Кіріспе

Жапон манга сериясы Vagabond (バガボンド) – жапондық эпикалық жекпе-жек манга сериясы, авторы және суретшісі Такехико Иноуэ. Ол Эйдзи Ёсикаваның «Мусаси» романы негізінде жапондық қылышшеңбері Мусаси Миямотоның өмірінен алынған көркем ойдан шығарылған оқияны бейнелейді. Серия 1998 жылдың қыркүйегінен бастап Kodansha-ның «Morning» синен манга журналында жарияланып келеді, және 2014 жылдың шілдесіне дейін 37 томдық танкобонға жинақталды. Viz Media Солтүстік Америкада ағылшын тілінде шығару үшін лицензиялады және 2015 жылдың сәуіріне дейін ағымдағы 37 томды жариялады. Серия 2015 жылдың мамырынан бері үзілісте. 2012 жылдың желтоқсанына дейін мангадан 82 миллионнан астам дана таратылды, бұл оны барлық уақыттағы ең көп сатылған манга серияларының біріне айналдырды. 2000 жылы Vagabond жалпы санатта 24-ші Kodansha Manga сыйлығын, ал 2002 жылы 6-шы Tezuka Osamu мәдени сыйлығының бас жүлдесін жеңіп алды.

Қорытынды

Бұл оқиға 1600 жылы Секигахара шайқасынан кейін басталады. 17 жастағы екі жасөспірім, Такедзо Шинмен мен Матахачи Хон'иден, жарақаттанып, шайқас даласында жатыр және тірі қалғандарды іздеушілерден қуылды. Олар қашып құтылып, "Аспан астында теңдесі жоқ" (天下無双) болуға ант етеді. Олардың жолдары айырылады: Такедзо саяхатшы болып, әлемді аралап, күшті қарсыластарға шақырып, сынап көруге шешім қабылдайды, ал Матахачи әйелдермен бірге қалуды таңдайды. Такедзо туған қаласы Миямото ауылына оралып, Матахачидің анасы Осуги Хон'иденге ұлының тірі екенін хабарлайды. Бірақ Осуги жаулықпен қарсы алады, себебі ауыл Такедзоның өте қатыгез және қоғамнан шеттесуге бейімділігі үшін жек көреді, сондай-ақ Хониден әулетінің болашағы Матахачи жоғалып кеткендіктен күмәнді. Осуги Такедзоны қылмыскер деп айыптауға әрекеттендіреді. Такедзо қуғыншыларымен күреседі, бірақ ақырында монах Такуан Сохо оны ұстайды, ол оның өмірлік мақсатын қайта қарастыруға көмектеседі. Такуан оны босатып, жаңа өмір бастауы үшін оның атын Мусаши Миямото деп өзгертеді. 4 жыл өткен соң, Мусаши Киотоға барады, онда Йошиока мектептерінің қылышкерлерімен шайқасады. Мусаши бірнеше шәкірт алады, бірақ аймақта өрт шығып, жекпе-жекті кейінге жылдыруға тура келеді. Мусашиді Матахачи құтқарып, Такуан емдейді. Ол өзінің оқуын жас жігіт Жотаромен жалғастыруды шешіп, оны өзіне оқушы ретінде қабылдайды. Мусаши мен Жотароның Ходзоин найзаларына келуі, Мусашидің Ходзоинге қарсы шайқастары, Ходзоин Иншуннан қорқып қашуы. Содан кейін Мусаши Иншуннан өзінің басымдығын дәлелдеу үшін қысқа уақытқа жаттығулар жасайды. Оцудың Ягюмен арақатынасы, ал Матахачи Кодзиро Сасаки деген танымал самурайдың есімін ұрлап, атаққа ие болады. Мусаши мен Жотаро Ягю бас кеңсесіне қалай кіру керектігін ойластырып, Ягю мектептеріне жетеді, онда аға Секишусай Ягюмен кездеседі. Мусашидің жаттығулары, Матахачи мен оның отбасының қиындықтары, Мусашидің Байкен Шисидомен шайқасуына тікелей әкелген оқиғалар. Содан кейін оқиға 17 жыл бұрынға қайта оралады, онда Кодзиро Сасакидің қиын балалық шағы, оны асырап алған Жисай Канемаки, мүгедек болғанына қарамастан, жауынгер ретінде ерекше көзге түседі. Ол есейгенде, Иттосай қайта оралып, Кодзироны түнгі шайқасқа сүйреп әкеледі. Ол Иттосай мен Гонносукемен бірге Секигахара шайқасында Такедзомен қысқа кездеседі, олардың жолдары айырылады, Садакоре отрядының жағдайы, шаруалар тобымен шайқастар, Кодзироның Садакоре отрядына қарсы шайқасы. Кодзироның оқиғасы аяқталғаннан кейін, Мусаши Кодзиромен қайтадан кездеседі, бұл процесте қысқаша қылыш соғысын имитациялаған қардан жасалған адаммен ойнайды. Мусаши Матахачимен кездеседі, ол Мусашидің жетістіктері мен Оцумен болжамды қарым-қатынасына қызғанады. Бұл Мусашиді ашуландырып, ескі досын тастап кетеді. Мусаши 70 Йошиокамен жалғыз күреседі. Ол олардың барлығын өлтіргенмен, біреуі оны ауыр жарақаттайды. Мусашидің жеке шайқасынан кейін, оған ұстаздық қызмет ұсынылғанына қарамастан, ол қайтадан саяхаттап жүреді. Осы уақытта Матахачидің анасы қайтыс болады, ал оның ұлы манганың тарихын айтады. Мусашидің жаңа саяхаттары оны жетім Иоримен таныстырады, оны өсіріп тәрбиелеуге шешім қабылдайды, сонымен қатар егістігі нашар болған ауылмен айналысады. Мусаши, Иори және Тоёзаэмонның саяхаты Юсай Хосокаваға жетеді, ал Оцу мен Жотароның Ягюмен бірге өмір сүру жағдайы, ал Кодзиро Хосокавамен айналысады.

