Кіріспе
Томас Коулдың 1842 жылғы суреттер сериясы "Өмір саяхаты" – американдық суретші Томас Коулдың 1840 жылы салған және 1842 жылы шағын өзгерістермен қайта жаңартылған төрт суреттен тұратын серия. Бұл суреттер адам өмірінің төрт кезеңін бейнелейтін аллегория болып табылады. "Балалық шақ", "Жастық шақ", "Ерлік шақ" және "Қартаю" атты суреттерде 19 ғасырдың ортасындағы американдық жабайы табиғатта өзен арқылы қайықпен саяхаттайтын саяхатшы бейнеленген. Әр суретте саяхатшыға қорғаушы періште сүйемелдеп, Өмір өзенінде қайықпен келеді. Ландшафт, жылдың төрт маусымын көрсете отырып, оқиғаны жеткізуде маңызды рөл атқарады. Әр суретте қайықтың бағыты алдыңғы суреттен кері өзгереді. Балалық шағында нәресте қараңғы үңгірден жасыл, гүлді далаға қарай итеріледі. Жастық шағында ұл қайықты өзі басқарып, аспандағы жарқыраған сарайға бет түзеді. Ер жеткенде, ер адам дұға мен діни сенімге сүйеніп, қиын сулар мен қауіпті ландшафттан өтеді. Соңында, адам қарттап, періште оны мәңгілік сулар арқылы жұмаққа жетеледі.
The Voyage of Life is a series of four paintings created by the American artist Thomas Cole in 1840 and reproduced with minor alterations in 1842, representing an allegory of the four stages of human life. The paintings, Childhood, Youth, Manhood, and Old Age, depict a voyager who travels in a boat on a river through the mid 19th century American wilderness. In each painting the voyager rides the boat on the River of Life accompanied by a guardian angel. The landscape, each reflecting one of the four seasons of the year, plays a major role in conveying the story. With each installment the boat's direction of travel is reversed from the previous picture. In childhood, the infant glides from a dark cave into a rich, green landscape. As a youth, the boy takes control of the boat and aims for a shining castle in the sky. In manhood, the adult relies on prayer and religious faith to sustain him through rough waters and a threatening landscape. Finally, the man becomes old and the angel guides him to heaven across the waters of eternity.
Өмірбаян
Томас Коул Хадсон өзені мектебінің негізін қалаушы ретінде танылады, бұл 19-ғасырдың ортасында гүлденген американдық өнер қозғалысы. Ол табиғатты реалистік және егжей-тегжейлі бейнелеуге бағытталған, бірақ романтизмнің күшті ықпалына тап болды. Бұл американдық пейзаж суретшілерінің тобы шамамен 1825 және 1870 жылдар аралығында жұмыс істеді, олар ұлттық мақтаныш сезімін бөлісті және АҚШ-тағы бірегей табиғи сұлулықты тойлауға қызығушылық танытты. Америкадағы жабайы, қол тимеген табиғат оның ерекше ерекшелігі ретінде қарастырылды; Еуропада ежелгі қираған орындары болды, ал Америкада – зерттелмеген далалар. Коулдың досы Уильям Каллен Брайант өлең арқылы уағыз айтса, Коул сурет арқылы уағыз айтты. Екеуі де табиғатты Құдайдың жаратылысы және қалалардың жаман материализмінен пана ретінде қарастырды. Коул «Өмір саяхаты» картинасын діни сенімнің аллегориясы ретінде пейзажды қолдана отырып, нұсқаулық, моральдық серия ретінде жасауды көздеді. Коулдың алғашқы ірі сериясы «Империяның бағыты» сияқты, өркениеттің кезеңдеріне толыққанды назар аударды, ал «Өмір саяхаты» сериясы – адамның өмірдің төрт кезеңінен: балалық шақ, жастық шақ, ересектік және қарттық – өтуін бейнелейтін, жеке, христиандық аллегория болып табылады. Түпнұсқалар тапсырыс бойынша жасалып, 1840 жылы аяқталды, бірақ иесімен қоғамдық көрме өткізу туралы келіспеушілік туды. 1841–42 жылдары Коул Римде болғанда, ол серияның екінші жиынтығын жасады, ол 1842 жылы Америкаға оралғаннан кейін бірнеше ірі қалаларда сәтті көрсетілді және 1848 жылы Коулдың күтпеген қайтысынан кейін одан әрі назар аударды. Бірінші жиынтық Нью-Йорктің Утика қаласындағы Мунсон Уильямс Проктор өнер институтында, ал екінші жиынтық Вашингтон қаласындағы Ұлттық өнер галереясында сақталады.
