Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1911–1912 жылдары Ливиядағы соғыс
1911–1912 war in Libya
Италия-Түрік немесе Түрко-Италия соғысы (Траблусгарп Савашы, «Триполитан соғысы», «Ливия соғысы») 1911 жылдың 29 қыркүйегінен 1912 жылдың 18 қазанына дейін Италия Корольдігі мен Осман империясы арасында жүрді. Осы қақтығыстың нәтижесінде Италия Осман Триполитания вилайетін басып алды, оның негізгі ішкі провинциялары Феззан, Киренаика және Триполи қаласы болды. Бұл аумақтар итальяндық Триполитания және Киренаика отарларына айналды, кейіннен олар итальяндық Ливия құрамына кірді. Соғыс барысында итальяндық әскерлер Эгей теңізіндегі Додеканес аралдарын да басып алды. Италия 1912 жылы Оучи шартында Додеканес аралдарын Осман империясына қайтаруға келісті. Алайда, мәтіннің бұлыңғырлығы және Осман империясына қарсы кейінгі жағымсыз оқиғалар (Балқан соғыстары мен Бірінші дүниежүзілік соғыс) аралдардың уақытша итальяндық әкімшілік басқаруына мүмкіндік берді, ал Түркия 1923 жылғы Лозанна шартының 15-бабында осы аралдарға қатысты барлық талаптарынан ресми түрде бас тартты. Бұл соғыс Бірінші дүниежүзілік соғыстың алғы күресі саналады. Балқан одағының мүшелері Италияның Осман империясын оңай жеңгенін көрді және Балқандағы ұлтшылдықтың күшеюіне байланысты, 1912 жылдың қазанында Осман империясына шабуыл жасап, Италия-Түрік соғысы аяқталғаннан бірнеше күн бұрын Бірінші Балқан соғысын бастарды. Италия-Түрік соғысы көптеген технологиялық өзгерістерге куә болды, ең бастысы – ұшақтардың соғыста қолданылуы. 1911 жылдың 23 қазанында итальяндық ұшқыш капитан Карло Пьяцца әлемдегі алғашқы әуе барлау миссиясын жүргізіп, түрік позицияларының үстінен ұшты, ал 1 қарашада подполковник Джулио Гавотти Ливиядағы түрік әскерлеріне қарсы алғашқы әуе бомбасын тастады, ол Etrich Taube ұшағының ерте үлгісінен жасалған еді. Түрік әскері алғаш рет ұшақты атып түсірді. Жаңа технологияның тағы бір мысалы – алғашқы десанттан кейін құрылған сымсыз телеграф станцияларының желісі болды. Сымсыз телеграфты ойлап тапқан Гюльельмо Маркони тәжірибелер жүргізу үшін Италия инженерлік корпусымен Ливияға келді.
The Italo Turkish or Turco Italian War (Trablusgarp Savaşı, "Tripolitanian War", , "War of Libya") was fought between the Kingdom of Italy and the Ottoman Empire from 29 September 1911, to 18 October 1912. As a result of this conflict, Italy captured the Ottoman Tripolitania Vilayet, of which the main sub provinces were Fezzan, Cyrenaica, and Tripoli itself. These territories became the colonies of Italian Tripolitania and Cyrenaica, which would later merge into Italian Libya. During the conflict, Italian forces also occupied the Dodecanese islands in the Aegean Sea. Italy agreed to return the Dodecanese to the Ottoman Empire in the Treaty of Ouchy in 1912. However, the vagueness of the text, combined with subsequent adverse events unfavourable to the Ottoman Empire (the outbreak of the Balkan Wars and World War I), allowed a provisional Italian administration of the islands, and Turkey eventually renounced all claims on these islands in Article 15 of the 1923 Treaty of Lausanne. The war is considered a precursor of the First World War. Members of the Balkan League, seeing how easily Italy defeated the Ottomans and motivated by incipient Balkan nationalism, attacked the Ottoman Empire in October 1912, starting the First Balkan War a few days before the end of the Italo Turkish War. The Italo Turkish War saw numerous technological changes, most notably the use of airplanes in combat. On 23 October 1911, an Italian pilot, Capitano Carlo Piazza, flew over Turkish lines on the world's first aerial reconnaissance mission, and on 1 November, the first aerial bomb was dropped by Sottotenente Giulio Gavotti, on Turkish troops in Libya, from an early model of Etrich Taube aircraft. The Turks, using rifles, were the first to shoot down an airplane. Another use of new technology was a network of wireless telegraphy stations established soon after the initial landings. Guglielmo Marconi, the inventor of wireless telegraphy, came to Libya to conduct experiments with the Italian Corps of Engineers.
