Кіріспе

1970–1976 жылдар аралығында жазылған ронин-кісі өлтіруші және оның баласы туралы манга. «Жалғыз қасқыр мен бала» (子連れ狼) – жазушы Кадзуо Койке мен суретші Госеки Кодзиманың жасаған жапон манга сериясы. Алғаш рет 1970 жылы жарық көрген бұл туынды Томисабуро Вакаяманың қатысуымен алты фильмге, төрт пьесаға және Киносуке Ёродзуяның қатысуымен телесериалға бейімделді. «Жалғыз қасқыр мен бала» дотануки шайқас қылысын қолданатын шогунның палашы Огами Иттоның тарихын баяндайды. Ягю кланының негізсіз айыптауларымен абыройын жоғалтқан ол кісі өлтірушінің жолын таңдауға мәжбүр болады. Үш жасар ұлы Дайгоромен бірге олар Ягю кланынан кек алуға аттанады және «Жалғыз қасқыр мен бала» деп танылады. «Жалғыз қасқыр мен бала» – ең ықпалды мангалардың бірі саналады. Онивабан мен кісі өлтірушілермен бірге Огами Итто шогунның даймёларға (кіші домен иелеріне) еркін күштеп басуын қамтамасыз етеді. Сеппуку жасауға бұйрық берілген самурайлар мен иелер үшін Коги Кайсакунин олардың өлімін жеңілдету үшін бас кесу арқылы көмектеседі; осы рөлде ол Токугава кланының сопақша жармасын киюге құқылы және өкілетті, ол шогонның орнына әрекет етеді. Огами Иттоның әйелі Азами ұлдары Дайгороны дүниеге әкелгеннен кейін, Огами Итто оны және үйдің барлық мүшелерін қатыгездікпен өлтіргенін, жаңа туған Дайгоро ғана аман қалғанын көреді. Бұл қылмысты Огами Иттоның өз қожайынын өлтіргені үшін жазалау үшін жойылған кланның үш бұрынғы қызметшісі жасады. Алайда, бұл мәселенің барлығын Ура Ягю (Көлбеу Ягю) кланының басшысы Ягю Ретсудо жоспарлаған, ол Огамидің лауазымын үш негізгі билікті бақылау жоспарының бір бөлігі ретінде қолға алуға тырысты: тыңдау жүйесі, ресми кісі өлтірушілер және Шогундық бас кесуші. Алғашқы шабуыл кезінде Огами отбасының ғибадатханасына шогунның гербі бар ихай (жәбірлену тақташасы) қойылды, бұл шогунның өліміне деген тілегін білдіреді. Тақташаны қылмысты тергеу барысында «табып» алғанда, оның болуы Иттоны сатқын деп айыптайды, ол лауазымынан бас тартады және Дайгоромен бірге сеппуку жасауға сотталады. Бір жасар Дайгороға әкесі екі таңдау ұсынады: доп немесе қылыш. Егер Дайгоро допты таңдаса, әкесі оны өлтіріп, анасына жібереді; алайда, бала қылышқа қарай жүгіріп, тұтқасына жетеді, осылайша рониннің жолына түседі. Өздерін өлтіруден бас тартып, үй тұтқындығынан босау үшін күресіп, әке мен бала «Жалғыз қасқыр мен бала» деп аталатын жалдамалы кісі өлтіруші команда ретінде ел аралап, Азамидің өлімі мен Иттоның абыройын қалпына келтіру үшін Ягю кланын жоюға ант етеді. Мейфумадода («Төркініске апаратын жол») Огами Итто мен Дайгоро көптеген оқиғаларға тап болады. Олар Ягю Ретсудоның барлық балаларымен (заңды және заңсыз) және бүкіл Курокува ниндзя кланымен кездесіп (және өлтіріп), ақырында Ретсудоның өзіне қарсы шығады. Ретсудо мен Ягю кланы Иттоны өлтіре алмағандықтан, шогунат оны және Дайгороны ресми түрде заңсыз деп жариялайды, олардың басына баға қойылады, барлық кландарға оларды тұтқындауға/өлтіруге тырысуға және сыйлық алу үшін олардың артынан жүруге рұқсат береді. Огами Итто мен Ягю Ретсудо арасындағы соңғы жекпе-жек 178 беттен тұрады – мангада жарияланған ең ұзақ жекпе-жек сахналарының бірі. Саяхатының соңында Огами Иттоның дотануки қылышын жасырын түрде бұзуға тырысқан, бірақ шын мәнінде Ягю кланының элиталық кусасы («Шөп» ниндзясы) болған қылыш жылтыратушы адам анықталады. Иттоға соңғы куса шабуыл жасағанда, қылыш сынғаннан кейін, Итто өлімге әкелетін жарақат алады. Ретсудомен шайқас кезінде Иттоның рухы жылдар бойы шаршап, қан төгілгеннен кейін денесін тастап кетеді, ұзақ уақыттан бері дұшпанын жоя алмай, мейфумадо жолын аяқтайды. Дайгоро Ретсудоның сынған найзасын алып, ашуланып шабуылдайды. Ретсудо барлық қорғанысқа мән бермей, қолын ашады және Дайгороның денесіне найзаны қадауға мүмкіндік береді. Көз жасын төгіп, Дайгороны құшақтаған Ретсудо оны «жүрегімнің немересі» деп атайды, бұл кландар арасындағы кек пен жеккөрушіліктің циклын жауып, эпосты аяқтайды. Көптеген әңгімелер хронологиялық ретпен жазылмаған, әртүрлі уақытта баяндаудың әртүрлі бөліктерін ашады. Мысалы, Огамидің сатқындығы бірінші томның соңында ғана, көптеген оқиғалар өткеннен кейін ғана ашылады.

