Фуме қаласының қысқа мерзімді мемлекеті (1919-1920)
Italian Regency of Carnaro
Итальяндық Карнаро регенттігі (1919-1920) – Фиуме (Риека, Хорватия) қаласындағы Габриэле Д'Аннунцио басқарған мемлекет. Тарих, саясат, I дүниежүзілік соғыс.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фиуме, Италиядағы (қазіргі Риека, Хорватия) 1919-1920 жылдар аралығында танылмаған мемлекет.
Unrecognized state in Fiume, Italy (now Rijeka, Croatia) from 1919 to 1920
Карнаро итальяндық регенттігі – 1919 және 1920 жылдар аралығында Габриэле д’Аннунцио басқарған Фиуме (қазіргі Риека, Хорватия) қаласында өздігінен жарияланған мемлекет болды.
The Italian Regency of Carnaro was a self proclaimed state in the city of Fiume (now Rijeka, Croatia) led by Gabriele d'Annunzio between 1919 and 1920.
Өмір сүру тәсілі
1919 жылдың 8 желтоқсанында Италия үкіметі Фиуме қаласының аннексияға деген ниетін мойындап, «Фиуме қалағандай шешімге сай келетін шешімді ғана қабылдаймыз» деп уәде берген modus vivendi ұсынысын жасады. 1919 жылдың 11 және 12 желтоқсанында Д’Аннунцио генерал Пьетро Бадольомен кездесіп, одан қосымша жеңілдіктер алуға тырысты. Бадольо бас тартты, ал Д’Аннунцио бұл modus vivendi-ді Италияның Фиуме Ұлттық Кеңесіне ұсынатынын мәлімдеді. Ұлттық Кеңес 1919 жылдың 15 желтоқсанында бұл ұсынысты қабылдады. Ұлттық Кеңестің шешімінен кейін Д’Аннунцио 5000 адам жиналған халыққа сөз сөйлеп, оларды modus vivendi-ді қабылдамауға үндеді және мәселені плебисцитке салуға уәде берді. Плебисцит 1919 жылдың 18 желтоқсанында өтті, зорлық-зомбылық пен бұзушылықтарға қарамастан, нәтижелер көбінесе modus vivendi-ді қолдады. Д’Аннунцио нәтижелерді мойынға алмай, сайлаудағы зорлық-зомбылықты өз әрекеттерінің себебі деп баяндады және соңғы шешімді өзі қабылдайтынын жариялады. Нәтижесінде ол modus vivendi-ді қабылдамады. Тарихшы Майкл Лединнің сөзіне сүйенсек, Д’Аннунцио Италия үкіметіне сенімсіздікпен қарады және оның уәделерін орындай алатынына күмәндануы себеп болды.
On 8 December 1919, the Italian government proposed a modus vivendi recognizing Fiume's desire for annexation and promising they would "only consider acceptable a solution consonant with that which Fiume declared to desire." On 11 and 12 December 1919, D'Annunzio met with General Pietro Badoglio to try and obtain more concessions. Badoglio refused, and D'Annunzio said he would submit the modus vivendi to the Italian National Council of Fiume. The National Council accepted the proposal on 15 December 1919. After the National Council's decision, D'Annunzio addressed a crowd of 5,000 people and incited them to reject the modus vivendi, promising to put the issue to a plebiscite. The plebiscite was held on 18 December 1919, and despite violence and irregularities the results were overwhelmingly in favour of the modus vivendi. D'Annunzio nullified the results, blaming the violence at the polls for his actions, and announced he would make the final decision himself. He ultimately rejected the modus vivendi. According to historian Michael Ledeen, D'Annunzio made this decision because he distrusted the Italian government and doubted its ability to deliver on its promises.
Регенттік
1920 жылдың 8 қыркүйегінде Д’Аннунцио қаланы Карнаро итальяндық регенттігінің билігінде деп жариялады, оның конституциясы кейінірек итальяндық фашистік жүйенің кейбір ерекшеліктерін болжады, ал өзінің билігімен диктатор атанды, «Командант» атағын алды. Карнаро деген ат қала орналасқан Голфо-дель-Карнаро (Кварнер шығанағы) атауынан алынған. Д’Аннунцио оны уақытша кеңейтіп, Веглия аралын да қосты.
On 8 September 1920, D'Annunzio proclaimed the city to be under the Italian Regency of Carnaro with a constitution foreshadowing some of the later Italian Fascist system, with himself as dictator, with the title of the Comandante. The name Carnaro was taken from the Golfo del Carnaro (Kvarner Gulf), where the city is located. It was temporarily expanded by D'Annunzio in order to include the island of Veglia.