Өмірбаян
Италияның Ливияға қатысты талаптары 1877-1878 жылдардағы соғыста Ресей империясының Осман империясын жеңісінен және одан кейінгі дау-дамаylarдан бастау алады. 1878 жылы Берлин конгресінде Франция мен Ұлыбритания Тунисті француздық оккупациялауға және Кипрді британдық басқаруға келісті, бұл екеуі де құлдырап бара жатқан Осман мемлекетінің бір бөлігі болды. Италиялық дипломаттар үкіметтерінің ағылшын-француз маневрларына қарсылық білдіруі мүмкін екенін айтқанда, француздар Триполидің Италия үшін қарсы сауда тауары болатынын мәлімдеді, содан кейін Италия 1887 жылдың ақпанында британ үкіметімен дипломатиялық ноталар алмасу арқылы құпия келісім жасады. Келісімде Италия Мысырдағы британдық басқаруды қолдайтыны, ал Ұлыбритания Ливиядағы итальяндық ықпалды қолдайтыны айтылды. 1902 жылы Италия мен Франция Триполитания мен Мароккодағы араласу еркіндігін көздейтін құпия шартқа қол қойды. Италияның Сыртқы істер министрі Джулио Принетти мен француз елшісі Камиль Баррер келіссөздер жүргізген келісім екі ел арасындағы Солтүстік Африканы бақылау үшін тарихи бәсекелестікті аяқтады. Сол жылы Ұлыбритания үкіметі Италияға "Ливияның мәртебесіндегі кез келген өзгеріс итальяндық мүдделерге сәйкес болады" деп уәде берді. Бұл шаралар Италияның Үштік одаққа адалдығын әлсіретуге және Франция мен Ұлыбританияның Еуропадағы басты қарсыласы деп санайтын Германияны әлсіретуге бағытталған. Англо-орыс конвенциясынан және Үштік Антантаның құрылуынан кейін, патша Николай II мен король Виктор Эммануэль III 1909 жылы Ракониги келісімін жасады, онда Ресей Италияның Триполи мен Киренаикаға деген қызығушылығын мойындады, ал Италия Бөсфорстың Ресейдің бақылауында болуын қолдады. Алайда, Италия үкіметі бұл мүмкіндікті іске асыруға көп күш жұмсаған жоқ, сондықтан Ливия аумағы мен ресурстары туралы білім келесі жылдары жеткіліксіз болды. Дипломатиялық кедергілердің жойылуы отаршылдық құмарлықтың артуымен бірге жүрді. 1908 жылы Италияның Отарлау кеңсесі Отарлау істері жөніндегі Бас дирекцияға дейін жаңартылды. Ұлтшыл Энрико Коррадини Ливияда әрекет етуге қоғамдық шақыруды жетекшілік етті және 1911 жылы L'Idea Nazionale ұлтшыл газеті оған қосылды. 1911 жылдың наурыз айының соңында итальян баспасөзі Ливияға шабуыл жасау үшін кең ауқымды лоббилік науқанды бастады. Ол минералдарға бай және сумен қамтамасыз етілген, тек 4 мың Осман әскерімен қорғалған деп сипатталды. Сонымен қатар, оның халқы Османдықтарға қарсы және итальяндықтарға достықпен қарастырылды, ал болашақ шабуыл "әскери серуен" сияқты оңай болады деп болжалды. Антанта елдерімен байланысқа қарағанда Италия Үштік одақтас әскери одақтастарын көп назарға алмады. Джолитти мен Сыртқы істер министрі Антонино Патерно Кастелло 14 қыркүйекте "австриялық және неміс үкіметтері бұл туралы білмей тұрып" әскери науқанды бастауға келісті. Германия Рим мен Константинополь арасында белсенді түрде делдалдық жасауға тырысты, ал Австро-Мажарстанның Сыртқы істер министрі Алоис Лекса фон Аэренталь Италияға Ливиядағы әскери әрекеттер Осман империясының тұтастығына қауіп төндіретінін және Шығыс мәселесінде дағдарыс тудыратынын, бұл Балқан түбегі мен Еуропалық билік тепе-теңдігін тұрақсыздандыратынын бірнеше рет ескертті. Италия да осы нәтижені болжады, өйткені Патерно Кастелло шілдеде патша мен Джолиттиге берген есебінде Ливиядағы әскери әрекеттердің себептерін және қарсылықтарын келтірді, сондай-ақ Италия талап еткен Балқан аймақтарында Австро-Мажарстанды әскери әрекеттерге мәжбүр етуі мүмкін Балқан көтерілісі туралы алаңдаушылық білдірді. Италияның Социалистік партиясы қоғамдық пікірге күшті ықпал етті, бірақ ол оппозицияда болды және бұл мәселеде де бөлінді. Ол әскери араласуға қарсы тиімді әрекет жасамады. Болашақтағы итальяндық фашистік көшбасшы Бенито Муссолини, сол кезде әлі де солшыл социалист болған, соғысқа қарсы көрнекті ұстанымды қабылдады. Парламентте осыған ұқсас қарсылық Гаэтано Сальвемини мен Леоне Каетани тарапынан білдірілді. 1911 жылдың 26-27 қыркүйегінде Одақ және прогресс комитеті (CUP) басқарған Осман үкіметіне ультиматум қойылды. Австро-Мажарстанның араласуы арқылы Осман империясы Ливияны соғыссыз басқаруды беру және ресми Осман билігін сақтау туралы ұсыныс жасады. Бұл ұсынысты формалды түрде Осман империясының билігі астында болған, бірақ іс жүзінде британдықтардың бақылауында болған Мысырдағы жағдаймен салыстыруға болады. Бірақ Джолитти бұдан бас тартты. Италия 1911 жылдың 29 қыркүйегінде соғыс жариялады.
