Италия мен Серб-Хорват-Словен Корольдығы арасындағы Рапалло шарты
Treaty of Rapallo (1920)
Рапалло шарты: Италия мен Серб-Хорват-Словен Корольдығы арасындағы келісім. 1920 ж. Адриатикалық мәселені шешті, Италияға Истрия және Гориция-Градиска аймақтарын берді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италия мен Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігі арасындағы шарт
Treaty between Italy and Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes
Рапалло шарты – Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Италия Корольдігі мен Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігі арасында жасалған келісім. Ол Адриатикалық мәселені шешуге бағытталған, яғни Италияның 1915 жылғы Лондон шарты негізінде Австрия-Мажарстанға қарсы соғысқа қатысқаны үшін елге уәде етілген аумақтарға қатысты талаптарын реттеуді көздеді. Соғыс кезіндегі келісім Италияға Адриатиканың шығысындағы кең аумақтарды уәделеген. 1920 жылдың 12 қарашасында Италияның Рапалло қаласында қол қойылған шарт, негізінен, бұрынғы Австрияның жағалау аймағында Италияның аумақтық иелігін кеңейтті. Ол Истрия түбегі мен бұрынғы Гориция және Градиска княздік графтығына сәйкес келетін аумақтарды, сондай-ақ Лондон шартында көзделгеннен өзгеше, Снежник платосын Италияға берді. Далмацияға қатысты баптар көбінесе назарсыз қалды. Оның орнына Италия Далмациядағы Задар қаласы мен бірнеше аралдарды алды. Шарттың басқа да ережелері Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігінде қалған итальяндық азаматтардың құқықтарын қорғауды және жаңа шекараны белгілеу, сондай-ақ экономикалық және білім беру салаларындағы ынтымақтастықты жеңілдету үшін комиссиялар құруды қарастырды. Бұған қоса, шарт Фиуме еркін мемлекетін құрды, ол бұрынғы австро-венгриялық Corpus separatum құрамындағы Риека қаласынан және Италиямен Істрияда құрлық шекарасын құратын жағалау жолағынан тұрды. Шарт екі елде де халықтың наразылығын тудырды. Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігінде ол словендер мен хорваттардың арасында кең қолдау таппады, себебі шарт шамамен жарты миллион словен мен хорват тұратын ұлттық аумақтың жоғалуын білдірді. Задар Италияның жартылай анклавына айналғаннан кейін маңыздылығын жоғалтты, бұл Сплитке Далмациядағы басты орталыққа айналуға мүмкіндік берді. Риека порты ішкі аймақтармен сауда байланысын жоғалтқаннан кейін экономикалық құлдырауға ұшырады. Италияда Рапалло шартында Далмациядан бас тарту «жетістіксіз жеңіс» мифін күшейтті. Бұл миф Париж бейбітшілік конференциясында пайда болды, онда Италия делегациясы Лондон шартын іске асыра алмады және Италия соғысты жеңіп шыққанымен, оның жеңісі әділетсіз бейбіт келісіммен шектелді деген көзқарас қалыптасты. Рапалло шартын итальяндық генерал Габриэль д'Аннунцио да сынады, ол бұрын Риеканы әскерлерімен басып алып, онда «Итальяндық Карнаро регенттігі» деп аталатын мемлекет құрған болатын. Ол итальяндық флоттың «Қанды Рождество» деп аталған қақтығыста оны қаладан қуғанға дейін, оны алып тастау әрекеттеріне қарсы тұрды, осылайша Фиуме еркін мемлекеті құрылды. Төрт жылдан кейін Италия Рим шарты бойынша қаланы аннексиялағанда, қала мемлекеті таратылды.
