Кіріспе
Майкл Голд (12 сәуір 1894 – 14 мамыр 1967) – еврей-американдық жазушы Ицзок Исаак Граничтің қаламдығы. Өмірі бойы коммунист болған Голд – романшы және әдеби сыншы. Оның өзінің өмірінен алынған "Ақшасы жоқ яһудилер" (1930) романы бестселлерге айналды. 1930-шы және 1940-шы жылдары Голд АҚШ пролетариат әдебиетінің басты авторы және редакторы деп есептелді.
Michael Gold (April 12, 1894 – May 14, 1967) was the pen name of Jewish American writer Itzok Isaac Granich. A lifelong communist, Gold was a novelist and literary critic. His semi autobiographical novel Jews without Money (1930) was a bestseller. During the 1930s and 1940s, Gold was considered the preeminent author and editor of U. S. proletarian literature.
Өмірбаян
Голд 1894 жылдың 12 сәуірінде Нью-Йорк қаласының төменгі шығыс бөлігінде румындық еврей иммигранттары Хайм Гранич пен Гиттель Шварц Граничтің отбасында дүниеге келді. Оның Макс және Джордж деген екі бауыры болған.
Мансап
Майк Голд өзінің алғашқы жазбаларын Ирвин Гранич деген атпен жариялады. 1919-20 жылдары радикалдарға жасалған Палмердің рейдтері кезінде ол Америка Азамат соғысының еврей ардагерінен Майкл Голд деген псевдоним алған, осы ардагер "құлдарды азат ету" үшін күрескен еді. Флойд Делл мен Макс Истмен басқаратын "The Masses" социалистік журналы оның алғашқы туындыларын 1914 жылдың тамызында жариялады. "Үш жек көрушінің өлімі" – Лексингтон авенюінің үйінің бірінде өз бомбасынан қаза тапқан анархистер туралы өлең. Голд олардың "таза ниеттерін" жоғары бағалады. Өмірінің соңына дейін ол 1917 жылғы Большевик революциясын және оның барлық сатыларындағы Кеңес Одағын ынталы түрде қолдады. 1921 жылы 22 Голд пен Клод Маккей Макс Истменнің "The Liberator" журналының атқарушы редакторлары болды. 1922 жылы Голд былай деп жазды: "Орыс большевиктері Исаның қалдырғаннан гөрі әлдеқайда жақсы дүние қалдырады. Олар оны соңғы жеңіске қадам тастауға жеткізеді – кедейлер келесі буын ішінде нан, бейбітшілік және мәдениетке ие болады, шіркеулер мен жалған паразит пасторлар емес, Исаның мұрасы". 1925 жылы Голд Мәскеуге сапар шекті. 1926 жылы ол солшыл туындыларды жариялаған және радикалды театрлық үйірмелер құрған "Жаңа массалар" журналының негісқалаушы редакторы болды. Голд 1928 жылдың маусымынан 1934 жылға дейін бас редактор болып қызмет етті. "Азаттық" және "Жаңа массалар" журналдарында ол буржуазиялық түбірлерден шыққан әдеби солшылдардың еңбектеріне қарағанда, қарапайым жұмысшылардың хаттарын, өлеңдерін және көркем шығармаларын жариялауға басымдық берді. Оның "The New Masses" журналына жазған мақалаларының бірі "Гертруда Стайн: Әдеби ақымақ" болды. Онда ол оның туындыларын "психиатриялық емдеу орындарының жеке палаталарындағы параноиктердің монотонды сөйлеуіне ұқсатады" деп айыптады. Гертруда Стайнның әдеби ақымақтығы – капиталистік құндылықтар жүйесінің ақымақтығын көрсетеді. Бұл буржуазиялық қоғамның қабырғаларында кеңінен жазылған апаттың белгісінің бір бөлігі". "Пролетарлық реализм" (1930) еңбегінде Голд Марсель Пруст туралы былай деді: "Біз қаламаған нәрселердің ең жаман және ең жақсы мысалы – буржуазиялық әдебиеттің шебері, Прусттің мастурбациясы". Ол Пулитцер сыйлығының иегері Торнтон Уайлдерді де дәл осындай қатыгездікпен сынады. 1920 жылдары төменгі Шығыс жақтағы кедейлікте өскен өмір туралы ойдан шығарылған автобиография. 