Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Францистік қозғалыс (фр. Mouvement franciste, MF) – 1933 жылдың қыркүйегінде Марсель Букард құрған француздық фашистік және антисемиттік лигасы. «Францистік қозғалыс» мүшелерінің саны 10 000-ға жетті және оны итальяндық диктатор Бенито Муссолини қаржыландырды. Оның мүшелері францистер немесе «Көк жейделер» (Chemises bleues) деп аталды және римдік салют берді (Франсуа Котидің «Француздық ынтымақтастығы» (Solidarité Française) ұйымындағы жарымәскери сипаттамаға ұқсас). Ол 1934 жылдың 6 ақпанындағы Париж демонстрацияларына қатысты, онда бүкіл оңшыл қанат (Француздық әрекеттен бастап «Отын кресіне» (Croix de Feu) дейін) Стависки ісіне байланысты наразылық білдірді және Эдуард Даладье үкіметін құлатуға тырысты. Сол жылы Коти қайтыс болғаннан кейін «Француздық ынтымақтастық» ұйымын өзіне қосты. 6 ақпандағы тәртіпсіздіктерге қатысқан барлық қозғалыстар 1936 жылы Леон Блумның Халық фронты үкіметі бұл мәселе бойынша жаңа заң қабылдағаннан кейін тыйым салынды. 1938 жылы жасалған сәтсіз әрекеттен кейін, қозғалыс 1941 жылы Франция нацистік Германияның басып алуынан кейін саяси партия (Parti franciste) ретінде қайта құрылды. Жак Дориоттың «Француз халық партиясы» (Parti Populaire Français) және Марсель Деаттың «Ұлттық халық жиналысы» (Rassemblement National Populaire) бірге францистер нацистік басқыншылар мен Виши Франциясының басты серіктестері болды. «Парти Францист» Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында таратылды және мемлекетке қарсы қылмыс жасаған деп есептелді. Букард соғыстан кейін серіктес ретінде өлім жазасына кесілді.
The Francist Movement (, MF) was a French fascist and anti semitic league created by Marcel Bucard in September 1933 that edited the newspaper Le Francisme. Mouvement franciste reached a membership of 10,000 and was financed by the Italian dictator, Benito Mussolini. Its members were deemed the francistes or Chemises bleues (Blueshirts) and gave the Roman salute (a paramilitary character that was mirrored in France by François Coty's Solidarité Française). It took part in the Paris protests of 6 February 1934, during which the entire far right (from Action Française to Croix de Feu) protested the implications of the Stavisky Affair and possibly attempted to topple Édouard Daladier's government. It incorporated the Solidarité française after Coty's death later in the same year. All of the movements that participated in the 6 February riots were outlawed in 1936, when Léon Blum's Popular Front government passed new legislation on the matter. After a failed attempt in 1938, the movement was refounded as a political party (Parti franciste) in 1941, after France had been overrun by Nazi Germany. Together with Jacques Doriot's Parti Populaire Français and Marcel Déat's Rassemblement National Populaire, the francistes were the main collaborators of the Nazi occupiers and Vichy France. The Parti Franciste did not survive the end of World War II, and was considered treasonous. Bucard was executed as a collaborator after the war.
Жасау
Францизмді 1933 жылдың тамыз-қыркүйек айларында бұрынғы семинарист және соғыс батыры Марсель Букард құрды. Ол бұрыннан бірнеше ұлтшыл және протофашистік қозғалыстарға қатысқан: «Француздық әрекет», «Фейшо», «Француздық ынтымағы» және «Отты крест». Ресми түрде құрылу 1933 жылдың 29 қыркүйегінде сағат 23:00-де Париждегі Триумф аркасы жанында өткізілген салтанатты шарада болды. Марсель Букард шарада сөйлеген сөзінде, «билікті бағындыруды» және «ұлы тұңғиыққа құлауды тоқтатуды» мақсат тұтқан революциялық әрекет қозғалысын құруды көздегенін айтты. Бұл қозғалысқа Муссолинидің Ұлттық фашистік партиясы зор ықпал етті, сондықтан итальяндық фашистік қозғалыстан айтарлықтай қаржылық және қолдау көмегі алды. Осыған жауап ретінде Букард: «Біздің францизміміз Франция үшін сондай, фашизм Италия үшін сондай» деді.
Francisme was created in August–September 1933 by Marcel Bucard, a former seminarian and war hero, who had already participated in a number of nationalist and proto fascist movements: French Action, Faisceau, French Solidarity and Croix de Feu. The official creation takes place on 29 September 1933 at 11 pm, during a ceremony organized at the Arc de Triomphe in Paris. Marcel Bucard whilst delivering a speech at the ceremony stated that he wanted: "( ) to found a movement of revolutionary action whose aim is to conquer the power" and "to stop the race to the abyss". The movement was heavily inspired by Mussolini's National Fascist Party and so received significant funding and support from the Italian fascist movement. In response to this Bucard wrote, "Our Francism is to France what Fascism is to Italy".