The Treaty of Rapallo was an agreement between the Kingdom of Italy and the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes in the aftermath of the First World War. It was intended to settle the Adriatic question, which referred to Italian claims over territories promised to the country in return for its entry into the war against Austria Hungary, claims that were made on the basis of the 1915 Treaty of London. The wartime pact promised Italy large areas of the eastern Adriatic. The treaty, signed on 12 November 1920 in Rapallo, Italy, generally redeemed the promises of territorial gains in the former Austrian Littoral by awarding Italy territories generally corresponding to the peninsula of Istria and the former Princely County of Gorizia and Gradisca, with the addition of the Snežnik Plateau, in addition to what was promised by the London treaty. The articles regarding Dalmatia were largely ignored. Instead, in Dalmatia, Italy received the city of Zadar and several islands. Other provisions of the treaty contained safeguards for the rights of Italian nationals remaining in the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes, and provisions for commissions to demarcate the new border, and facilitate economic and educational cooperation. The treaty also established the Free State of Fiume, the city state consisting of the former Austro Hungarian Corpus separatum that consisted of Rijeka and a strip of coast giving the new state a land border with Italy at Istria. The treaty was met with a degree of popular disapproval in both countries. In the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes it was unpopular with Slovenes and Croats, as it represented a loss of national territory where about a half million Slovenes and Croats lived. Zadar lost significance when it became an Italian semi enclave, which allowed Split to overtake it in significance in Dalmatia. The Port of Rijeka suffered from the loss of trade with the hinterland, causing an economic decline. In Italy, the claim to Dalmatia relinquished in the Treaty of Rapallo contributed to fueling the myth of the mutilated victory. The myth was created during the Paris Peace Conference, where the Italian delegation was unable to enforce the Treaty of London, and perpetuated the view that Italy had won the war but its victory was compromised by an unjust peace. The Treaty of Rapallo was also condemned by the Italian general Gabriele d'Annunzio, who previously had seized Rijeka with his troops, establishing there a state known as the Italian Regency of Carnaro. He resisted efforts to remove him from the city until the Italian Navy drove him out in the clash known as Bloody Christmas, so that the Free State of Fiume could be established. The city state was abolished when Italy annexed the city four years later under the Treaty of Rome.
Лондон келісім-шарты
1915 жылы Италия Корольдігі Лондон шартына қол қойылғаннан кейін, Италияға Аустрия-Мажарстан есебінен аумақтық пайдалар уәде етілгендіктен, Бірінші дүниежүзілік соғысқа Антанта жағынан қатысты. Бұл келісімге Австрия-Мажарстанда тұратын Оңтүстік славяндардың өкілдері, Югослав комитеті ретінде ұйымдасқан, қарсы шықты. 1918 жылдың 3 қарашасындағы Вилла-Джиустидегі қару тоқтату туралы келісімнен және австро-венгрліктердің капитуляциясынан кейін, итальяндық әскерлер Париж бейбітшілік конференциясына дейін Лондон шарты бойынша Италияға уәде етілген шығыс Адриатика жағалауының бөліктерін басып алуға кірісті. Оңтүстік славяндары қоныстанған Австрия-Мажарстан аумақтарынан құрылған словендер, хорваттар және сербтер мемлекеті Югослав комитетіне шетелде өкілдік етуге уәкілеттік берді. Ұзақ өмір сүрмеген бұл мемлекет, Сербия Корольдігімен бірігіп, Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігін құруға тырыспас бұрын, Италияның талаптарына қарсы шығыс Адриатика аймағына өз талабын қойды. Бұл талап Сербия Корольдік армиясының аймаққа орналастырылуымен қолдау тапты. АҚШ Әскери-теңіз күштері де жағалауға әскер жіберді.
In 1915, the Kingdom of Italy entered World War I on the side of the Entente, following the signing of the Treaty of London, which promised Italy territorial gains at the expense of Austria Hungary. The treaty was opposed by representatives of the South Slavs living in Austria Hungary, who were organised as the Yugoslav Committee. Following the 3 November 1918 Armistice of Villa Giusti, the Austro Hungarian surrender, Italian troops moved to occupy parts of the Eastern Adriatic shore promised to Italy under the Treaty of London, ahead of the Paris Peace Conference. The State of Slovenes, Croats and Serbs, carved from areas of Austria Hungary populated by the South Slavs, authorised the Yugoslav Committee to represent it abroad, and the short lived state, shortly before it sought union with the Kingdom of Serbia to establish the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes, laid a competing claim to the eastern Adriatic to counter the Italian demands. This claim was supported by deployment of the Royal Serbian Army to the area. The United States Navy also deployed an occupying force to the coast.