1930 жылы, Ұлы депрессия басталғаннан кейін жарық көрген бұл роман бірден сәттілікке жетті, алғашқы жылдары көптеп басылып, 14 тілге аударылды. Ол американдық пролетарлық романның үлгісіне айналды. Романға жазған Автордың сөзінде Голд былай деді: "Мен кітабымда Нью-Йорктегі бір геттодағы еврейлердің кедейлігі туралы айттым. Осындай оқиғаны әлемнің жүздеген басқа геттоларында да кездестіруге болады. Ғасырлар бойы еврейлер осы әмбебап геттода өмір сүрді". "Ақшасыз еврейлер" романының танымалдылығы Голдты ұлттық тұлғаға және Коммунистік партияның мәдени комиссарына айналдырды. Ол өмірінің соңына дейін партияның газеті "Daily Worker"-де күнделікті бағана жазды. Голдтың өзі романнан алынған бір цитатаны жиі қайталап айтқан: "О, жұмысшылар революциясы! Сен – нағыз Мәсіхсің!". Сыншы Ричард Тюрк "Ақшасыз еврейлер" романын "радикалдың білімі туралы оқиға" және "күтіммен жасалған, біртұтас туынды" деп сипаттады. Америкалық коммунист және еңбек ұйымдастырушысы Фред Бил 1930 жылдардың басында Мәскеудегі Голдты "сентименталды революционер" деп сипаттады, ол "адамдарды өзінің "пролетарлық" балалық шағымен таң қалдыруға" және либералдарды жек көруге құштар болды. Голд Коммунистік партияның бағытынан ауытқыған солшыл авторларды қатал сынады. Голдтың сынағандарының арасында сценарист Альберт Мальц және "қарсыласы" Эрнест Хемингуэй болды. Ол ешқашан коммунист болмаған, бірақ солшыл идеяларды қолдаған, бірақ кейбір адамдар оны Испаниядағы Азамат соғысы туралы жазғаны үшін сынады. Хемингуэй: "Майк Голдқа айт, Эрнест Хемингуэй өзін-өзі жегіп тастасын дейді" деп жауап берді.
Жеке өмір және өлім
Голд бір кездері Дороти Дэймен романтикалық қарым-қатынаста болған. Голд 1967 жылдың 14 мамырында Калифорния штатының Терра-Линда қаласында инсульт салдарынан туған асқынулардан қайтыс болды. Ол 73 жасқа толыпты.
Мұра
Голдтың құжаттары Нью-Йорк қаласындағы Нью-Йорк университетінің Тамимент кітапханасы мен Роберт Ф. Вагнер мұрағатында сақталады. Элис Нил 1952 жылы Голдтың портретін салды, содан кейін оның қайтысынан кейін тағы да суреттеді.
Шығармалары
Джон Браунның өмірі. Жирард, К.С.: Холдеман Джулиус, 1924 жыл. "Соңғы революция" опереттасының пролетариат әндерінің кітабы. J. Рамирес және Рудольф Либихпен бірге. Чикаго: Чикаго жергілікті ұйымы, Америка жұмысшы партиясы, 1925 жыл. "Лайланған агитатор және басқа да әңгімелер". Чикаго: Daily Worker Publishing, 1927 жыл. Кішкентай қызыл кітапхана #7. Хобокен блюзі: үш актілі пьеса, қара тақырыптағы ақ фантазия. 1928 жыл. 120 миллион. Нью-Йорк: Халықаралық баспа, 1929 жыл. Фиеста: үш актілі пьеса. 1929 жыл. Ақша: бір актілі пьеса. Нью-Йорк: Сэмюэл Френч, 1930 жыл. Ақшасы жоқ яһудилер. Нью-Йорк: Халықаралық баспа, 1930 жыл. Чарли Чаплиннің шеруі. Нью-Йорк: Харкорт, Брейс, 1930 жыл. Америка Құрама Штаттарындағы пролетарлық әдебиет: антология. (Қосымша авторы) Нью-Йорк: Халықаралық баспа, 1935 жыл. Әлемді өзгертіңдер! Нью-Йорк: Халықаралық баспа, 1936 жыл. "Соғыс гимні": үш актілі пьеса. Майкл Бланкфортпен бірге. Нью-Йорк: Театр бюросы, Федералдық театр жобасы, 1936 жыл. Бос адамдар. Нью-Йорк: Халықаралық баспа, 1941 жыл. Дэвид Бурлюк: Суретші-ғалым, орыс футуризмінің әкесі. Нью-Йорк: А. С. А. Галереясы, 1944 жыл. Заманымыздың жырлары. Билл Сильвермен және Уильям Австреймен бірге. Бронкс, Нью-Йорк: 600-шы ложа, Халықаралық жұмысшылар орденінің еврей халқының бауырластық ордені, 1946 жыл. Майк Голдтің оқырманы. Нью-Йорк: Халықаралық баспа, 1954 жыл.