Italian claims to Libya date back to the Ottoman defeat by the Russian Empire during the War of 1877–1878 and subsequent disputes thereafter. At the Congress of Berlin in 1878, France and the United Kingdom had agreed to the French occupation of Tunisia and British control over Cyprus respectively, which were both parts of the declining Ottoman state. When Italian diplomats hinted about possible opposition to the Anglo French maneuvers by their government, the French replied that Tripoli would have been a counterpart for Italy, which made a secret agreement with the British government in February 1887 via a diplomatic exchange of notes. The agreement stipulated that Italy would support British control in Egypt, and that Britain would likewise support Italian influence in Libya. In 1902, Italy and France had signed a secret treaty which accorded freedom of intervention in Tripolitania and Morocco. The agreement, negotiated by Italian Foreign Minister Giulio Prinetti and French Ambassador Camille Barrère, ended the historic rivalry between both nations for control of North Africa. The same year, the British government promised Italy that "any alteration in the status of Libya would be in conformity with Italian interests". Those measures were intended to loosen Italian commitment to the Triple Alliance and thereby weaken Germany, which France and Britain viewed as their main rival in Europe. Following the Anglo Russian Convention and the establishment of the Triple Entente, Tsar Nicholas II and King Victor Emmanuel III made the 1909 Racconigi Bargain in which Russia acknowledged Italy's interest in Tripoli and Cyrenaica in return for Italian support for Russian control of the Bosphorus. However, the Italian government did little to realise that opportunity and so knowledge of the Libyan territory and resources remained scarce in the following years. The removal of diplomatic obstacles coincided with increasing colonial fervor. In 1908, the Italian Colonial Office was upgraded to a Central Directorate of Colonial Affairs. The nationalist Enrico Corradini led the public call for action in Libya and, joined by the nationalist newspaper L'Idea Nazionale in 1911, demanded an invasion. The Italian press began a large scale lobbying campaign for an invasion of Libya in late March 1911. It was fancifully depicted as rich in minerals and well watered, defended by only 4,000 Ottoman troops. Also, its population was described as hostile to the Ottomans and friendly to the Italians, and they predicted that the future invasion would be little more than a "military walk". In contrast to its engagement with the Entente powers, Italy largely ignored its military allies in the Triple Alliance. Giolitti and Foreign Minister Antonino Paternò Castello agreed on 14 September to launch a military campaign "before the Austrian and German governments [were aware] of it". Germany was then actively attempting to mediate between Rome and Constantinople, and Austro Hungarian Foreign Minister Alois Lexa von Aehrenthal repeatedly warned Italy that military action in Libya would threaten the integrity of the Ottoman Empire and create a crisis in the Eastern Question, which would destabilise the Balkan Peninsula and the European balance of power. Italy also foresaw that result since Paternò Castello, in a July report to the king and Giolitti, laid out the reasons for and against military action in Libya, and he raised the concern that the Balkan revolt, which would likely follow an Italian attack on Libya, might force Austria Hungary to take military action in Balkan areas claimed by Italy. The Italian Socialist Party had a strong influence over public opinion, but it was in opposition and also divided on the issue. It acted ineffectively against military intervention. The future Italian fascist leader Benito Mussolini, who was then still a left wing Socialist, took a prominent antiwar position. A similar opposition was expressed in Parliament by Gaetano Salvemini and Leone Caetani. An ultimatum was presented to the Ottoman government, led by the Committee of Union and Progress (CUP), on the night of 26–27 September 1911. Through Austro Hungarian intermediation, the Ottomans replied with the proposal of transferring control of Libya without war and maintaining a formal Ottoman suzerainty. That suggestion was comparable to the situation in Egypt, which was under formal Ottoman suzerainty but was under de facto control by the British. Giolitti refused. Italy declared war on 29 September 1911.