Шығыс Адриатиканы басып алу
Антанта державалары шығыс Адриатика жағалауларын келесідей бөлісті: Ұлыбритания Кварнер шығанағын бақылауға алды, ал Далмацияның солтүстік бөліктері Италияның аймағы болды. Оңтүстік Далмация жағалауын АҚШ, ал Черногория Корольдігі мен Албания Княздығының жағалауларын Франция басқаруға тиіс еді. Осы аймақтардағы әскерлерді Адриатика теңіз комитеті үйлестіретін, ол төрт державадан тағайындалған адмиралдардан құралды. Комитет алғашында Риека қаласында отырды, бірақ кейіннен Венеция мен Римге көшті. Басып алу жоспары толыққанды жүзеге аспады, себебі тек Италия ғана осы аймаққа ірі әскер күшін жіберді. Жергілікті хорват халқы итальяндық әскери присутствиеге наразылық білдіріп, 1919 жылы бірнеше ұсақ қақтығыстар болды. Италиялық әскерлер итальяндық емес тұрғындарды жиі депортациялады. 1918 жылдың соңына қарай итальяндық әскерлер Истрия мен Риеканы, сондай-ақ Дальмация жағалауының Задар мен Шибеник қалаларын қоса алған бір бөлігін басып алды, ал оның ішкі аймағы Книн мен Дрнишке дейін созылды. Олар сонымен қатар Хвар, Вис, Корчула, Млет, Ластово және Паг аралдарын да жаулады. АҚШ-тың қатысуы негізінен Сплит қаласына ғана шектелді, ал серб армиясы жағалаудың қалған бөлігін бақылады. 1919 жылы Габриэле д'Аннунцио басқарылған итальяндық ардагерлер тобы Риеканы басып алып, онда қысқа мерзімді Карнаро итальяндық регенттігін құрды.
The Entente powers arranged zones of occupation of the eastern Adriatic shores as follows: the United Kingdom was to control the Kvarner Gulf, while the northern parts of Dalmatia were the Italian zone. The southern Dalmatian coast was to be occupied by the United States, while the shores of the Kingdom of Montenegro and the Principality of Albania, further to the south, were the responsibility of the French. The occupation forces were to be coordinated by the Naval Committee for the Adriatic, which consisted of admirals delegated by the four powers. The committee initially met in the city of Rijeka , but it subsequently moved to Venice and Rome. The occupation plan was never fully enforced, as only Italy deployed a large force to the area. The local Croatian population often expressed dissatisfaction with the Italian military presence, and several minor clashes occurred in 1919. There were frequent cases of deportations of the non Italian population by the Italian forces. By the end of 1918, the Italian troops occupied Istria and Rijeka, as well as a part of the Dalmatian coast extending between, and including, the cities of Zadar and Šibenik, with the hinterland extending to Knin and Drniš. Additionally, they captured the islands of Hvar, Vis, Korčula, Mljet, Lastovo, and Pag. The US presence was largely confined to Split, while the Serbian army controlled the rest of the coast. In 1919, a group of Italian veterans led by Gabriele d'Annunzio seized Rijeka, establishing a short lived state there known as the Italian Regency of Carnaro.
Париж бейбітшілік конференциясы
Италия мен Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігі арасындағы шекараны белгілеу мәселесі – «Адриатикалық мәселе» деп белгілі – және Риеканың болашақ мәртебесі Париж бейбітшілік конференциясындағы негізгі дау нүктелеріне айналды. 1917 жылдан бері Италия, Сербияның Черногорияны аннексиялауы немесе елдердің бірігуі, «Черногориялық мәселе» деп аталатын мәселені пайдаланып, Сербияны итальяндық талаптарға қатысты жеңілдіктер жасауға қысым көрсетті. Сол сияқты, 1920 және 1921 жылдары Хорватия эмигранттары комитеті, Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігінің құрылуына қарсы болған Д’Аннунцио өкілдерімен келіссөздер жүргізіліп, келісімдер жасалды, онда Италияға Хорватия комитетінің жұмысына қолдау көрсету үшін аумақ ұсынылды. Бейбітшілік конференциясындағы итальяндық өкілдер Лондон шартын күшіне енгізуді және Риеканы қосымша беруді талап еткен кезде, Вудро Вильсон олардың талаптарына қарсы шығып, Лондон шартының жарамсыз екенін айтып, жергілікті халықтың өзін-өзі анықтау құқығын қолдайтын «Он төрт пунктін» ұсынды. Оның орнына Вильсон Истрия түбегін Уилсон сызығы бойынша бөлуді ұсынды, бұл халықтың этникалық құрамына сәйкес келеді, ал Риека үшін Австро-Венгрия құрамындағы Corpus separatum статусына негізделген еркін қала мәртебесін қарастырды. Британдықтар мен француздықтар келісімді күшіне енгізуді қолдамады, өйткені Италия соғыстың басындағы бейтараптығына байланысты көп лайық емес деп есептеді. Олар Италияның Далмациядағы талаптарын елеусіз қалдырды. Британ премьер-министрі Дэвид Ллойд Джордж тек Задар мен Шибеникке ғана еркін қала мәртебесін қолдады, ал француз премьер-министрі Жорж Клемансо тек Задар үшін осындай мәртебені қолдады. 