Кіріспе

Барсбольд (мәні "Барсбольдтың", танымал монғол палеонтологының есімімен аталған) – Моңғолияның Ұмноговь аймағындағы ерте мастрихтік Немегт формациясынан табылған ірі хадрозаврид динозаврлар туысы. Ол толық емес омыртқа бағанасы, жартылай толық таз сүйектері және бірнеше қабырғалардың фрагменттерінен белгілі.

Ашылу

1970 жылы Немегт аймағында поляк-монғол экспедициясы орнитоподтың қаңқасын тауып, оны алғаш рет Сауролоф ангустирострис түріне жатқызды. Бірақ, поляк палеонтологтары Тереза Марянска мен Халска Осмольска бұл сүйектің ламбеозаврлар тобына жататын, жаңа, бөлек түр екеніне келді. Олар ZPAL MgD 1/110 нөмірімен тіркелген голотиптік үлгісіне сүйене отырып, Barsboldia sicinskii деп атап, сипаттады. Туыс атауы монғол палеонтологы Ринчен Барсбольдтың құрметіне, ал түр атауы Варшава палеобиологиялық институтында қаңқаны дайындаған техник Войцех Сицинскийдің құрметіне берілген. Немегт формациясының ерте мастрихтік қабатынан табылған голотиптік үлгіде тоғыз арқа омыртқасы, тоғыз жамбас омыртқасы, он бес құйрық омыртқасы, сол жақ ilium сүйегі, сол және оң жақ жамбас сүйектерінің бөліктері, бірнеше қабырға және артқы аяқтардың бірнеше фрагменттері кездесті, сонымен қатар омыртқаның көп бөлігі біріккен күйде сақталған. Скелеттің алдыңғы және артқы жағы эрозияға ұшырағандықтан жоғалып кеткен.

Сипаттама

Барсбольдия - бұрын ұзындығы және дене массасы бойынша өлшенген үлкен хадрозавр. 2011 жылы тібік сүйегінің ұзындығы өлшенді, ол Шантунгозаврдың ( ) және Магнапулияның ( ) тібік сүйегінің ұзындығымен салыстырылады; бұл Барсбольдияның жалпы дене ұзындығы шамамен болған мүмкіндігін көрсетеді. Барсбольдияның ең ерекше белгілері нейронды тікендерде кездеседі. Олар өте биік, әсіресе жамбас тұсында, және Hypacrosaurus altispinus-тің тікендерінен кейін екінші орында тұрады деп сипатталды, ал құйрықтың алғашқы бірнеше омыртқаларындағы тікендердің ұштары клуб тәрізді.

Филогения

Марианска мен Осмольска өздерінің жаңа туысын ламбеозаврлы (немесе қуыс қыртысты қазтұмсық) деп сипаттады, ол Немегт формациясынан табылған алғашқы туыс, бірақ оның бас сүйегі болмады. Дегенмен, сакральдың астыңғы жағындағы қыры, ламбеозаврлыларға тән мүмкін ерекшелік, ал сүйектері Гипакрозаврдың сүйектеріне өте ұқсас. Қаңқасының жартысы ғана белгілі, бас сүйегі жоқ болғандықтан, бұл туыс күмәнді деп есептеледі. 2011 жылы жарияланған жаңа зерттеу Барсбольдияның іс жүзінде сауролофин екенін көрсетеді. Төмендегі кладограмма Приэто Маркестің 2011 жылғы Hadrosauroidea филогенетикалық талдауында алынған (Lambeosaurinae ішіндегі және базальдық hadrosauroidтер арасындағы байланыстар көрсетілмеген).

Палеобиология

Барсбольдия, хадрозавридтерге жататындықтан, екі аяқты немесе төрт аяқты шөп жейтін жануар болған. Ол күрделі бас сүйегі арқасында өсімдіктерді шайнауға ұқсас қозғалыспен ұнтақтап жеген, және жүздеген тісі үздіксіз жаңарып отырған. Егер ол ламбеозавридтер тобына жатса, онда кеңейген бас сүйектерінен жасалған, мұрын жолдары бар қуыс қырқасы болған, оның қызметі – көру және есту арқылы тануға мүмкіндік берген.