Жаратылу және түйсік

Басты кейіпкерінің әлсіз жағын жасау үшін (оқиғаны қызықты ету мақсатында) жазушы Кадзуо Койке аңызға айналған Сигурдтан шабыттанды. Сигурд айдаһардың қанына шомылып, жарақат алудан қорғалған, бірақ бір жапырақ оның арқасының бір бөлігін жауып, оның өлместігін жойған. Дайгоро кейіпкері осы қажеттілікті қанағаттандыру үшін жаратылған. Койке бір сұхбатында манганың негізінде кейіпкерлердің өзі тұрғанын және "[Иттоның] жолға сынақтарға төтеп беру және сонымен бірге ұлын өзімен бірге алып жүру қажеттілігі" арасындағы ішкі шиеленіс оқиғаны жетекке алғанын айтты. Койке сөзінше, "Екі кейіпкердің бір-біріне қарама-қарсы қойылуы оқиғаны бастайды" және "Егер сізде күшті кейіпкер болса, сюжет өзінен-өзі, табиғи түрде дамиды". "Lone Wolf and Cub" – эпикалық көлемі, тарихи деректердің егжей-тегжейлі дәлдігі, шеберлікпен салынған суреттері және бусидо этикасының ностальгиялық естеліктері үшін ең жоғары бағаланған мангалардың бірі. Оқиға 28 томдық мангадан тұрады, әр томында 300-ден астам бет бар (барлығы 8700-нен астам бет). Серияның көптеген кадрлары табиғатты, Жапонияның тарихи жерлерін және дәстүрлі шараларды бейнелейді. Серия басталғалы бірнеше жыл өткен соң, "Самурайлар жазалаушысының" басты кейіпкері Ямада Асаэмонның тағдыры бейнеленеді, оны да Койке мен Кодзима жасаған. Бір сыншы Асаэмонның осы бейнесінде өзгеше көрінетінін атап өтті, бұл Огами Иттоның түпнұсқа Асаэмонға ұқсас етіп суреттелгенімен байланысты.

