай жиналады. Makai Hakkenden Shada (1989) – Data East компаниясы жасаған, Ys сериясына ұқсас геймплейлі PC Engine үшін әрекет RPG. Satomi Hakkenden (1989) – Alpha Denshi әзірлеген және SNK баспасынан шыққан Famicom платформасы үшін ролдік ойын. Shin Satomi Hakkenden: Hikari to Yami no Tatakai (1989) – 1982 жылы жарық көрген Shin Satomi Hakkenden романы мен оның киноадаптациясы негізінде Micronics компаниясы жасаған, Toei баспасынан шыққан Famicom үшін ролдік ойын. Ойын картадағы әртүрлі жерлерде Сегіз Ит жауынгерінің кез келгенінің рөлінде бастау мүмкіндігін береді, соңында барлық топты біріктіру мақсатында. Romancing SaGa (1992) – бір әлемде өмір сүретін сегіз ойыншы кейіпкерінің сюжеттік желісін ұсынады, бұл сан Hakkenden әңгімесімен байланысты. Ōkami (2006) – ойыншы кейіпкерін Фьюз есімді әйелдің отбасына қызмет ететін сегіз үйретілген иттің көмегімен "Сатоми қуат сфераларын" жинауға шақыратын сюжеттік арканы қамтиды.
Аудармалар
Түпнұсқа жапон тілінде он томдық толық басылым бар, сондай-ақ әртүрлі қазіргі заманғы жапон тіліндегі аудармалар да қолжетімді, олардың көпшілігі қысқартылған. Ағылшын тіліне тек бірнеше тарау аударылған: 25-тарауды Дональд Кин, ал 12, 13 және 19-тарауларды Крис Дрейк аударған. 2021 жылы әңгіменің алғашқы он төрт тарауын қамтитын (түпнұсқа 1-том мен 2-томның бір бөлігін қамтитын) толық басылымның бірінші томы жарық көрді. Одан кейін "Остазының қылы" деген атпен екінші том жарияланды.
Пайдаланылған әдебиеттер
Кёкутей Бакин (1819) "Шино мен Хамаджи". Кинде Дональд (ред.) ([1955] 1960) Жапон әдебиетінің антологиясы: ең ерте дәуірден он тоғызыншы ғасырдың ортасына дейін, 423–428 бб. Нью-Йорк, Нью-Йорк: "Гров Пресс". Кёкутей Бакин (1819) "Фусехиме Тояма үңгірінде", "Фусехиме шешімі", "Оцука ауылындағы Шино", "Хамажи мен Шино". Крис Дрейк аударған, Харуо Сиране (ред.) (2002) Ерте заманғы жапон әдебиеті: 1600–1900 антологиясы, 885–909 бб. Нью-Йорк: Колумбия университетінің баспасы.