Шығармалары
Төрт бөлімнен тұратын серия – "Өмір өзені" бойындағы адамның саяхатын бейнелейтін аллегория, ол балалық шақтың әдемілігін, жастық шақтың сенімділігі мен құштарлығын, ересек өмірдің сынақтарын және қарттықта өлімге жақындауын көрсетеді. Әр сурет саяхатшы мен оның жекелей періштесін өзеннің әртүрлі бөлігінде және айналасындағы жабайы табиғатта бейнелейді. Сурет сыншылары осы туындыға түрлі шабыт көздерін жатқызады, олардың ең айқынсы – Киелі кітаптағы "өмір өзені" бейнесі, Джон Буньянның "Паломниктің жолы" шығармасы, сондай-ақ 19 ғасырға тән өлеңдер, эсселер мен уағыздар. Коул бұл серияны "Адам өмірінің аллегориясы" деп атап, суреттердің егжей-тегжейлі сипаттамаларын жазып, әрқайсысының адам өмірінің және рухани дамуының әртүрлі кезеңін қалай бейнелейтінін түсіндірді. Саяхатшы Американың символы ретінде де қарастырылған, ал серия батысқа қарай кеңею мен өнеркәсіптік дамуға қарсы ескерту ретінде түсіндірілген. 1842 жылғы нұсқалары 1840 жылғы түпнұсқалардың толықтай көшірмелері емес, бірақ өзгерістер көбінесе шағын. Ең байқалатын айырмашылық – репликалардың ашық түстері, бұл қолда бар пигменттердің өзгешелігінен болуы мүмкін.
Балалық шақ
Бірінші суретте, «Балалық шақ» сериясының барлық маңызды сюжеттік элементтері таныстырылады: саяхатшы, періште, өзен және әсерлі пейзаж. Сәби періште бағыттап жүрген қайықта қауіпсіздікте сақталады. Пейзаж жасыл, гүлденген; барлығы тыныш, жылы күн сәулесінде шағылысып, балалық шақтың әдемілігі мен қуанышын көрсетеді. Қайық қараңғы, тік жарлы үңгірден шығады, оны Коул өзі «біздің жер бетіндегі бастауымыздың және құпия өткеннің символы» деп сипаттаған. Өзен тегіс және тар, балалық шақтың қорғалған өмірін бейнелейді. Қайықтың мұртында уақытты көрсететін құм сағаты орналасқан. Бұл туындының алғашқы нұсқасында Коул оң жақтағы пейзажды аз көрсеткендіктен, көкжиекке қарай иіліп жатқан өзенді көрсетпеген. Перспектива да басқаша: түпнұсқада қайық көрінетін жақын планға шығады, ал екінші нұсқада Коул қайықты суреттің тереңіне жылжытып, көрінетін жақын планда өзеннің көбірек бөлігін бейнелейді.
Жастық шақ
Екінші сурет, «Жастық шақ», сол көркейген, жасыл пейзажды көрсетеді, бірақ мұнда көрініс кеңейеді, саяхатшының өмірлік тәжірибесі де артып, молдайды. Енді жігіт рульді берік ұстап тұр, ал періште жағалаудан қадағалап, қол бұлғайды, оған өзінше басқаруға мүмкіндік береді. Оның жастық шақтағы шуақты құлшынысы мен күші алға қарай иілген денесі мен желбіреген киімдерінен анық көрінеді. Алыста, аспанда жарқырап тұрған, адамзаттың армандары мен ұмтылысын символдайтын ақ сәулелі қамал көрінеді. Жас жігітке тыныш өзен осы жарқыраған қамалға тікелей жетелеп бара жатқандай көрінеді, бірақ суреттің оң жағында өзеннің құнарлылығын жойып, тасты, қиынға айналатынын көруге болады, оның ішінде тастардың қаупі де бар. Коул пейзаж бен жас жігіттің ұмтылысы туралы былай деп түсіндіреді: «Суреттегі көрініс – таза ағысы, биік ағаштары, көкке шатыр тіккен таулары, шексіз кеңдігі мен мөлдір ауасы – жастық шақтағы қиялдың романтикалық сұлулығын бейнелейді, онда сана қарапайым нәрсені де кереметке айналдырады, ал тәжірибе ғана шындықты көрсетеді». «Ересек болу» 1840 жылғы түпнұсқа нұсқасы мен 1842 жылғы қайта қарастырылған нұсқасы арасындағы ең көп айырмашылықты қамтиды. Өзгертілген нұсқада тас қабырғасының биіктігі төмендеп, алыстағы теңіз көбірек көрінеді. «Балалық шақ» суретіндегідей, ол қайықты суретте артқа жылжытып, ағысқа жақындатады. Сонымен қатар, саяхатшының дене күйін де өзгертті – түпнұсқада тік тұрған, ал көшірмеде тізе бүгіп отыр.
Қарт жастағылар
Соңғы сурет – "Ескілік" – өлімнің символы. Адам қарттанды, өмірдің сынақтарынан өтті. Сулар тынышталды, өзен мәңгілік суларға ағып кіреді. Бұзылған қайықтан фигуралық безендіру және құм сағаты жоғалып кетті; шаршаған ескі саяхатшы жердегі уақытының соңына жетті. Алыста, бір періште көктен түсіп келеді, ал басшы періште жақыннан қарайды, екіншісіне ишара жасайды. Адам тағы да қуанышқа толы, себебі оның сенімі осы қауіпті өмірден өтіп, жұмақтың уәдесіне жеткізгенін біледі. Ландшафт жоғалып бара жатыр, тек бірнеше кедір-бүдыр тастар жердің шегін көрсетеді, ал қараңғы сулар алға қарай созылады. Коул бұл көріністі былай сипаттайды: "Денелік өмірдің тізбегі үзіліп жатыр; және сана өлмейтін өмірдің шағылысын көре бастайды". "Ескілік" суреті шведтік дум-метал тобы Candlemass-тың екінші альбомы "Nightfall" және үшінші альбомы "Ancient Dreams" үшін қақпақ ретінде пайдаланылды.