Кіріспе
Нодозаврлар (Nodosauridae) – қазіргі Солтүстік Америка, Оңтүстік Америка, Еуропа және Азияда кездесетін, Жураның соңғы кезеңінен Бор кезеңінің соңына дейін өмір сүрген анкилозаврлар отбасы.
Nodosauridae is a family of ankylosaurian dinosaurs, from the Late Jurassic to the Late Cretaceous period in what is now North America, South America, Europe, and Asia.
Сипаттама
Нодозавридтер, олардың жақын туыстары анкилозавридтер сияқты, кератин қабықшаларымен жабылған сүйекті бронь түйіндері мен тікендерімен (остеодермдер) әшекейленген, мықты броньды динозаврлар еді. Барлық нодозавридтер, басқа анкилозаврлар сияқты, орташадан ірі, денелі, төрт аяқты, шөп жейтін динозаврлар болып, кішкентай, жапырақ тәрізді тістерге ие болған. Анкилозавридтерден өзгеше, нодозавридтерде соққыға арналған құйрық клубтары болмаған, олардың құйрықтары икемді болған. Көптеген нодозавридтердің иықтарынан сыртқа қарай тікенектері шығып тұрған. Атап айтарлықтай жақсы сақталған нодозавридтің "мумиясы", Borealopelta markmitchelli-нің голотипі, тірі кезіндегі броньдың дерлік толық жиынтығын, сондай-ақ кератин қабығы мен астыңғы терінің минералданған қалдықтарын сақтап, қарсы көлеңкелену үлгісінде қызғылт арқалық пигменттерге ие екенін көрсетеді.
Жіктеу
Nodosauridae туысын 1890 жылы Отниел Чарльз Марш құрды және ол Nodosaurus туына негізделген. Nodosauridae клады алғаш рет 1998 жылы Пол Серено «анкилозаврлардың Ankylosaurus-тан гөрі Panoplosaurus-қа жақын барлығы» деп бейресми түрде анықтады, бұл анықтаманы 2004 жылы Виккариус, Тереза Марянска және Вайшампель қолданды. Виккариус және авторлар Nodosauridae туысының екі туын белгісіз орналасқан (incertae sedis) деп санады: Struthiosaurus және Animantarx, ал Nodosauridae-дің ең алғашқы мүшесі Cedarpelta деп есептеді. PhyloCode жарияланғаннан кейін Nodosauridae белгілі бір параметрлерге сәйкес ресми түрде анықталуы тиіс болды, соның ішінде Nodosaurus типтік туы ішкі спецификатор ретінде қажет болды. Nodosauridae-ге ресми атау берген кезде Мадзия және әріптестері бұрынғысынша қалыптасқан қолданысты ұстанды, оны Nodosaurus textilis-ті қамтитын, бірақ Ankylosaurus magniventris-ті қамтимайтын ең үлкен клад ретінде анықтады. Барлық филогенездер Panoplosaurus және Nodosaurus екеуін де Ankylosaurus-қа қатысты бір топқа кіргізгендіктен, тағы бір ішкі спецификаторды қосу қажет емес деп шешілді. Ривера Сильва және әріптестерінің 2018 жылғы филогенетикалық талдауы Мадзия және авторлар үшін Паноплозавриниге негізгі сілтеме ретінде пайдаланылды, сондай-ақ Томпсон және авторлардың (2012), Арбур және Карри (2016), Арбур және авторлардың (2016) және Браун және авторлардың (2017) қосымша талдаулары да ескерілді. Антарктиданың соңғы креда дәуірінен табылған, өте оқшауланған Antarctopelta бұрын ең базалық нодозаврид деп есептелген, бірақ 2021 жылғы зерттеуде ол Parankylosauria-ға жататыны анықталды, ол Оңтүстік жарты шармен шектелген анкилозаврлардың жеке базалық туысы. Дегенмен, 2022 жылы Оңтүстік Америкадан табылған нодозаврин Patagopelta-ның сипаттамасы шын нодозавридтердің де Гондванада мекендегенін көрсетеді, олар Кампан кезеңінде Солтүстік Америкадан биотикалық алмасу арқылы Оңтүстік Американы мекендеген.
Биогеографиялық
Солтүстік Америка мен Еуропада нодозавридтердің шамамен бір уақытта пайда болуы көңілге толыққандай лайық. Europelta – Еуропадағы ең ежелгі нодозаврид, ол төменгі Альбиан қабатына жататын Escucha формациясынан табылған. Солтүстік Американың батысындағы ең ежелгі нодозаврид – Sauropelta, ол Кловерли формациясының төменгі Альбиан қабатындағы Little Sheep Mudstone мүшесінен табылды, жасы 108,5 ± 0,2 миллион жылды құрайды. Солтүстік Американың шығысындағы қазбалар көнерек сияқты. Мэриленд штатындағы Potomac тобының Arundel Clay қабатынан табылған Priconodon crassus тістері Аптиан-Альбиан шекарасына жуық дауірге жатады. Жоғарғы Аптиан дәуіріне жататын, оның астындағы Patuxent формациясының түбінен табылған Propanoplosaurus баласы – ең ежелгі белгілі нодозаврид.