Неміспен ынтымақтастық
Оккупация кезінде Францистік қозғалысы қайта жанданды, және Жак Дориоттың Француз Халық партиясымен (PPF) және Марсель Деаттың Ұлттық Халықтық Жиналысы (RNP) оккупациялық неміс билігімен ынтымақтастық жасайтын ең танымал саяси қозғалыстардың бірі болды. 1941 жылдың 5 мамырында Марсель Букард пен Пол Гиро (философия саласындағы әріптес, Жан Гироның ұлы, «La Croix» басылымының бас редакторы) францизмді қайта іске қосты. Пол Гиро қозғалысқа көбірек «социалистік» бейне беруге тырысты. Сол сияқты, Букард Еңбек Жалпы Конфедерациясын (окупация кезінде таратылған) қорғады және Виши режимі жасаған Еңбек хартасын сынға алды, оны ол социалистік емес деп есептеді. Басқа да ынтымақтастық қозғалыстары сияқты, бұл қозғалыс та бұқаралық қозғалысқа айнала алмады. Өрбу кезеңінде (1943 жылдың жазында) тарихшылар Ламберт Ле Марек айтуынша, оның құрамында 5500 мүше болды (4000 провинцияларда және 1500 Париж аймағында), ал басқа дереккөздерде ең көп дегенде 8000 мүше болғандығы айтылады. «Le Franciste» газетінің соғыс кезеңіндегі ең көп таралымы 20 000 данаға жетті. 1943 жылы ол басқа фашистік қозғалыстармен бірігу үшін Ұлттық Халықтық Жиналысы басымдық танытқан ынтымақтастық майданына қатысты. Басқа партиялар сияқты, Францистік қозғалыс та күшті ынтымақтастыққа бағытталды (қарсылық күштермен күресу үшін жасақталған топтарды құру – осыған бір мысал). Оның көптеген мүшелері антисемиттік және антикоммунистік операцияларға қатысты, сондай-ақ француз қарсыластарын белсенді түрде қуған милицияға қосылды. Бұл қозғалыс әсіресе Сень-э-Уаз және Морбиан департаменттерінде жақсы қалыптасқан, онда жергілікті тұрғындар зорлық-зомбылық оқиғаларына қатысты. 1944 жылдың 4 шілдесінде Букардтың күзетшілерімен болған жанжал кезінде бір полицей қаза тауып, тағы біреуі жараланды. Букард тұтқындалды, бірақ 29 шілдеде босатылып, 12 тамызда одақтастар «Оверлорд» операциясын бастағанда басқа францистермен бірге Германияға қашып кетті. Букард соңында 1946 жылдың 21 ақпанында тұтқындалып, сотталып, өлім жазасына кесілді. 19 наурызда Париждің жанындағы Шатилон бекінісінде атылды. Ол өлімге қарсы тұрып, бас киюден бас тартты, ал оған байлағаннан кейін «Qui vive? La France!» деп айғайлады, содан кейін оқтар оны құлатты. Оның отбасысы денесін отбасылық мазарға салу туралы өтінішін қабылдамады, ал Марсель Букард қазіргі Валь-де-Марн департаментіне қарасты Тиазидегі Париж зиратына жерленді.
During the Occupation, the Franciste Movement was relaunched and along with Jacques Doriot's French Popular Party (PPF) and Marcel Déat's National Popular Rally (RNP) is one of the most notable political movement to collaborate with the occupying German authorities. On May 5, 1941, Marcel Bucard and Paul Guiraud (associate of philosophy, son of Jean Guiraud, editor in chief of La Croix ) relaunched Francisme. Paul Guiraud attempted to give the movement a more "socialist" look. Similarly, Bucard defended the General Confederation of Labour (dissolved during the occupation) and criticized the Labor Charter elaborated by the Vichy regime, which he considered not socialist enough. Like the other collaboration movements, the movement failed to become a mass movement. At its peak (summer 1943), according to historian duo Lambert Le Marec it had some 5,500 members (4,000 in the provinces and 1,500 in the Paris region) or, according to other sources, reach a maximum of 8,000 members. The newspaper Le Franciste reached a maximum circulation during the war of 20,000 copies. In 1943, it participated in a collaborationist front, dominated by the National Popular Rally, in an attempt to unify with other fascist movements. Like the other parties, the Franciste Movement was heavily collaborationist (creation of the Task Forces to fight against resistance was one such example). Many of its members participated in anti Semitic and anti communist operations as well as its members joining the Milice which actively targeted the French Resistance. Particularly well established in the departments of Seine et Oise and Morbihan, where locals were involved in incidents of violence. On July 4, 1944, a policeman was killed and another injured by the bodyguards of Bucard during an altercation. Bucard was then imprisoned but released on July 29, just in time to flee to Germany on August 12 with the other Francists as the Allies launch Operation Overlord. Bucard was finally arrested, tried and sentenced to death on February 21, 1946, shot on March 19 at Fort Chatillon, near Paris. Facing the pole, he refused to wear a headband and, once attached, shouted, "Qui vive? La France!" before the salvo struck him dead. His family were denied a request that his body is deposited in the family vault, and Marcel Bucard was buried in the Parisian cemetery of Thiais, in the current department of Val de Marne.