Солтүстік Америка

Lone Wolf and Cub алғашқыда Солтүстік Америкада 1987 жылы First Comics компаниясының ағылшын тіліне аудармасы арқылы жарық көрді. Ай сайын шығатын, комикс өлшемдес басылымдар сериясының мұқабаларын Фрэнк Миллер, Билл Сиенкевич, Мэтт Вагнер, Майк Плуг және Рей Лаго жасады. Сату бастапқыда жақсы болды, бірақ компанияның жалпы құлдырауына байланысты күрт төмендеді. First Comics 1991 жылы серияны аяқтамай, 45 санынан тұратын толық серияның үштен бірінен де аз бөлігін жариялады. 2000 жылдың қыркүйегінен бастап Dark Horse Comics толық серияның ағылшын тіліндегі аудармасын, Жапонияда жарық көрген томдарға ұқсас, 260-тан 300-ден астам беттік 28 кішкентай саудалық қағаз кітапшасы түрінде шығара бастады. Dark Horse 2002 жылдың желтоқсан айында 28-ші кітапшаны жариялап, толық аудармадағы барлық серияны аяқтады. Dark Horse Миллердің First Comics басылымындағы барлық мұқабаларын, сондай-ақ Сиенкевичтің бірнеше мұқабаларын қайта пайдаланды және Вагнер, Гай Дэвис және Винс Локкеге жинақтың бірнеше томы үшін жаңа мұқабалар жасауды тапсырды. 2012 жылдың қазан айында Dark Horse өзінің "Dark Horse Digital" онлайн сервисінің бөлігі ретінде барлық 28 кітапшаны цифрлық форматта шығаруды аяқтады.

Көлемдер

1. Қылмыскерлер жолы
2. Қақпасыз бөгет
3. Құлаған жолбарыстың сырғасы
4. Қоңырау сақшысы
5. Қара жел
6. Өлгендерге арналған шамдар
7. Бұлт айдаһары, жел жолбарысы
8. Өлімнің шынжырлары
9. Қасқырдың үні
10. Кепіл бала
11. Аидтың талисманы
12. Сынық тастар
13. Шығыстағы ай, батыстағы күн
14. Шайтандар күні
15. Шөптегі бауырлар
16. Қысқа қақпа
17. Тістің еркі
18. Курокуваның қараңғылығы
19. Жүректегі ай
20. Удың дәмі
21. Өлімнің хош иісі
22. Көк және жер
23. Мұздың жастары
24. Осы шағын қолдарда
25. Мүмкін, өлімде
26. Қараңғыдағы күрес
27. Шайқас алдындағы кеш
28. Лотос тағы

Dark Horse Omnibus жинақталған басылымдары

2013 жылдың мамыр айынан бастап Dark Horse "Жалғыз қасқыр мен баласы" кітаптарының аудармаларын арзан бағадағы Omnibus жинақтарында жариялай бастады.

Томдар жинағыISBNЖариялану күні11, 2, 3* мамыр 201323*, 4, 5 тамыз 201336, 7, 8* қараша 201348*, 9, 10* сәуір 2014510*, 11, 12 шілде 2014613, 14, 15* қазан 2014715*, 16, 17* қаңтар 2015817*, 18, 19* сәуір 2015919*, 20, 21* шілде 20151021*, 22, 23 қазан 20151124, 25, 26* қаңтар 20161226*, 27, 28 сәуір 2016

Омнибус түрінде толық емес томдар жұлдызша (*) арқылы белгіленген.