Ашу маневрі
Италия армиясы соғысқа жеткілікті дайын болмады және қыркүйектің соңына дейін Ливияға қатысты үкіметтің жоспарлары туралы хабардар болған жоқ. 1889 жылғы түлектер соғыс басталмас бұрын демобилизацияланғандықтан, әскерде сарбаздар жетіспеді. Әскери операциялар Триполиді 3 қазан күні бомбалаумен басталды. Қала 1500 теңізшілермен басып алынды, бұл Италиядағы интервенционистердің қуанышын тудырды. Итальяндықтар дипломатиялық шешімге қатысты тағы бір ұсынысты қабылдамады, сондықтан Османдықтар провинцияны қорғауға бел буды. 1911 жылдың 29 қыркүйегінде Италия Ливияға деген тікелей мүддесін жариялады. Тиісті жауап келмеген соң, 1911 жылдың 4 қазанында итальяндық әскерлер Ливияның жағалауына түсті. Осман империясының ішінде көптеген итальяндықтар тұрды, олардың көпшілігі Стамбул, Измир және Салоника қалаларында сауда және өнеркәсіппен айналысты. Соғыс жариялануы Осман империясында тұратын итальяндық қауымды да, Осман үкіметін де ойсырата білдірді. Өзара достық қатынастарға орай, Осман үкіметі Ливиялық батальондарын Йеменге жергілікті көтерілістерді басу үшін жіберді, Ливияда тек әскери полиция қалды. Сондықтан Осман империясының Триполитанияда толыққанды әскері болған жоқ. Османдық офицерлердің көпшілігі Мысыр арқылы өз қаражатында, көбінесе жасырын түрде саяхаттауға мәжбүр болды, себебі британ үкіметі Осман әскерлерін Мысыр арқылы жаппай тасымалдауға рұқсат бермеді. Османдық флот әскерді теңіз арқылы тасымалдауға жеткіліксіз күшті болған жоқ. Османдықтар итальяндық шабуылға қарсы қорғану үшін жергілікті ливиялықтарды ұйымдастырды. 1911 және 1912 жылдар аралығында Италиялық Сомалидің астанасы Могадишодан келген 1000-нан астам сомалилік, Эритреялық және итальяндық әскерилермен бірге Италия-Түркия соғысында жауынгерлік бөлімдер ретінде қызмет етті. Сомалилік әскерлердің көпшілігі 1935 жылы ғана үйлеріне оралды, олар Эфиопияға шабуылға дайындалу үшін қайтадан Италиялық Сомалиге ауыстырылды.
The Italian army was ill prepared for the war and was not informed of the government's plans for Libya until late September. The army had a shortage of soldiers as the class of 1889 was demobilized before the war started. Military operations started with the bombardment of Tripoli on 3 October. The city was conquered by 1,500 sailors, much to the enthusiasm of the interventionist minority in Italy. Another proposal for a diplomatic settlement was rejected by the Italians, and so the Ottomans decided to defend the province. On 29 September 1911, Italy published the declaration of their direct interest towards Libya. Without a proper response, the Italian forces landed on the shores of Libya on 4 October 1911. A considerable number of Italians were living within the Ottoman Empire, mostly inhabiting Istanbul, Izmir, and Thessaloniki, dealing with trade and industry. The sudden declaration of war shocked both the Italian community living in the Empire as well as the Ottoman government. Depending on the mutual friendly relations, the Ottoman Government had sent their Libyan battalions to Yemen in order to suppress local rebellions, leaving only the military police in Libya. Therefore, the Ottomans did not have a full army in Tripolitania. Many of the Ottoman officers had to travel there by their own means, often secretly, through Egypt since the British government would not allow Ottoman troops to be transported en masse through Egypt. The Ottoman Navy was too weak to transport troops by sea. The Ottomans organised local Libyans for the defence against the Italian invasion. Between 1911 and 1912, over 1,000 Somalis from Mogadishu, the capital of Italian Somaliland, served as combat units along with Eritrean and Italian soldiers in the Italo Turkish War. Most of the Somalian troops stationed would return home only in 1935, when they were transferred back to Italian Somaliland in preparation for the invasion of Ethiopia.
Ливияға итальяндық әскерлер келіп жетті
Италия әскерлерінің алғашқы қонуы 10 қазанда болды. Әскери тәжірибесі жоқ және амфибиялық шабуылдарға тиісті жоспарлау жүргізбеген итальяндық әскерлер Ливияның жағалауларына құйылып, қонулары мен орналасуы кезінде көптеген қиындықтарға тап болды. Османдық бекіністерін күшті бомбалаудан кейін Триполи қаласы және оның айналасы 1500 итальяндық теңізшілермен жылдам басып алынды. Италиялықтар 20 мыңдық әскердің Ливияны жаулап ала алатынына сенді. Әскер қазанның 3-і мен 21-і аралығында Триполи, Тобрук, Дерна, Бенгази және Хомс қалаларын басып алды. Дегенмен, итальяндықтар Шар-әл-Шатта жеңіліске ұшырады, нәтижесінде кем дегенде 21 офицер мен 482 сарбаз қаза тапты. Жаза ретінде итальяндықтар 400 әйелді және 4000 ер адамды ату арқылы жазалады. Содан кейін корпустың құрамы 100 000 адамға дейін кеңейтілді, олар 20 000 ливиялық және 8 000 османдыққа қарсы күресуге тиіс болды. Соғыс позициялық сипатқа ие болды. Заманауи соғыстағы ең алғашқылардың бірі болған бронеавтомобильдер мен әуе күштерін итальяндықтардың пайдалануы да бастапқы нәтижеге көп әсер етпеді. Әуеден ауыр ұшақтың алғашқы әскери қолданылуы аясында капитан Карло Пьяцца 1911 жылғы 23 қазанда алғашқы барлау рейсін орындады. Бір аптадан кейін подполковник Джулио Гавотти Тажураға (арабша: تاجوراء Tājūrā’, немесе Тажура) және Айн-Зараға тарихтағы алғашқы әуе шабуылында төрт граната тастады.