1919 жылдың соңына қарай Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігінің өкілдері, бұрынғы премьер-министр Никола Пашич және сыртқы істер министрі Анте Трумбич бастаған, итальяндық дипломаттармен шекара мәселесі бойынша келісе алмады. Оларға жауап ретінде Париж бейбітшілік конференциясынан кейін мәселені тікелей келіссөздер арқылы шешуге нұсқау берілді. Кез келген келісімге кедергі келтірген ерекше фактор – Д’Аннунционың Риеканы басып алуы болды, бұл Италия үкіметінің Ұлыбритания, АҚШ және Франция ұсынған келісім жобасын қабылдамауына себеп болды. Пашич пен Трумбичтің жоспарға келісуден бас тартуы француздықтар мен британдықтарды одақтастардың ұсынысын қолдамаса, Лондон шарты күшіне енгізілетінімен қорқытуға итерді. Өз кезегінде Вильсон, АҚШ-тың Версаль келісімін ратификациялауын тоқтатумен қорқытып, франко-британдық әрекеттерді тоқтатып тастады.
The problem of establishing the border between Italy and the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes—known as the Adriatic question—and the future status of Rijeka became major points of dispute at the Paris Peace Conference. Since 1917, Italy used the issue of the annexation of Montenegro by Serbia, or the unification of the countries, known as the Montenegrin question, to pressure Serbia into making concessions regarding Italian demands. Similarly, in 1920 and 1921, negotiations were conducted and agreements made—between the Croatian Committee of émigrés opposing establishment of the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes and D'Annunzio's representatives—offering territory to Italy in exchange for support for the Croatian Committee's work. While the Italian representatives at the peace conference were demanding enforcement of the Treaty of London and the additional award of Rijeka, Woodrow Wilson opposed their demands and put forward his Fourteen Points, which favoured a solution that relied on local self determination, arguing that the Treaty of London was invalid. Instead, Wilson proposed a division of the Istrian peninsula along the Wilson Line that largely corresponded to the ethnic makeup of the population, and a free city status for Rijeka based on the city's legal position of a Corpus separatum within Austria Hungary. The British and French did not support enforcement of the treaty, as they thought Italy deserved relatively little due to its neutrality early in the war. Specifically, they were dismissive of Italian claims in Dalmatia. The British prime minister David Lloyd George only supported a free city status for Zadar and Šibenik, while the French prime minister Georges Clemenceau only supported such a status for Zadar. By late 1919, representatives of the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes, led by former Prime Minister Nikola Pašić and foreign minister Ante Trumbić, could not agree with Italian diplomats on the border question. In response, they were instructed to settle the issue through direct negotiations after the Paris Peace Conference. A particular obstacle to any agreement was D'Annunzio's occupation of Rijeka, which caused the Italian government to reject a draft agreement submitted by the UK, the US, and France. Pašić's and Trumbić's refusal to agree to the plan provoked the French and British to threaten that the Treaty of London would be enforced unless they supported the allied proposal. In turn, Wilson blocked the Franco British move by threatening to stop ratification of the Treaty of Versailles by the US.