Конституция
Карнаро хартиясы – сорельдік ұлттық синдикалистік, корпоративистік және демократиялық республикалық идеяларды біріктірген конституция. Д’Аннунцио итальян фашизмінің идеалдары мен тәсілдерінің алға басушысы ретінде жиі қарастырылады. Алайда, Д’Аннунцио синдикалист Алчесте Де Амбриспен бірлесіп осы жарғыны жазды, ол кейін көрнекті антифашист болып, Муссолини билікті басып алғаннан кейін эмиграцияға кетті. Де Амбрис заңдық және саяси негізін қалады, ал Д’Аннунцио өз ақындық шеберлігімен толықтырды. Жарғыда музыка «діни және әлеуметтік институт» деп белгіленген.
The Charter of Carnaro was a constitution that combined Sorelian national syndicalist, corporativist, and democratic republican ideas. D'Annunzio is often seen as a precursor of the ideals and techniques of Italian fascism. However, D'Annunzio coauthored the charter with syndicalist Alceste De Ambris, who would emerge as a prominent Anti Fascist and go into exile following Mussolini's seizure of power. De Ambris provided the legal and political framework, to which D'Annunzio added his skills as a poet. The charter designates music a "religious and social institution".
Заң шығарушы орган
Заң шығару билігі екі палаталы заң шығарушы органға жүктелді. Екі кеңестің бірлескен мәжілістері (Аренго дель Карнаро) шетелдік мемлекеттермен келісімдер жасауға, конституцияға түзетулер енгізуге және төтенше жағдайларда диктатор тағайындауға (бұл ежелгі Рим Республикасының институттарынан алынған) жауапты болды. Ең жақсылар кеңесі (Consiglio degli Ottimi): 3 жылдық мерзімге жалпыға бірдей сайлау арқылы сайланатын, 1000 тұрғынға 1 кеңесшіден тұратын бұл кеңес азаматтық және қылмыстық сот істері, полиция, қарулы күштер, білім беру, рухани өмір және орталық үкімет пен коммуналар арасындағы қарым-қатынастарға қатысты заңнаманы қабылдауға жауапты болды. Корпорациялар кеңесі (Consiglio dei Provvisori): Тоғыз корпорациядан 2 жылдық мерзімге сайланған 60 мүшеден тұратын бұл кеңес бизнес және коммерция, еңбек қатынастары, мемлекеттік қызметтер, көлік және теңіз саудасы, тарифтер мен сауда, коммуналдық жұмыстар, медициналық және құқықтық қызметтерді реттейтін заңдарға жауапты болды.
The legislative power was vested in a bicameral legislature. Joint sessions of both councils (Arengo del Carnaro) would be responsible for treaties with foreign powers, amendments to the constitution, and appointment of a dictator in times of emergency (this derived from the instutions of the ancient Roman Republic). Council of the Best (Consiglio degli Ottimi): Elected by universal suffrage for a 3 year term, with 1 councilor per 1000 population, this council was responsible for legislation concerning civil and criminal justice, police, armed forces, education, intellectual life and relations between the central government and communes. Council of Corporations (Consiglio dei Provvisori): Consisting of 60 members chosen by nine corporations for a 2 year term, this council was responsible for laws regulating business and commerce, labor relations, public services, transportation and merchant shipping, tariffs and trade, public works, medical and legal professions.
Әсері
Бенито Муссолиниге конституцияның кейбір бөліктері және Д'Аннунционың көшбасшылық стилінің жалпы сипаты әсер етті. Д'Аннунцио "Италия фашизмінің алға басушысы" деп сипатталған, себебі фашизмнің дерлік барлық ритуалдарын Д'Аннунцио Фиумені басып алған кезде және Карнаро итальяндық регенттігін басқарғанда ойлап тапқан. Оларға балкондағы сөздер, римдік амандасу, "Эйя, эйя, эйя! Алала!" деп ұрандау – бұл ұран "Илиада"дағы Ахиллдің айқайынан алынған, көпшілікпен жүргізілген драматикалық және сөздік диалог, сондай-ақ жаңа секулярлық ортада діни символдарды пайдалану кірді. Оның тіпті қарсыластарын қаралау, қабілетсіз ету немесе өлтіру үшін үлкен мөлшерде кастор майын (күшті лаксатив) күштеп беруді бастағандығы айтылады, бұл практика Муссолинидің қара көйлектерінің кең таралған құралына айналды. Дегенмен, фашизммен байланысы кейіннен анық болса да, сол кезде бұл байланыс осылай айқын емес еді. Англия мен Франция жұмысшы ұйымдары Фиуме экспедициясын империалистік кәсіп деп қарап, итальян жұмысшыларын бойкотқа шақырды, ал Де Амбристің ықпалымен UIL (Unione Italiana del Lavoro) Фиуме кәсіпорнына қолдауын білдірді. Басқа солшыл көшбасшылар да Фиумеге белгілі бір симпатия көрсетті. Д'Аннунциоға сенімсіздікпен қараған Антонио Грамши оның қозғалысында маңызды халықтық элементтер бар екенін атап өтті, ал Ленин Кеңес Одағының Карнаро итальяндық регенттігімен одақтасуын ұсынды.