The first disembarkation of Italian troops occurred on 10 October. Having no prior military experiences and lacking adequate planning for amphibious invasions, the Italian armies poured onto the coasts of Libya, facing numerous problems during their landings and deployments. After a destructive bombing of its Ottoman fortifications, the city of Tripoli and its surroundings were quickly conquered by 1,500 Italian sailors. The Italians believed that a force of 20,000 would be able to take over Libya. The force was able to capture Tripoli, Tobruk, Derna, Bengasi, and Homs between 3 and 21 October. However, the Italians suffered a defeat at Shar al Shatt, with at least 21 officers and 482 soldiers dead. The Italians executed 400 women and 4,000 men through firing squads and hanging in retaliation. The corps was consequently enlarged to 100,000 men who had to face 20,000 Libyans and 8,000 Ottomans. The war turned into one of position. Even the Italian utilisation of armoured cars and air power, both among the earliest in modern warfare, had little effect on the initial outcome. In the first military use of heavier than air craft, Capitano Carlo Piazza flew the first reconnaissance flight on 23 October 1911. A week later, Sottotenente Giulio Gavotti dropped four grenades on Tajura (Arabic: تاجوراء Tājūrā’, or Tajoura) and Ain Zara in the first aerial bombing in history.
Қазандық фаза
Техникалық және сандық артықшылыққа ие итальяндық әскерлер жағалауды оңай басып алды. Дегенмен, итальяндықтар ішкі аймаққа терең енуге әлі де қол жеткізе алмады. 15 000-ға жуық ливиялықтар мен түріктер Бенгазидің оңтүстік шетіндегі мықты бекінілген итальяндық гарнизонға күні-түні жиі шабуылдар жасады. Қорғаныстағы төрт итальяндық жаяу әскер полкіне «Сан-Марко» және «Агорат» итальяндық крейсерлері қолдау көрсетті. Италиялықтар сирек шабуылға шықты. 30 қарашада 20 000 османдық және жергілікті әскердің шабуылы ауыр шығындармен тойтарылды. Одан кейін гарнизон Италиядан келген 57-ші жаяу әскер полкімен күшейтілді. «Регина Елена» итальяндық броненосеці де Тобруктан келді. 14 және 15 желтоқсан түндері османдықтар үлкен күшпен шабуыл жасады, бірақ кемелердің атысының көмегімен кері қайтарылды. Италиялықтар бірнеше далалық зеңбіректерді жоғалтты. Кейіннен османдық әскерінің шағын тобы мен ливиялық еріктілер капитан Мустафа Кемал Ататүрік басшылығымен ұйымдастырылды. 22 желтоқсандағы Тобрук шайқасы Мустафа Кемалдың жеңісімен аяқталды. Осы жетістігі үшін ол 1912 жылдың 6 наурызында далалық операцияларды үйлестіру үшін Дерна соғыс бас штабына тағайындалды. Ливиядағы әскери науқан 1911 жылдың желтоқсанына қарай тоқтап қалды.
Technologically and numerically superior Italian forces easily managed to take the shores. However, the Italians still could not penetrate deep inland. The Libyans and Turks, estimated at 15,000, made frequent attacks day and night on the strongly entrenched Italian garrison in the southern suburbs of Benghazi. The four Italian infantry regiments on the defensive were supported by the cruisers Italian cruiser San Marco and Italian cruiser Agordat. The Italians rarely attempted a sortie. An attack of 20,000 Ottoman and local troops was repulsed on 30 November with considerable losses. Shortly afterward, the garrison was reinforced by the 57th infantry regiment from Italy. The battleship Italian battleship Regina Elena also arrived from Tobruk. During the night of 14 and 15 December, the Ottomans attacked in great force but were repulsed with aid of the fire from the ships. The Italians lost several field guns. Small numbers of Ottoman soldiers and Libyan volunteers were later organized by Captain Mustafa Kemal Atatürk. The small 22 December Battle of Tobruk resulted in Mustafa Kemal's victory. With that achievement, he was assigned to Derna War quarters to coordinate the field on 6 March 1912. The Libyan campaign ground to a stalemate by December 1911.