Өндіріс

"Слам Данк" баскетбол мангасын аяқтағаннан кейін, Такехико Иноуэ реалистік нәрсе жазуды қалады. Ол баскетболшылар мен самурайлар арасында айырмашылық таппады, себебі олардың ешқайсысы жеңіліске ұшырағанды ұнатпайды деп мәлімдеді. Иноуэдің демографиялық өзгерістерге деген тәжірибесі табиғи сезіледі, өйткені ол манга авторлары өзіне үнемі сынақ қоюы керек деп санайды. Ол "Вагабонд" атты күрделі жазуды зерттеу эксперименті деп атады. Иноуэ "Вагабондты" Мұсашиді оқыған кезде кейіпкердің қандай болғанын ойлап бастады. Спорттық манганы салғаннан кейін, ол "өмір мен өлім, адамның жағдайы және т.б." сияқты негізгі ұғымдар туралы серия жасауды қалады. Мұсашидің кейінгі өмірін "ағартылған күйінде" көрсетудің орнына, ол туралы көп жазылмаған, "жас жігіттің жануар сияқты болғаннан кейін ағартуға жеткенін" көрсетуді таңдады. 2009 жылы ол апталық мерзімге тек адамдарды салуға үлкерді, ал бес көмекшісі фонды салды. Сурет салғанда Иноуэ жылдамдық сызықтарын пайдаланбайды, оның орнына адам денесінің қалай жұмыс істейтінін түсінуіне негізделген денелерді көрсетеді. Нағыз Мұсаши туралы көп мәлімет болмағандықтан, Иноуэ өзге ұқсас туындылардан заманауирақ деп санайтын өзінің көзқарасын ұсынуды қалады. Ол "Вагабонд" суреттерін "Слам Данк" және "Реал" туындыларына қарағанда үлкен сынақ ретінде қарастырады. Автордың айтуынша, кейіпкер үшін тек жекпе-жек ғана емес, басқа да маңызды іс-әрекеттер бар. Егер Иноуэ Миямотоны үнемі жекпе-жекке қатыстырса, басты кейіпкер өледі. Иноуэ Миямотоның өмірін әңгіме түрінде емес, поэзия ретінде көрсетуді қалайды. Мұсаши Секишусаймен бетпе-бет келгенде, Иноуэ суретті оқырмандарға тартымды етуге тырысты. Көпшілік пікірден айырмашылығы, Иноуэдің Мұсашиі бушидоны емес, өзінің анықтаған өсу жолын ұстанады, ол оған шынайы көрінеді. 2009 жылдың сәуірінде Иноуэ Нишиниппон Шимбун газетіне "Вагабонд" "бір-екі жыл ішінде" аяқталады деп күдіктенгенін айтты. Оның қалай аяқталатынын білмейтінін, бірақ соңғы кезеңге енгенін мәлімдеді. 2010 жылдың қаңтарында ол осы жылдың ішінде аяқталатынын растады. Алайда, қыркүйек айында денсаулығына байланысты үзіліс кезінде Иноуэ аяқтау 2011 жылға дейін кейінге қалдырылғанын жариялады. Иноуэ 2010 жылдың желтоқсанында өзінің веб-сайтында "Вагабонд" сериясына деген "қызығушылығын" қайта қалпына келтірмейінше қайта оралмайтынын жазды. Он сегіз айдан кейін "Вагабонд" 2012 жылдың наурыз айында Morning журналында ай сайынғы серия ретінде қайта жарияланды. Манга 2014 жылдың ақпан айында төрт айлық үзіліске шықты, себебі Иноуэ зерттеу жұмыстарын жүргізуі керек болды. Алайда, серия 2015 жылдың қаңтарында ғана қайта басталды. Сериал 2015 жылдың 21 мамырынан бері ұзақ үзілісте тұр, оның 327-ші тарауы "Тадаоки есімді адам" соңғы болып табылады.