Келесі және жалғастыру сериялары

2002 жылы оқиғаның "жаңаша түсіндірілген" нұсқасы, "Жалғыз қасқыр 2100", жазушы Майк Кеннеди мен суретші Франсиско Руис Веласкомен, Коике тікелей қатысусыз жасалды. Бұл оқиға апокалипсистен кейінгі әлемде өтеді және бірнеше ерекшеліктері бар, мысалы, әйел бала және бүкіл әлемді қамтитын оқиға: танымал ғалымның қызы Дейзи Огами және оның әкесінің кибернетикалық күзетшісі, сондай-ақ Дейзидің кейінгі қорғаушысы Итто, "Cygnat Owari Corporation" компаниясының қастандықтарынан қашуға тырысады. 2006 жылы Нью-Йорк комикс-конвенциясында "Dark Horse" компаниясы "Жаңа Жалғыз қасқыр мен бала" комиксіне лицензия алғанын жариялады, бұл комикс Казуо Коике мен Хидеки Моридің "Жалғыз қасқыр мен бала" комиксіне жалғасы болып табылады және Огами Иттоның ұлы Дайгоро, нәресте арбасындағы белгілі баланың басты рөлде ойнайды. Бұл жаңа серияда түпнұсқа серияның шешімді шайқасынан кейін Огами Итто мен Ягю Ретсудоның денелері жағажайда қалдырылады, ал Дайгоро әкесінің денесі үстінде жалғыз тұрады (себебі саяси себептермен ешкім денелерді жерлеуге немесе Дайгоромен айналысуға батыл болмайды). Сацума кланынан шыққан сақалды самурай, Того Шигетада, "Jigen ryū" стиліндегі қылышкерлік шебері (нақты тарихи тұлға, "Jigen ryū" стилінің негізін қалаушы Того Шигетакаға негізделген) шайқас алаңына келіп, Огами Итто мен Ягю Ретсудоның кремациясымен/жерлеуіне көмектеседі. Оқу сапарында жүрген Того, Огамиге ұқсас "dotanuki" қылышын (сол қылышшы жасаған) алып жүреді, содан кейін Дайгороның қамқорлығын өз мойнына алады, нәресте арбасын алып, Дайгороны "Jigen ryū" стилінде оқытады. Екеуі де аяусыз Мацудайра Нобуцунаның жоспарына тартылады, ол Шогунаттың Сацума кланын құлатуы және оның байлықтарын басып алуы үшін жасалған, ал Того осы жоспарда білмейтін құрал ретінде пайдаланылады. Того өзін алдап, пайдаланғанын білгенде, ол Дайгоромен бірге Шогунды өлтіру үшін "meifumado" жолына шығады (бұл Мацудайраны жасырыннан шығуға мәжбүрлейді). Алайда, Риндзо, тек жасыру шебері ғана емес, сонымен қатар Мацудайраның заңды ұлы, оның өзінде одан да зұлымдық жоспары болуы мүмкін, оның ішінде Шогунның өзінің ниндзяларын бұзу және Шогунды тұзаққа түсіріп, құлдыққа салу үшін опиумды пайдалану. Бұл серияда жапондық емес кейіпкерлер де оқиғаға тартылады. "Dark Horse" компаниясы "Жаңа Жалғыз қасқыр мен бала" комиксін 2014 жылдың маусым айында жариялай бастады, ал он бірінші және соңғы том 2016 жылдың желтоқсанында жарық көрді. Екінші жалғастыру сериясы, атауы белгісіз, 2007 жылдың 20 қаңтарынан бастап 2008 жылдың 21 мамырында шыққан "小池書院" журналының соңғы санына дейін "Jin" манга журналында басылып шықты. Сериал 2009 жылдың 14 сәуірінде "イーブックイニシアティブジャパン" онлайн-манга журналы "Katana"-да қайта басталды және 2010 жылдың 20 шілдесінде аяқталды. "Koike Shoin" 2007 жылдың 27 шілдесінен 2012 жылдың 28 қыркүйегіне дейін бес томдық кітап шығарды. Бұл серия әзірге ағылшын тіліне аударылмаған.

Голливудтың қайта түсірілімі

2000-шы жылдары Даррен Аронофски "Жоңайтқыш қасқыр мен бала" туындысының ресми голливудтық нұсқасын жасауға әрекеттенді, бірақ құқықтарды алуға қол жеткізе алмады. 2012 жылдың наурыз айында Джастин Лин "Жоңайтқыш қасқыр мен бала" американдық нұсқасының режиссері болып тағайындалды. 2016 жылдың маусым айында продюсер Стивен Пол құқықтарды сатып алғаны жарияланды.