Теңіз соғысы
Теңізде итальяндықтар айқын басымдыққа ие болды. Италия теңіз флоты Осман теңіз флотынан жеті есе салмақты және жақсы жаттығудан өткен. 1912 жылғы қаңтарда итальяндық крейсер «Пьемонте», «Солдато» класындағы «Артиглиере» және «Гарибальдино» эсминдерімен бірге, Кунфуда шығанағы шайқасында Осман империясының жеті канонерлік қайығын («Айнтаб», «Бафра», «Гөкчедаг», «Кастамону», «Муха», «Орду» және «Рефахие») және бір яхтаны («Сипка») баттырды. Италиялықтар Осман империясының Қызыл теңіздегі порттарын блокадалады және Осман империясымен соғысып жатқан Асир әмірлігіне белсенді түрде көмек көрсетіп, қолдау берді. Содан кейін, 24 ақпанда Бейрут шайқасында екі итальяндық бронелинейлік крейсер Османдық казематты корветке және алты баржаға шабуыл жасап, баттырды, содан соң кері шегініп қайтып, Османдық торпедалық қайықты баттырды. Османдық «Авнилла» броненосцында 58 адам қаза тауып, 108 адам жараланды. Ал итальяндық кемелерде ешқандай шығын болған жоқ, сондай-ақ Османдық әскери кемелерінен тікелей соққы алмады. Италия Бейруттағы Османдық теңіз күштері Суэц каналына қарай жолға кедергі келтіру үшін пайдаланылуы мүмкін деп қорқыныш білдірді. Бейруттағы Османдық теңіз күштері толығымен жойылды және Османдықтардың шығыны ауыр болды. Италия теңіз флоты соғыстың қалған бөлігінде Жерорта теңізінің оңтүстігінде толық теңіз үстемдігіне ие болды. Италия 1912 жылғы сәуірден тамыздың басына дейін Ливия жағалауының шамамен 2000 км-ін бақылауға алғанмен, оның құрлықтағы әскерлері теңіз артиллериясының қорғауынан тысқары аймаққа шыға алмады, сондықтан олар тар жағалау жолағымен шектелді. 1912 жылдың жазында Италия басқа державалардың келісімімен Эгей теңізіндегі Осман империясының иеліктеріне қарсы операцияларды бастады, олар осы соғысты күткеннен әлдеқайда ұзаққа созылып жатқанын аяқтауға ұмтылды. Италия теңізде он екі аралды басып алды, олар сол кездегі Родос провинциясын құрады, кейіннен ол Додеканес деп аталды, бірақ бұл Австрия-Мажарстанның наразылығын тудырды, ол Сербия және Грекия сияқты ұлттардың ирредентизмін қоздырып, Балқан аймағындағы бұрыннан бар жағдайды одан әрі тепе-теңсіздікке түсіретінінен қорқыныш білдірді. Жазғы маусымдағы тағы бір маңызды әскери операция – 18 шілдеде Дарданелл бұғазында бес итальяндық торпедалық қайықтың шабуылы болды.
At sea, the Italians enjoyed a clear advantage. The Italian Navy had seven times the tonnage of the Ottoman Navy and was better trained. In January 1912, the Italian cruiser Piemonte, with the Soldato class destroyers Artigliere and Garibaldino, sank seven Ottoman gunboats (Ayintab, Bafra, Gökcedag, Kastamonu, Muha, Ordu and Refahiye) and a yacht (Sipka) in the Battle of Kunfuda Bay. The Italians blockaded the Red Sea ports of the Ottomans and actively supplied and supported the Emirate of Asir, which was also then at war with the Ottoman Empire. Then, on 24 February, in the Battle of Beirut, two Italian armoured cruisers attacked and sank an Ottoman casemate corvette and six lighters, retreated and returned and then sank an Ottoman torpedo boat. Ottoman ironclad Avnillah alone suffered 58 killed and 108 wounded. By contrast, the Italian ships took no casualties and also no direct hits from any of the Ottoman warships. Italy had feared that the Ottoman naval forces at Beirut could be used to threaten the approach to the Suez Canal. The Ottoman naval presence at Beirut was completely annihilated and casualties on the Ottoman side were heavy. The Italian Navy gained complete naval dominance of the southern Mediterranean for the rest of the war. Although Italy could extend its control to almost all of the 2,000 km of the Libyan coast between April and early August 1912, its ground forces could not venture beyond the protection of the navy's guns and so were limited to a thin coastal strip. In the summer of 1912, Italy began operations against the Ottoman possessions in the Aegean Sea with the approval of the other powers, which were eager to end a war that was lasting much longer than expected. Italy occupied twelve islands in the sea, comprising the Ottoman province of Rhodes, which then became known as the Dodecanese, but that raised the discontent of Austria Hungary, which feared that it could fuel the irredentism of nations such as Serbia and Greece and cause imbalance in the already fragile situation in the Balkan area. The only other relevant military operation of the summer was an attack of five Italian torpedo boats in the Dardanelles on 18 July.
Салдары
Ливияны басып алу Италия үшін қымбатқа түсті. Бастапқыда жеткілікті деп саналған айына 30 миллион лираның орнына, шығын бастапқыда есептелгеннен әлдеқайда ұзақ мерзімге айына 80 миллион лираға жетті. Соғыс Италияға 1,3 миллиард лира тұрды, бұл Джованни Джолитти соғысқа дейін бағалаған сомадан шамамен бір миллиард лираға артық. Осман әскерінің шығарылуынан кейін итальяндықтар елдегі оккупациясын оңай кеңейте алды, 1913 жылы Шығыс Триполитанияны, Гадаместі, Джабельді және Феззанды Мурзукпен бірге басып алды. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуы, әскерлерді Италияға қайтару қажеттілігі, Осман империясының джихад жариялауы және Триполитаниядағы ливиялықтардың көтерілісі итальяндықтарды барлық басып алынған аумақтарды тастап, Триполиде, Дернада және Киренаика жағалауында бекінуге мәжбүр етті.
The invasion of Libya was a costly enterprise for Italy. Instead of the 30 million lire a month judged sufficient at its beginning, it reached a cost of 80 million a month for a much longer period than was originally estimated. The war cost Italy 1.3 billion lire, nearly a billion more than Giovanni Giolitti estimated before the war. After the withdrawal of the Ottoman army the Italians could easily extend their occupation of the country, seizing East Tripolitania, Ghadames, the Djebel and Fezzan with Murzuk during 1913. The outbreak of the First World War with the necessity to bring back the troops to Italy, the proclamation of the Jihad by the Ottomans and the uprising of the Libyans in Tripolitania forced the Italians to abandon all occupied territory and to entrench themselves in Tripoli, Derna, and on the coast of Cyrenaica.