Шығару

Такехико Иноуэ жазған және сурет салған "Вагабонд" Эйджи Йошикаваның 1935 жылғы "Мусаши" романы негізінде жасалған. 1998 жылдың 3 қыркүйегінде Коданшаның "Сейнен" журналында жариялануын бастады. Коданша оның тарауларын жеке танкобон томдары түрінде жинады. Бірінші том 1999 жылдың 23 наурызында жарық көрді. 2014 жылдың 23 шілдесіне дейін 37 том шығарылды. Солтүстік Америкада Viz Media 2001 жылдың желтоқсан айында манганы американдық комикс форматында жариялай бастады, 2003 жылдың наурызына дейін 16 нөмір шықты. Viz Media 2002 жылдың наурыз айында манганы графикалық роман форматында шығара бастады. Олардың басылымы серияның журналдағы түсті беттерін сақтайды. 37-ші және соңғы том 2015 жылдың 21 сәуірінде жарық көрді. Viz Media-ның басылымы Австралия және Жаңа Зеландияда Madman Entertainment арқылы таратылды. 2008 жылы Viz серияны "VizBig" нұсқасында қайта басылымдады, онда үш том біріктірілген; бірінші том 16 қыркүйекте жарық көрді. Он екінші және соңғы том 2015 жылдың 21 сәуірінде шығарылды. Серияға арналған екі сурет альбомы 2006 жылдың 23 қазанында жарық көрді; "Су" манганың түрлі-түсті суреттерін және жаңа туындыларын қамтиды, ал "Суми (墨)" қара-ақ суреттерді және бастапқы эскиздерді қамтиды. Екеуі де Солтүстік Америкада Viz Media 2008 жылдың 16 қыркүйегінде жариялады.