Телехикая

Мангаға негізделген екі толыққанды телесериал осы күнге дейін көрсетілді. Біріншісі, "Жалғыз қасқыр мен бала" (Кодзуре Оками), дәстүрлі джидаигеки форматында түсірілді және 1973 жылдан 1976 жылға дейін үш маусым бойы көрсетілді, әр эпизодтың ұзақтығы 45 минутты құрады. Бірінші маусымда 27 эпизод көрсетілді, бірақ "Гомуне Оюки (Гомуне Оюки)" деген алғашқы 2-ші эпизод кейіннен Жапониядағы барлық қайта көрсетілімдерден және VHS және DVD нұсқаларынан алынып тасталды; бұл эпизодтың неге жойылғаны әзірге белгісіз. Екінші және үшінші маусымдар әрқайсысы 26 эпизодтан тұрады. Киносуке Ёродзуя Огами Итто рөлін ойнады, кейін 1984 жылғы телефильмде бұл рөлді қайта ойнады; Дайгоро рөлін алғашқы екі маусымда Катзутака Нишикава, ал соңғы маусымда Такуми Сато сомдады. Сериал Union Motion Picture Co, Ltd. (ユニオン映画) және манга авторы Кадзуо Койке құрған Studio Ship (スタジオシップ) компанияларының бірлескен өндірісі болып табылады және бастапқыда Жапонияда Nippon TV телеарнасында көрсетілді. Кейіннен ол АҚШ-та ағылшын тіліндегі субтитрлермен жапон тілінде "The Fugitive Samurai" (Қашқын самурай) ретінде көрсетілді, ал CFMT TV (қазір OMNI 1) телеарнасы Канаданың Торонто қаласы үшін ағылшын тіліндегі субтитрлермен жапон тілінде "The Iron Samurai" (Темір самурай) ретінде шығарды. Ол сондай-ақ Германияда неміс тілінде дубляжбен, Италияда итальян тілінде дубляжбен көрсетілді; 1980 жылдар шамасында Бразилияда португал тілінде дубляжбен "O Samurai Fugitivo" (Қашқын самурай) TVS, шын мәнінде SBT телеарнасында, ал испан тілінде "El Samurai Fugitivo" американдық испан тілді телеарнасы Univision арқылы көрсетілді. Бірінші маусым 2006 жылдың 20 желтоқсанында Жапонияда субтитрсіз DVD форматында шығарылды. Алғашқы 13 эпизодтың 12-сі Германияда "Kozure Okami" атауымен жапон және неміс тілдерінде аудиосы бар DVD форматында шығарылды. АҚШ-та Media Blasters 2008 жылдың 29 сәуірінде Tokyo Shock Label арқылы алғашқы маусымды ағылшын тіліндегі субтитрлермен жапон тіліндегі түпнұсқасымен бірге DVD форматында шығарды. Бұл шығарылымдардың барлығында таратылудан алынып тасталған 2-ші эпизод "Gomune Oyuki" жоқ. Соңғы телесериал, сондай-ақ "Жалғыз қасқыр мен бала" (Кодзуре Оками) деп аталады, 2002 жылдан 2004 жылға дейін Жапонияда TV Asahi телеарнасында Киня Китаожи Огами Итто рөлінде, ал Цубаса Кобаяши Дайгоро рөлінде ойнады. Бұл сериал әлі күнге дейін DVD немесе Blu-ray форматында коммерциялық түрде қолжетімді емес; алайда 2023 жылдың қыркүйегінен бастап ағылшын тіліндегі субтитрлермен жабдықталған эпизодтар "Samurai vs. Ninja" YouTube арнасы арқылы YouTube веб-сайтына жүктеле бастады және қазіргі уақытта серияның барлық үш маусымы жүктелді.

Ойындар

1987 жылы бейне ойын өндірушісі Nichibutsu серияға негізделген «beat 'em up» жанрындағы аркадалық бейне ойын шығарды, ол Жапонияда «Kozure Ōkami» деп аталды. Ойыншылар Огами Иттоны кісі өлтірушілер армиясынан өткізіп, арқасында нәресте ұлын алып жүреді. Балалар көлігінің мүмкіндігі Окамиге отпен жауларды жоюға мүмкіндік береді. Ойын тек аркада автоматтарында ғана шығарылды. 1989 жылы Mayfair Games Мэтью Костелло жасаған «Lone Wolf and Cub Game» тақта ойынын шығарды. GM Magazine ойынды қарап шығып, иллюстрацияларын, жақсы жазылған эпизодтарын және берік құралымдарын атап өтті; алайда, сыншы негізгі ережелер мен шектеулі мүмкіндіктердің қайталап ойнағанда жалықтыратын тәжірибеге әкелетінін анықтады. 2001 жылы Square Enix компаниясының PlayStation 2 бейне ойыны «Final Fantasy X»-те Юна шайқасқа шақыра алатын «Yojimbo» атты эон және оның иті Дайгоро бар. Оған күшін және қаруын өзгертетін шабуылдар жасау үшін ойынның валютасымен төлеу керек. Дизайны ежелгі жапондық стильге ұқсас, Юнамен жұмысшылық қарым-қатынасы, қару-жарағы мен мінез-құлқының эстетикасы және итінің аты – Иттодан алынған көптеген элементтер осы шақыруды жасау үшін қолданылды. 2012 жылы Жапонияда «Kozure Ōkami» атты пачинко ойынына бейімделу шықты. Көптеген адамдарға сұранысты қанағаттандыру үшін әртүрлі графикалық романдардың көшірмелерін сатып алу ұсынылды, олардың ішіндегі ең танымалдарының бірі – жапондық элементтерге баса назар аударатын «Lone Wolf and Cub» болды. Олар 2003 жылға дейін графикалық романның томдарын қоса берді.