Benito Mussolini was influenced by portions of the constitution, and by D'Annunzio's style of leadership as a whole. D'Annunzio has been described as the "John the Baptist of Italian Fascism," as virtually the entire ritual of Fascism was invented by D'Annunzio during his occupation of Fiume and his leadership of the Italian Regency of Carnaro. These included the balcony address, the Roman salute, the cries of "Eia, eia, eia! Alala!" taken from Achilles' cry in the Iliad, the dramatic and rhetorical dialogue with the crowd, and the use of religious symbols in new secular settings. He was even said to have originated the practice of forcibly dosing opponents with large amounts of castor oil, a very effective laxative, to humiliate, disable or kill them, a practice which became a common tool of Mussolini's blackshirts. However, while these links to Fascism became obvious later, they were not so clear at the time itself. While the English and French workers' organizations saw Fiume's expedition as an imperialist undertaking and called on Italian workers to boycott, the UIL (Unione Italiana del Lavoro), influenced by De Ambris, declared its support for Fiume's enterprise. Other left wing leaders showed some sympathy for Fiume. Antonio Gramsci, who distrusted D'Annunzio, considered that his movement had appreciable popular elements, and Lenin advised an alliance of the Soviet Union with Carnaro's Italian Regency.
Өлім
1920 жылы 12 қарашада Рапалло келісімінің бекітілуі Фьюмені тәуелсіз мемлекетке, Фьюме еркін мемлекетіне айналдырды. Д’Аннунцио Рапалло келісімін елемей, Италияға соғыс жариялады. 1920 жылы 24 желтоқсанда генерал Энрико Кавилья басқарған Корольдік итальян армиясы Фьюмеге толыққанды шабуыл жасады: бірнеше сағатқа созылған қызу шайқастан кейін Рождество күніне (1920 жылы 25 желтоқсан) уақытша бітім жасалды; шайқас 26 желтоқсанда қайта басталды. Д’Аннунционың легионерлері капитуляциялаудан бас тартып, автоматтары мен гранаталарды пайдалана отырып, шабуылға қарсы күшті қарсылық көрсеткендіктен, итальяндық дредноуттар «Андреа Дориа» және «Дюилио» Фьюмеге атыс ашып, қаланы үш күн бойы бомбалады. Д’Аннунцио 28 желтоқсанда отставкаға кетті, ал Регенттік 1920 жылдың 30 желтоқсанында капитуляциялады. Италия әскерлері оны басып алды. Фьюме еркін мемлекеті 1924 жылға дейін ресми түрде сақталды, содан кейін Италия Корольдігі 1924 жылғы Рим шарты бойынша оны ресми түрде аннексиялады. Италия Корольдігі тұсында Фьюме еркін мемлекетімен көрсетілген әкімшілік бөлініс Фьюме провинциясы болып өзгерді.
The approval of the Treaty of Rapallo on 12 November 1920 turned Fiume into an independent state, the Free State of Fiume. D'Annunzio ignored the Treaty of Rapallo and declared war on Italy itself. On 24 December 1920 the Royal Italian Army, led by General Enrico Caviglia, launched a full scale attack against Fiume: after several hours of intense fighting, a truce was proclaimed for Christmas Day (25 December 1920); the battle subsequently resumed on 26 December. Since D'Annunzio's legionaries were refusing to surrender and were strongly resisting the attack using machine guns and grenades, the Italian dreadnoughts [[Italian battleship Andrea Doria and [[Italian battleship Duilio opened fire on Fiume and bombarded the city for three days. D'Annunzio resigned on 28 December and the Regency capitulated on 30 December 1920. Italian forces occupied it. The Free State of Fiume lasted officially until 1924, when the Kingdom of Italy formally annexed it under the terms of the Treaty of Rome of 1924. Under the Kingdom of Italy, the administrative division previously represented by the Free State of Fiume became the Province of Fiume.