Қабылдау

2012 жылдың желтоқсанына қарай «Вагабонд» әлем бойынша 82 миллионнан астам данада таратылды. «Вагабонд» 2000 жылы төртінші Жапония медиа өнер фестивалінде манга номинациясы бойынша бас жүлдеге ие болды. Такехико Иноуэні құттықтаған сөзінен үзінді: «Тойотомиден Токугаваға дейін. Миямото Мусаси екі ұлы дәуірдің арасында өсті. Иноуэ мырза кейде «адамгершілігінен айырылған» деп сипатталатын күшті Мусашиді саяхатшы ретінде бейнеледі. Суретші Эйджи Йошикаваның ұлттық әдебиеттегі еңбегіне батыл түрде қарсы тұрғанымен мақтанады, алайда оның тудырған жылдамдық сезімі әсерлі. Осы суретшіге Мұсашидің жаңа бейнесін жасағаны үшін алғыс айтамын». Сол жылы сериал жалпы санаттағы 24-ші Коданша манга сыйлығын жеңіп алды. «Вагабонд» 2002 жылы алтыншы Тэдзука Осаму мәдени сыйлығының бас жүлдесін алды, ал Солтүстік Америкадағы нұсқасы Иноуэге 2003 жылғы «Ейснер» сыйлығына «Үздік автор/суретші» номинациясы бойынша ұсынылды. Олар Мусашидің ерте саяхатын әсерлі деп табады, себебі оның ақыл-ой дамуына және Матахачимен байланысына қарағанда зорлық-зомбылыққа көбірек назар аударылған. Алтыншы томның жарыққа шығуы «Манга Лайфтан» Мусашидің бушидосын одан әрі дамытуы, оның кемшіліктерін қабылдауы және Матахачимен әлі кездеспесе де, оның қайта-қайта пайда болуы үшін мақтау алды. «The Fandom Post» Инноуэдің бірінші манга томын оқығандағы жазбаларымен қызықтырды, оның мазмұнының молдығын және Мусаши монах Такуанмен қарым-қатынаста болғанда нағыз жауынгер бола ала ма, жоқ па деген сұрақтарды бағалады. «ComicBookBin» да осыған ұқсас пікір білдірді, сыншының пікірінше, «Вагабонд» оған Бэтмен: «Қараңғы рыцарь» комиксін еске түсірді, Иноуэнің зорлық-зомбылықты реалистік бейнелеуін мақтап айтты. Сондай-ақ, кейіпкерлерді сипаттау үшін көп диалогтың қажет болмауы да мақтауға лайық деп танылды. «Crunchyroll»-дың Питер Фобиан Слам Дункстағы Ханамичи Сакураги мен Мусашидің жас, өзімшіл дарынды тұлғалар екенін, бірақ «Мусаши – табиғат күші» екенін айтты. Ол Иноуэнің Мусашиге деген көзқарасын, әдетте әдебиетте бейнеленген нұсқаларымен салыстырғанда ерекше деп атады. «Comic Book Resources» Мусашидің Бушидоға, яғни самурайлар кодексіне қатысты айтқан сөздерін мақтап, оны құрметті етіп көрсетті. Мусашиның Бушидоны сақтап, ауыл тұрғындарына көмектесуге тырысатын, бірақ әрекетке сүйенбей, басқа күш түрлерін қолданатын сюжеттік желісі қарқынын сақтағаны үшін мақтау алды. «Japan Times» Мусашидің аяусыз жауынгерден дана монахқа айналуын оқиға бойынша жақсы бейнеленгенін баяндады. Манганы түпнұсқа романмен салыстыра отырып, «Жалғыз самурай: Миямото Мусашидің өмірі» кітабының авторы Уильям Скотт Уилсон манганың қараңғырақ және толысқан екенін атап өтті, бірақ «өте жақсы салынған» болса да, ол «Йошикава Эйджидің еңбегіне толыққанды жалдамайды». «Los Angeles Times» «Вагабонды» романмен салыстырып, Мусашидың мінезін тереңдетіп, қарсыласы Кодзироға жаңа көзқарас ұсынғаны үшін «самурай шедеврі» деп атады. «Los Angeles Times» басты кейіпкердің күш туралы философиясын және оның мақсатын да мақтап, Йошиока сюжетінің соңында 70 адамды өлтірген басты кейіпкердің аяғына ауыр жарақат алып, оның жеңілмейтіндігіне күмән келтіретінін атап өтті. «Hobby Consolas» пікірінше, «Вагабонд» сюжеттік және көркемдік тұрғыдан мақтауға лайық. «One Piece» манга суретшісі Эйичиро Ода манганың терең тақырыптарға тигені үшін және Иноуэнің суретші ретінде өсуіне көмектескені үшін ұнағанын айтты.