Ықпал

"Жоңайлы қасқыр мен бала" – жасалған ең ықпалды мангалардың бірі саналады, ол әлем бойынша көптеген суретшілерді, аниматорларды және кино режиссерлерін шабыттандырып, "Жоңайлы қасқыр мен бала" тропін қалыптастырды. Оған шабыттанған суретшілердің басқа мысалдары: Гонконг экшн киносының режиссері Джон Ву, ол "Батырлар жыламады" (1986) фильмін жасағанда, американдық комикс суретшілері Джастин Джордан мен Майк Кеннеди, сондай-ақ Ресей аниматоры Геннди Тартаковский. "Жоңайлы қасқыр мен балаға" деген құрметті көптеген туындыларда көруге болады. Мысалдар: 1973 жылғы Momoya chansai дәмдегішінің телеарна жарнамасы, Urusei Yatsura (1983) аниме сериалының 77-ші эпизоды, Samurai Champloo 22-ші эпизоды (2005), Gintama 6-шы эпизоды (2006), Crayon Shin chan Gaiden (2017) сериалының үшінші маусымы "Kazokukure Ōkami" ("Жоңайлы қасқыр және отбасы"), Busō Shōjo Machiavellism 6-шы эпизоды (2017), Hug! Pretty Cure 44-ші эпизоды (2018) және Рик пен Морти: Аниме эпизоды "Самурай және Шогун" (2020). Самурай аниме фильмі "Жұртшаның семсері" (2007) "Жоңайлы қасқыр мен бала" Руруни Кеншинмен кездесетіндей деп сипатталған. "Жоңайлы қасқыр мен бала" тропінің ана мен қызды қамтитын вариациялары да бар, мысалы, Birds of Prey (2020) және Gunpowder Milkshake (2021) фильмдерінде. Өз кезегінде, жазушы Нил Друкман Road to Perdition фильмінің The Last of Us (2013) видео ойыны мен (2023) телешоуына тікелей әсер еткенін айтты; The Last of Us актері Педро Паскаль қауіпті аймақта саяхат кезінде баланы қорғайтын адамның тропінің бастауы "Жоңайлы қасқыр мен бала" екенін атап өтті. "Wolf and Cub" – "Person of Interest" телесериалының бірінші маусымындағы эпизод, атауы "Жоңайлы қасқыр мен баладан" алынған деп болжанады. Эпизодтың өзінде кек алу және ронин болу тақырыптары жиі кездеседі. Bob's Burgers телесериалының бесінші маусымының 20-шы эпизоды "Hawk & Chick" – "Жоңайлы қасқыр мен балаға" негізделген пародия. Шоудың оныншы маусымынан шыққан "The Hawkening: Look Who's Hawking Now!" эпизодында 1973 жылғы "Жоңайлы қасқыр мен бала" телесериалының жойылған эпизодына ұқсас жоғалған көрініс бар. The Mandalorian телесериалының негізгі идеясы "Жоңайлы қасқыр мен балаға" ұқсас, онда басты кейіпкер әртүрлі қауіптерден бөлек шетелдік баланы қорғайды. The Mandalorian спин-офф сериалы The Book of Boba Fett "Қиямет қылы" фильмінде бейнеленгендей, Дайгороның доп пен қылыш арасындағы таңдауына негізделген көрініс қамтиды. Оби Ван Кеноби де осы троптың вариацияларын қолданады. Square Enix-тің Hanjuku Hero 4 (2005) және FromSoftware-тің Sekiro: Shadows Die Twice (2019) ойындары да.