Арстанозавр: Қазақстанда табылған жойылған динозаврлар туысы. Миоцен дәуірінде өмір сүрген, хадрозаврид немесе цератопсид болу мүмкіндігі бар. Палеонтологиялық жаңалық!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құрып кеткен динозаврлар туысы
Extinct genus of dinosaurs
Арстанзавр (Арстан бұлағының атымен "Арстан кесірткесі" деген мағынаны білдіреді) – Қазақстандағы Бостобе формациясының жоғарғы креда кезеңінің Сантония-Кампань дәуіріне жататын хадрозавроид динозаврлар туысы. Оның тарихы шатас келген, оны хадрозаврид де, цератопсид те деп санаған, тіпті кейде бір уақытта екеуі де деп қарастырылған (химералық).
Arstanosaurus (meaning "Arstan lizard" after the Arstan well) is a genus of hadrosauroid dinosaur from the Santonian Campanian age Upper Cretaceous Bostobe Formation, Kazakhstan. It has had a confusing history, being considered both a hadrosaurid and a ceratopsid, or both at the same time (chimeric).
Тарих
Тұқым жартылай сол жақ жоғарғы жақ сүйегіне негізделген (холотип AAIZ 1/1 немесе IZ AN KSSR 1/1), ал сол жамбас сүйегінің төменгі ұшы (AAIZ 1/2) болуы мүмкін. Екеуі де Қызылорда қаласына жақын Ақкүрген-Болтықтан табылған. 1982 жылы олар "Арстанозавр аккурганенсис" деп аталған және сипатталған. Бұл жаңа тұқымды атау үшін жеткіліксіз материал, және ол 1990-шы жылдардың ортасына дейін көбінесе назардан тыс қалды, содан кейін ол, мүмкін, цератопсид екендігі туралы гипотеза пайда болды. Одан кейін жаңа редакция жарық көрді, ол Арстанозавр үшін ерекше деп саналған белгілердің перспективаға байланысты екенін және жоғарғы жақ сүйегінің Бактрозавр сияқты жануарға тиесілі екенін, бірақ анықталмаған (күмәнді атау) екенін көрсетті. Жамбас сүйегінен мәлімет алынбады. Соңғы шолуда ол анықталмаған адрозаурид ретінде қарастырылды. 2012 жылы осы аймақтағы диагностикалық хадрозауроид қалдықтары Батирозавр деп аталды. Баян Шире формациясынан (бейресми түрде "Гадолозавр" деп аталады) табылған хадрозавроид кейде Арстанозавр деп жіктеледі, бірақ ол анық ерекше тұқым.
The genus was based on a partial left maxilla (holotype AAIZ 1/1 or IZ AN KSSR 1/1), with the lower end of a left femur (AAIZ 1/2) possibly referable. Both were found at Akkurgan Boltyk near Qyzylorda and were named and described as Arstanosaurus akkurganensis in 1982. This is not much material for naming a new genus, and it was largely ignored until the mid 1990s, when the hypothesis that it was really a ceratopsid appeared. Shortly thereafter, a new revision appeared that showed that the characteristics listed as unusual for Arstanosaurus were really based on perspective, and that the maxilla was from an animal like Bactrosaurus, albeit indeterminate (a dubious name). The femur was uninformative. It was regarded as an indeterminate hadrosaurid in the most recent review. Diagnostic hadrosauroid remains from the same area have in 2012 been named as Batyrosaurus. A hadrosauroid from the Bayan Shireh Formation (informally called "Gadolosaurus") has at times been identified as Arstanosaurus, but is clearly a distinct genus.
Палеобиология
Арстанозавр, хадрозавридтер тобына жататын, екі аяқпен немесе төрт аяқпен жүретін шөп жейтін жануар болған. Ол тістерін үнемі жаңаларымен ауыстырып отырып, өсімдіктерді жеген.
As a hadrosaurid, Arstanosaurus would have been a bipedal/quadrupedal herbivore, eating plants with sets of ever replacing teeth stacked on each other.