Келіссөздер
1920 жылдың көктемінен бастап Ұлыбритания мен Франция Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігінің премьер-министрі Миленко Радомар Веснич пен сыртқы істер министрі Трумбичке Адриатика мәселесін шешу үшін қысым жасады, бұл Еуропадағы бейбітшілікке қауіп төндіреді деп мәлімдеді. Сонымен қатар, Италияның сыртқы істер министрі Карло Сфорца Италияның Дальмациядағы талаптарын Британ мен Францияның Италияның Истриядағы солтүстікке қарайғы аумақтық талаптарын қолдауына айырбастауға дайын екенін білдірді. 1920 жылдың қыркүйегінде Сфорца Франция президенті Александр Миллеранға Лондон шартын Истрияға қатысты ғана орындағысы келетінін және Задар қаласынан басқа Далмациядан ештеңе қаламайтынын айтты. 1920 жылғы президенттік сайлаудан кейін АҚШ-тың Уилсонның идеяларын қолдауы аяқталды, бұл Веснич пен Трумбичті Сфорцамен екіжақты келіссөздерге мәжбүр етті. Сонымен қатар, Серб, хорват және словен Корольдігінің князь-регенті Александр I Италиямен кез келген бағамен келісімге келуді қалаған, өйткені ол елде саяси тұрақтылыққа қол жеткізуді көздеген. Сфорцаның айтуынша, Веснич кейін Италия шешімді бір жақты түрде қабылдауы мүмкін деген қорқыныштан итальяндық талаптарға қарсы тұрмауды кеңес бергенін айтты. Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігінің делегациясы екіжақты келіссөздер жүргізу үшін Италиядағы Санта-Маргарита-Лигуреге жіберілді. Оның басшылығын Веснич жүргізді, бірақ тағайындалған бас келіссөзші – Трумбич болды. Светозар Прибичевичтің айтуынша, бұл келісім Белградта, сербтер хорваттар мен словендер қоныстанған аумақтарды Италияға бергендей көрінбеу үшін жасалды. Сондықтан, Трумбич, хорват ретінде, Италияға аумақтық мәселелер бойынша келісімді келіссөз жүргізуге кірісті. Сфорцаның соңғы ұсынысын британдықтар мен француздар қолдады, ал АҚШ бұл мәселеде үнсіздік сақтап, Белградты оқшаулады. Премьер-министр Веснич пен Сыртқы істер министрі Трумбичтен басқа, Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігінің Римдегі елшісі де осы делегацияның маңызды мүшелерінің қатарында болды. Италиялық келіссөз тобының маңызды мүшелері Сфорца, сондай-ақ соғыс министрі Иваное Бономи мен Джузеппе Волпи болды. Делегацияның басқа мүшелері Марчелло Роддоло, Франческо Салата және генерал Пьетро Бадольо болды. Келіссөздер барысында Сфорца Италия үшін символдық маңызы бар Истрия мен Снежник тауларын талап етті, сондай-ақ Италия әскері оларды ешқандай жағдайда тастамайтынын мәлімдеді. Оның орнына ол итальяндықтардың достығын ұсынды. Келіссөздер 1920 жылдың 9-11 қарашасында өтті, нәтижесінде 12 қарашада Вилла Спинолада келісімге қол қойылды. Келісімге вилла орналасқан Рапалло коммунасының аты берілген. Италияның премьер-министрі Джованни Джолитти қол қою рәсіміне Римнен келді.
From spring 1920, the United Kingdom and France applied pressure on the prime minister of the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes, Milenko Radomar Vesnić, and foreign minister Trumbić to resolve the Adriatic question, claiming that it represented a threat to peace in Europe. At the same time, the Italian foreign minister, Carlo Sforza, indicated he was ready to trade Italian claims in Dalmatia for British and French backing of Italian territorial demands further north in Istria. In September 1920, Sforza told the President of France, Alexandre Millerand, that he only wanted to enforce the Treaty of London regarding Istria and that he wanted none of Dalmatia except the city of Zadar. Following the 1920 presidential election, US support for Wilson's ideas appeared to have ended, compelling Vesnić and Trumbić into bilateral negotiations with Sforza. Moreover, Prince Regent Alexander I, of the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes, wanted an agreement with Italy at any cost, wanting to achieve political stability in the country. According to Sforza, Vesnić later told him he was advised not to resist Italian demands for fear that Italy might impose a solution unilaterally. A delegation from the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes was dispatched to Santa Margherita Ligure, in Italy, for bilateral negotiations. It was led by Vesnić, but the designated chief negotiatior was Trumbić. According to Svetozar Pribićević, this arrangement was made in Belgrade, in order to avoid the appearance that the Serbs were ceding to Italy territories inhabited by Croats and Slovenes. Therefore, Trumbić, as a Croat, would negotiate the treaty involving inevitable territorial concessions to Italy. Sforza's most recent proposal was supported by the British and French, while the US remained silent on the matter, leaving Belgrade isolated. In addition to Prime Minister Vesnić and Foreign Minister Trumbić, the ambassador of the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes to Rome sr was also among the principal members of that delegation. The principal members of the Italian negotiating team included Sforza, as well as Minister of War Ivanoe Bonomi and Giuseppe Volpi. Other members of the delegation included Marcello Roddolo, Francesco Salata, it, and General Pietro Badoglio. During the negotiations, Sforza demanded Istria and the Snežnik , claiming their symbolic significance to Italy and stating that they would not be relinquished by the Italian army in any case. In return, he offered Italian friendship. Negotiations took place between 9–11 November 1920, resulting in the treaty being signed on 12 November, in the Villa Spinola. The treaty is named after the comune of Rapallo where the villa is located. Italian Prime Minister Giovanni Giolitti came from Rome for the signing.
