Кіріспе
Соқырлар түрі. Қара соқыр (Falco subniger) – Австралияға ендемік, орташа-ірі соқыр. Ол Австралияның барлық материктік штаттары мен аумақтарында кездеседі, бірақ Австралияның ең аз зерттелген соқыры ретінде қарастырылады.
The black falcon (Falco subniger) is a medium large falcon that is endemic to Australia. It can be found in all mainland states and territories and yet is regarded as Australia's most under studied falcon.
Сипаттама
Осы бөлімдегі ақпарат бірнеше авторлардың (әсіресе, Debus & Davies 2012, Debus & Olsen 2011, Morcombe 2002 және Birds in Backyards n. d.) жақындағы сипаттамаларына негізделген. Мөлшері (ересектер, мүңкісінен құйрығына дейін): 45 – 56 см (орташасы 50 см), құйрығы ұзындығының шамамен жартысын құрайды. Ескерту: Ұрғашылары еркектерге қарағанда ірілеу, бұл – жыныстық диморфизмнің бір түрі. Орташа салмағы: 833 г (ұрғашы), 582 г (еркек). Қанат кеңдігі: 95 – 115 см. Түсі біркелкі, қоңыр қарадан күйдірілген қараға дейін; жас құстар ересектерге қарағанда көбінесе қараңғырақ; қанат астындағы қауырсында екі түрлі рең (ұшу қауырсындары аздап ақшыл); ересектерде көздің астында айқын қара жолақ болуы мүмкін. Кейде құстардың иегі ақ, қанат астындағы қауырсында немесе құйрық астындағы қауырсында дақтар немесе жолақтар кездеседі. Мүңкісі, көз сақинасы және табандары ақшыл сұр (немесе ақшыл көк сұр); көзі қара қоңыр, мүңкісінің ұшы қара. Тырнақтары қара. Балапаны ақ жұмсақ қауырсынмен жабылған. Құсбегіштің денесі аэродинамикалық, салыстырмалы түрде ұзын құйрығы және жіңішке денесі бар. Қанаттары ұзын және үшкір, қанат ұшына қарай тартылып кетеді.
Таксономия
Қара соқыр, Австралияда кездесетін қоңыр соқыр, сұр соқыр (Falco hypoleucos) және көшпелі соқыр (F. peregrinus) сияқты Falconidae тұқымдасына жатады. Гендік талдаулар қара соқырдың Ескі әлемнің иеросоқырлары – сақер соқыр (F. cherrug) және лаггар соқыр (F. jugger) сияқты түрлердің ерте тармағы болуы мүмкін екенін көрсетті.
Халық саны және қауіп-қатер жағдайы
Қара сойқыны IUCN түрлердің қорғалу статусы бойынша «қауіпсіз» санатына жатқызған. 2009 жылы BirdLife International қара сойқының популяциясы 670-тен 6700-ге дейін ересек жекелеген құстардан тұрады деп бағалады, сондай-ақ популяцияның тұрақты өсім көрсетіп тұрғаны анықталды.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Қара сойқы Австралияның құрлық бөлігінде, тығыз орманды аймақтарды қоспағанда, кеңінен таралған. Бұл түр Батыс Австралияның оңтүстік ішкі аймақтарында сирек кездеседі және Оңтүстік-Шығыс Австралияның жағалау аймақтарында аз санда ұшырасады.
Ұшу және аң аулау стилі
Құсбақтың ұшуы әртүрлі сипатталған. Әдетте ол бос, қарга тәрізді қанат соғумен ұшады, кейде көтеріліп ілгері жылжиды. Сонымен қатар, ол қатаңдау, қысқарақ қанат соғумен де ұшады. Ол қанаттарын сәл төмен түсіріп немесе кейде көлденең жайып, білезіктерін алға созып (ұшу кезінде қанаттары түзу созылады) сырғанап, көтеріледі. Құйрығы көбінесе бүктеліп тұрады (көтерілгенде ғана жайылады, бұрыштарында тіліктер болады). Ол ұзақ уақыт бойы қанат қағусыз көтеріліп, құбыланып, аңды ауада немесе жерде ұстайды. Жемтісін қуғанда күшті, жылдам қанат соғуды пайдаланады. Тынышқанда құстың қанат ұштары құйрығынан қысқа, ал аяқтары қысқа болып көрінеді. Бұл түр басқа жыртқыштарға жем болады, сонымен қатар ол басқа жыртқыштардың жемі болуы мүмкін.
Диета
Қара сойқының қорегі негізінен құстардан – қарғадан бастап қақпақ тұмсықтарға дейінгі түрлерден тұрады, бірақ олар кішкентай сүтқоректілермен (яғни, қоян, егеуқұйрық және еліктер), жәндіктермен және өлікпен де қоректенгендері байқалған. Қара сойқы үшін ұя салу орындары шектеуші фактор болуы мүмкін, әсіресе NSW штатының қой шаруашылығы және бидай өсіру аймағындағы кең көлемді өсімдіктерді жою сияқты жағдайларда.
Ән айту
Ең көп таралған шақыру саябақ соколының "қақа"сына ұқсас, бірақ баяу және тереңдеу. Шабуылға ұшырағанда немесе жақын маңайда басқа құстар болғанда, мұңлы дауысы қысқарақ және жылдамдау болады. Бұл түр ұялау орындары үшін қарғалар және басқа жыртқыштармен де бәсекелеседі, сондай-ақ мүмкін, азық үшін де. Ұялау орындарына кедергі келтіру және басқа құстардың (оның ішінде қақадулардың) мазалауы соколда көбейіп-көбеюге де әсер етеді. Виктория штатында қара соққыны қалпына келтіруге арналған жоспар қабылданбаған сияқты.
The species also faces competition from corvids and other raptors over nest sites and possibly prey. Disturbance of nest sites and harassment by other birds (including cockatoos) also appears to impact the falcon's breeding success. Victoria does not appear to have a recovery plan in place for the black falcon.