Еуропа, Балқан және Бірінші дүниежүзілік соғыс
1924 жылы серб дипломаты Мирослав Спалайкович Бірінші дүниежүзілік соғысқа әкелген оқиғаларға, оның салдары мен итальяндық шабуылдың жағдайына үзілді-кесілді қарап, "барлық кейінгі оқиғалар сол алғашқы агрессияның эволюциясынан басқа ештеңе емес" деді. Британдықтардың бақылауында болған Мысырдан айырмашылығы, қазіргі Ливияны құрайтын Осман Триполитания вилаеті, Балқандағыдай, империяның негізгі аумағы болды. Қырым соғысы (1853–1856) кезінде Османдықтарды қорғаған, Берлин конгресінде (1878) Османдықтардың аумақтық шығындарын азайтып, Болгария дағдарысы (1885–1888) кезінде Османдықтарды қолдаған коалиция көбінесе жоғалып кетті. Балқан елдерінде Италияның соғыс жариялауына бірден реакция болды. Сербияның Түркияға қарсы Болгариямен әскери келісімшарттың алғашқы жобасы 1911 жылдың қарашасында жазылды, 1912 жылдың наурыз айында қорғаныс туралы келісімшартқа қол қойылды, ал 1912 жылдың мамырында қол қойылған шабуыл жасау туралы келісімшарт Осман империясының Оңтүстік-Шығыс Еуропаға қарсы әскери іс-қимылға бағытталған. 1912 жылы Балқан лигасын құрған Грекия, Болгария, Сербия және Черногория арасындағы екіжақты келісімдер сериясы аяқталды. Бірінші Балқан соғысы (1912–1913) 8 қазан 1912 жылы Черногорияның шабуылымен басталды, бұл Оуши шартына қол қойылғаннан он күн бұрын болды. Балқан лигасының жылдам және толық жеңісі сол кездегі бақылаушыларды таң қалдырды. Алайда сербтер басып алынған аумақты бөлуге қанағаттанбады және Болгарияға уәде етілген аумақтарды ұстап тұруды жалғастырды, бұл Екінші Балқан соғысына (1913) әкелді, онда Сербия, Грекия, Осман империясы және Румыния Болгарияның бірінші соғыста басып алған барлық аумағын алды. Өңірлік күштер тепе-теңдігінің айтарлықтай өзгеруіне байланысты Ресей бұл аймақтағы негізгі бағыныштылығын Болгариядан Сербияға ауыстырды және Сербияның сыртқы әскери араласудан автономиясына кепілдік берді. Австро-Венгрия тағының мұрагері Франц Фердинандтың серб ұлтшылымен өлтірілуі және оның нәтижесінде Сербияға қарсы әскери іс-қимыл жасаудың австро-венгриялық жоспары Бірінші дүниежүзілік соғыстың (1914–1918) басты себебі болды.
In 1924, the Serbian diplomat Miroslav Spalajković could look back on the events that led to the First World War and its aftermath and state of the Italian attack, "all subsequent events are nothing more than the evolution of that first aggression." Unlike the British controlled Egypt, the Ottoman Tripolitania vilayet, which made up modern day Libya, was core territory of the Empire, like that of the Balkans. The coalition that had defended the Ottomans during the Crimean War (1853–1856), minimised Ottoman territorial losses at the Congress of Berlin (1878) and supported the Ottomans during the Bulgarian Crisis (1885–88) had largely disappeared. The reaction in the Balkans to the Italian declaration of war was immediate. The first draft by Serbia of a military treaty with Bulgaria against Turkey was written by November 1911, with a defensive treaty signed in March 1912 and an offensive treaty signed in May 1912 focused on military action against Ottoman ruled Southeastern Europe. The series of bilateral treaties between Greece, Bulgaria, Serbia and Montenegro that created the Balkan League was completed in 1912, with the First Balkan War (1912–1913) beginning by a Montenegrin attack on 8 October 1912, ten days before the Treaty of Ouchy. The swift and nearly complete victory of the Balkan League astonished contemporary observers. However, the Serbs were unhappy with the division of captured territory and continued to hold areas promised to Bulgaria, which resulted in the Second Balkan War (1913) in which Serbia, Greece, the Ottomans, and Romania took almost all of the territory that Bulgaria had captured in the first war. In the wake of the enormous change in the regional balance of power, Russia switched its primary allegiance in the region from Bulgaria to Serbia and guaranteed Serbian autonomy from any outside military intervention. The assassination of Archduke Franz Ferdinand, the heir to the Austro Hungarian throne, by a Serbian nationalist and the resulting Austro Hungarian plan for military action against Serbia was a major precipitating event of the First World War (1914–1918)