Шарттары
Шарттың 1-бабы Адриатиканың солтүстік бөлігіндегі ұлттық шекараларды регламенттеді, Италияға Истрияны және жарым аралдың солтүстігіндегі аумақты берді. Бұл аумақ аймақтағы ең биік нүктелерге сүйеніп белгіленген сызықпен шектелді: Тарвизио аймағынан бастап Триглав арқылы Идрия мен Постойнаның шығысына, Снежникке, содан кейін Риеканың батысына қарай Кварнер шығанағына дейін. Осылайша, Триест, Пула және Гориция сияқты маңызды қалалар Италияның құрамына көшті. 2-бап Италияға Задар қаласын (Зара провинциясы ретінде) берді, ол Солтүстік Далмацияда орналасқан. Жартылай анклавтың жер шекаралары айналасындағы биік нүктелерге, ауылдарға және салық жиналатын аудандарға сүйеніп анықталды. 3-бап Италияға Крес, Лошин, Ластово және Палагружа (Cherso, Lussin, Lagosta және Pelagosta деп аталады) аралдарын және оларды қоршаған шағын аралдарды берді. Шарттың 4-бабы Фьюме қаласында тәуелсіз еркін мемлекет құруды белгіледі. Оның шекаралары бұрынғы Австро-Венгрияның Corpus separatum шекараларымен анықталды, сондай-ақ Кварнер шығанағы мен Кастав қаласы арасында Истриядағы итальяндық аумаққа қосылатын жер жолағы да қосылды. Бұл келісім Сушак қаласын Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігінің құрамында қалдырды, себебі ол Речина өзенінен тыс, Corpus separatum шекарасының сыртында орналасқан еді. 5-бап шекараның жерде белгіленуі екіжақты комиссиямен жүзеге асырылатынын және туындаған даулар Швейцария Конфедерациясының Президентіне жүгітілетінін айқындады. 6-бап шартқа қатысушы тараптарды екі ай ішінде шартқа қатысушы тараптар арасындағы экономикалық және қаржылық ынтымақтастық бойынша ұсыныстарды дайындау үшін сарапшылар конференциясын өткізуге міндеттеді. 7-бап Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігінде құрылған итальяндық ұйымдардың, сондай-ақ осы елде тұратын итальяндықтардың Корольдік немесе оның ішкі мемлекеттік үкіметтері берген барлық қолданыстағы экономикалық рұқсаттарды сақтайтынын белгіледі. Осы бап этникалық итальяндықтарға бір жыл ішінде итальяндық азаматтық алуға мүмкіндік берді. Италия азаматтығын таңдағандар Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігінің тұрғыны болу құқығына, меншік құқығына және дін бостандығына ие болды. Сонымен қатар, осы бап Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігі Италия азаматтарының алған академиялық дәрежелерін осы елдегі оқу орындаларында алғандай мойындауға міндеттелді. 8-бап шартқа қатысушы тараптар арасында білім беру саласындағы ынтымақтастықты күшейтуді көздеді. 9-бап шарт итальян және серб-хорват тілдерінде жасалғанын, бірақ дау туындаған жағдайда итальян тіліндегі нұсқасы түпкілікті болып табылатынын атап өтті. Шартқа Италия атынан Джолитти, Сфорца және Бономи, ал Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігі атынан Веснич, Трумбич және қаржы министрі қол қойды.
Article 1 of the treaty dealt with national borders in the northern Adriatic basin, giving Italy Istria and the territory to the north of the peninsula, demarcated by a line indicated by reference to prominent peaks in the area, running from the area of Tarvisio via Triglav to the east of Idrija and Postojna, to Snežnik, and then to the Kvarner Gulf just to the west of Rijeka. Thus, the major cities of Trieste, Pula, and Gorizia were acquired by Italy. Article 2 gave to Italy the city of Zadar (as the Province of Zara), in northern Dalmatia, and defined the semi enclave's land boundaries by reference to surrounding peaks, villages, and tax commune territories. Article 3 gave to Italy the islands of Cres, Lošinj, Lastovo, and Palagruža (referred to as Cherso, Lussin, Lagosta, and Pelagosta) with surrounding islets. Article 4 of the treaty established the independent Free State of Fiume, defining its boundaries as those of the former Austro Hungarian Corpus separatum, with the addition of a strip of land connecting it to the Italian territory in Istria between the Kvarner Gulf and the town of Kastav. This arrangement left the suburb of Sušak to the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes since it was situated across the Rječina River, just outside the Corpus separatum. Article 5 determined that the marking of the border on the ground would be carried out by a bilateral commission and that any disputes would be referred to the President of the Swiss Confederation. Article 6 required the parties to the treaty to convene, within two months, a conference of experts to draw up proposals for economic and financial cooperation between the parties to the treaty. Article 7 of the treaty determined that Italian entities established in the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes, as well as Italians residing in that country, would retain all existing economic authorisations issued to them by the Kingdom or any of its predecessor state governments. The same article allowed ethnic Italians to opt for Italian citizenship within a year. Those choosing Italian citizenship were guaranteed the right to remain residents of the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes, property rights, and freedom of religion. Finally, the same article provided that the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes would recognise any academic degrees obtained by Italian citizens as if they were obtained from institutions in that country. Article 8 called for enhanced educational cooperation between the parties to the treaty. Article 9 stated that the treaty was drawn up in Italian and Serbo Croatian, but provided that the Italian version would be definitive in cases of dispute. The treaty was signed by Giolitti, Sforza, and Bonomi on behalf of Italy, and by Vesnić, Trumbić, and finance minister sr on behalf of the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes.
Салдары
Рапалло шартының маңызды бөлігі Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігіндегі итальяндықтардың мәртебесін реттейтін ережелерден тұрды, бірақ олардың саны аз болды, шамамен бірнеше жүзге жетеді деп есептелді. Екінші жағынан, жаңа итальяндық аумақтың қосылуы елдің халқына жарты миллионға жуық оңтүстік славянды (көбінесе словендер мен хорваттарды) қосты. Италияның аумақтық кеңеюі Лондон шартында уәде етілгенге қарағанда төмендегенімен, итальяндық әскерилер қорғанысқа ыңғайлы құрлық шекарасымен және Пула портындағы теңіз базаларына қанағаттанды. Олар Далмацияны қорғау қиын деп санады және оны Ресей империясына бергісі келді, бірақ 1917 жылғы Қазан революциясынан кейін Ресейден туындаған қауіп енді шындыққа жақын болмады. Саяси тұрғыдан алғанда, Рапалло шарты сияқты келісім Париж бейбітшілік конференциясында да мүмкін болатын. Алайда, Италия делегациясының Лондон шартын орындауға және Риеканы аннексиялауға наразылығы ұлтшылдық «жеңіліске ұшыраған жеңіс» мифін тудырды. Рапалло шартынан кейін бұл миф жалғасты, ал саяси сәтсіздік либерал саясаткерлердің беделін әлсіретті. 