Итало-түрік соғысы француз және британ үкіметтеріне Италияның Антантамен ресми одақтасудан гөрі Үштік одақтас құрамында оларға әлдеқайда пайдалы екенін көрсетті. 1912 жылдың қаңтар айында француз дипломаты Пол Камбон Реймонд Пуаңкареге Италияның "одақтас ретінде пайдалы емес, керісінше, ауыр жүк екенін" жазды. Ол Австрияға қарсы "ештеңемен жоюға болмайтын жауыздық сезімін" сақтайтынын айтты. Үштік одақтағы шиеленістер Италияны 1915 жылғы Лондон шартына қол қоюға итермеледі, бұл үштік одақтан бас тартып, Антантаға қосылуға мәжбүр етті. Италияда қаза тапқан батырларды жерлеудің үлкен шаралары католик шіркеуін ұзақ уақыт бойы бөлініп келген үкіметке жақындата түсті. Осылайша отансүйгіш құрбандықтарға табынушылық пайда болды, ондағы отаршылдық соғысты агрессивті және империалистік жолмен атап өтті. "Крест жорығы" мен "шаһидтік" идеологиясы жерлеу рәсімдерін сипаттайды. Нәтижесінде католиктік соғыс мәдениеті құлшынысты итальяндықтар арасында нығая түсті, ол көп ұзамай Ұлы соғысқа итальяндық қатысуды қамтиды (1915–1918). Бұл агрессивті рухты фашистер 1920 жылдары халық қолдауын күшейту үшін қайта жаңғыртты. Ливиядағы қарсылық Мұстафа Кемал Бей, Энвер Бей, Әли Фетхи Бей, Ками Бей, Нури Бей және басқалар сияқты Осман әскерінің жас офицерлері үшін маңызды тәжірибе болды. Бұл жас офицерлер Бірінші дүниежүзілік соғыста маңызды әскери міндеттерді орындап, Түркияның тәуелсіздік соғысына басшылық етті және Түркия Республикасын құрды.
The Italo Turkish War illustrated to the French and British governments that Italy was more valuable to them inside the Triple Alliance than being formally allied with the Entente. In January 1912, the French diplomat Paul Cambon wrote to Raymond Poincaré that Italy was "more burdensome than useful as an ally. Against Austria, she harbours a latent hostility that nothing can disarm". The tensions within the Triple Alliance would eventually lead Italy to sign the 1915 Treaty of London, which had it abandon the Triple Alliance and join the Entente. In Italy itself, massive funerals for fallen heroes brought the Catholic Church closer to the government from which it had long been alienated. There emerged a cult of patriotic sacrifice in which the colonial war was celebrated in an aggressive and imperialistic way. The ideology of "crusade" and "martyrdom" characterised the funerals. The result was to consolidate Catholic war culture among devout Italians, which was soon expanded to include Italian involvement in the Great War (1915–1918). That aggressive spirit was revived by the Fascists in the 1920s to strengthen their popular support. The resistance in Libya was an important experience for the young officers of the Ottoman Army, such as Mustafa Kemal Bey, Enver Bey, Ali Fethi Bey, Cami Bey, Nuri Bey and many others. These young officers were to perform important military duties and accomplishments in the First World War, led the Turkish independency war and found the Republic of Turkey.
Додеканез аралдарының тағдыры
Бірінші дүниежүзілік соғыстың салдарынан Додеканез аралдары итальян әскерлерінің оккупациясы астында қалды. 1920 жылғы Севр келісім-шартында, ол ешқашан ратификацияланбаған, Италия Родос аралдарынан басқа барлық аралдарды Грекияға беруге міндетті болды, ал оның орнына Оңтүстік-Батыс Анатолиядағы кең итальяндық ықпал аймағын алуға тиіс еді. Алайда, Грек-Түрік соғысындағы Грекияның жеңілісі және қазіргі Түркияның құрылуы жаңа жағдай туғызды, бұл келісім шарттарын орындауды мүмкінсіз етті. 1923 жылғы Лозанна келісім-шартының 15-бабы, 1920 жылғы Севр келісім-шартының орнына келіп, Түркия Италияның Додеканезді аннексиялауын ресми түрде мойындады. Аралдардың халқының көп бөлігі гректерден тұрды және 1947 жылғы келісім бойынша аралдар Грекияның құрамына кірді. Додеканез аралдары Италияның бір бөлігі болғандықтан, жергілікті халық Грекия мен Түркия арасындағы халық алмасудан зардап көрмеді, және Додеканез түріктерінің шағын қауымдастығы бүгінгі күнге дейін сақталып қалды.
Because of the First World War, the Dodecanese remained under Italian military occupation. According to the 1920 Treaty of Sèvres, which was never ratified, Italy was supposed to cede all of the islands except Rhodes to Greece in exchange for a vast Italian zone of influence in southwest Anatolia. However, the Greek defeat in the Greco–Turkish War and the foundation of modern Turkey created a new situation that made the enforcement of the terms of that treaty impossible. In Article 15 of the 1923 Treaty of Lausanne, which superseded the 1920 Treaty of Sèvres, Turkey formally recognised the Italian annexation of the Dodecanese. The population was largely Greek, and by treaty in 1947, the islands eventually became part of Greece. As the Dodecanese were part of Italy, the local population was not affected by the subsequent population exchange between Greece and Turkey, and a small community of Dodecanese Turks has remained to this day.