1920 жылдың 6 желтоқсанында, сыртқы істер министрі лауазымынан кеткеннен кейін бір ай өткен соң, Трумбич Сплитте сөйлеген сөзінде ұлттық аумақтың жоғалуына байланысты қайғының күтілуі мүмкін екенін айтты, бұл бейбітшілік конференциясы мен одан кейінгі екіжақты келіссөздердің сөзсіз салдары екенін қосты. Дегенмен, Италияның аумақтық табыстарының көп бөлігі Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қайта алынды. Рапалло шарты (Черногорияның Николай I-нің бірнеше айдан кейін қайтысымен бірге) Черногорияның Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігіне қарсы күресіне итальяндық қолдаудың тоқтатылуын білдірді. Тарихшы Срджа Павловичтің сөзіне сүйенсек, шартына қол қою және 1920 жылғы Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігі Конституциялық Ассамблеясының сайлауы Антанта елдерін Черногорияның эмиграциядағы үкіметімен қарым-қатынасты үзуге итермеледі. Сондай-ақ, келісімге қол қойылғаннан кейін Италияның Хорватия комитетіне көрсеткен қолдауы да тоқтатылды. Д'Аннунцио 17 қарашадағы мәлімдемесінде шартын айыптады. Италияның Карнаро регенттігі төрт күннен кейін соғыс жариялады. Италия теңіз күштері Д'Аннунционы «Қанды Рождество» деп аталған операция кезінде Риекадан ығыстырды. Қала Рапалло шартында көзделген қала-мемлекетке айналды. Бірақ, Фьюме еркін мемлекеті ұзаққа соқпады, Италия оны 1924 жылғы Рим шартына сәйкес аннексиялады. Риека портына қызмет көрсететін артқы аймақтың жоғалуы, еркін экономикалық аймаққа берілген жеңілдіктерге қарамастан, порт пен қаланың маңыздылығының төмендеуіне әкелді. Осындай жеңілдіктер Задарға да берілді, бірақ оның жартылай анклав мәртебесі оның дамуын шектеді. Оның халқы 1921 мен 1936 жылдар аралығында 15 800-ден 20 000-ға дейін өсті, бірақ тұрғындардың төрттен бірі әскери қызметкерлерден тұрды. Сонымен қатар, Далмациядағы басқа қалалар да қарқынды өсімді көрсетті. Бұл әсіресе Задардың орнына аймақтық орталыққа айналған Сплитке қатысты.
A significant portion of the Treaty of Rapallo consisted of provisions regulating the status of Italians in the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes, but their number was low, estimated to be several hundred. On the other hand, the addition of the new Italian territory meant the addition of about a half a million South Slavs (mostly Slovenes and Croats) to the country's population. Even though the extent of the Italian territorial expansion was reduced in comparison to that promised by the Treaty of London, the Italian military was satisfied with the defensible land border and the naval facilities in Pula. It thought of Dalmatia as problematic to defend and primarily wanted to deny it to the Russian Empire, but the Russian threat was no longer a realistic prospect since the 1917 October Revolution. Politically, an agreement similar to the Treaty of Rapallo was likely possible at the Paris Peace Conference. However, the inability of the Italian delegation at that conference to enforce the Treaty of London, and annex Rijeka, fueled the nationalistic myth of the mutilated victory. Following the Treaty of Rapallo, the myth persisted and the perception of political failure weakened liberal politicians. On 6 December 1920, less than a month after resigning from the post of foreign minister, Trumbić gave a speech in Split where he remarked that grief over the loss of national territory was expected, adding that it was an inevitable outcome of the peace conference and the subsequent bilateral negotiations, though most of the Italian territorial gains were reversed in the aftermath of World War II. The Treaty of Rapallo (along with the death of Nicholas I of Montenegro a few months later) marked the end of Italian support for Montenegrin resistance against the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes. According to historian Srđa Pavlović, the signing of the treaty and the conclusion of the 1920 Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes Constitutional Assembly election prompted the Entente powers to break off relations with the Montenegrin government in exile. Likewise, all Italian support for the Croatian Committee ended after the treaty was concluded. D'Annunzio condemned the treaty in a declaration of 17 November. The Italian Regency of Carnaro proclaimed a state of war four days later. The Italian Navy drove D'Annunzio from Rijeka in an intervention known as Bloody Christmas. The town became the city state envisaged by the Treaty of Rapallo. Nonetheless, the Free State of Fiume was short lived, and Italy annexed it under the 1924 Treaty of Rome. The loss of the hinterland served by the Port of Rijeka led to the decline of importance of both the port and the city, despite the introduction of free economic zone privileges. The same privileges were granted to Zadar, but its status of a semi enclave limited its development too. Its population grew between 1921 and 1936 from 15,800 to 20,000, but a quarter of the residents were military personnel. At the same time, other cities in Dalmatia enjoyed much faster growth. This was especially true of Split, which became the regional capital instead of Zadar.