Zapsalis – жоғалып кеткен динозаврлар туысы. Тістерінен ғана белгілі, сенімсіз саналады. Аты грекше "қиып тастау" мағынасын білдіреді. Палеонтологтар тапқан.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құрылып қалған динозаврлар туысы
Extinct genus of dinosaurs
Запсалис – дромаеозавридтер тобына жататын теропод динозаврларының туысы. Бұл тіс бойынша анықталатын таксон, және қазба қалдықтарының фрагментті болуына байланысты, көбінесе күмәнді деп саналады. Олар тек тістерден ғана тұрады, басқа қалдықтары табылмаған.
Zapsalis is a genus of dromaeosaurine theropod dinosaurs. It is a tooth taxon, often considered dubious because of the fragmentary nature of the fossils, which include teeth but no other remains.
Этимология
Жалпы атауы грек тіліндегі za~, "толық" және psalis, "қиықша жұбы" сөздерінен шыққан. Түрлік атауы латын тілінде "қабыршақтау" дегенді білдіреді.
The generic name is derived from Greek za~, "thorough", and psalis, "pair of scissors". The specific name means "abrading" in Latin.
Тарих және сыныптау
Запсалистің қазбалары алғаш рет американдық палеонтолог Эдвард Дринкер Коуп 1876 жылы сипаттады, бірақ оларды ірі ет жейтін теропод Лаэлапс (қазіргі Дриптозавр) түрінің бір түрі ретінде қарастырды. Коуп 2 түрді бөліп шығарды: Laelaps explanatus және L. laevifrons, біріншісі 27 тістен тұратын жиынтыққа, екіншісі бір тістен тұратын жиынтыққа негіделген. Барлық қазбалар АҚШ-тың Монтана штатындағы Джудит өзені формациясының Кампан дәуіріне жататын қабаттарынан табылды. «Сүйек соғыстарынан» кейін, Запсалис және Лаэлапс түрлерінің типтік қазбалары Нью-Йорктегі Америка табиғи тарих мұражайына сатылды. Бұрын Аублизодон және Дромеозавр түрлерімен байланысты болған. Z. abradens Дромеозаврға жатқызылды. Тек 2002 жылы Джулия Санки және авторлар тобы тістердің бөлек «?Дромаеозавр морфотипі А» екенін анықтады. 2013 жылы Дерек Ларсон мен Филип Керри Zapsalis-ті Джудит өзені және Динозаврлар паркі формациясынан табылған жарамды таксон ретінде мойындады. Тістері дөңгелек тіс эмальдары, тік артқы жиегі және тік ойықтарымен ерекшеленеді. Ескі Сүт өзені формациясынан табылған ұқсас тістер cf. Zapsalis ретінде қарастырылды. 2019 жылы Керри мен Эванс Динозаврлар паркі формациясынан табылған Запсалис тістерінің Saurornitholestes langstoni-нің екінші премаксилляр тісін құрайтынын жариялады, бұл осы түрдің толық бас сүйегін сипаттаған мақалада айтылды. Laelaps explanatus және L. laevifrons ешқашан Запсалиспен синонимдемеген, бірақ Saurornitholestes langstoni-мен синонимделді, сондай-ақ өз кезегінде Zapsalis-пен де.
Fossils of Zapsalis were first described by American paleontologist Edward Drinker Cope in 1876 but as species of the large carnivorous theropod Laelaps (now Dryptosaurus). Cope erected 2 species, Laelaps explanatus and L. laevifrons, the former based on a collection of 27 teeth and the latter based on a single tooth. All of the fossils were collected from the Campanian age strata of the Judith River Formation in Montana, USA. After the Bone Wars, the type fossils of Zapsalis and the Laelaps species were sold to the American Museum of Natural History in New York. Aublysodon, and Dromaeosaurus. Z. abradens was moved to Dromaeosaurus It wasn't until 2002 that Julia Sankey e. a. concluded the teeth represented a separate "?Dromaeosaurus Morphotype A". In 2013 Derek Larson and Philip Currie recognised Zapsalis as a valid taxon from the Judith River and Dinosaur Park Formation. The teeth are typified by a combination of rounded denticles, straight rear edge and vertical grooves. Similar teeth from the older Milk River Formation were referred to a cf. Zapsalis. In 2019, Currie and Evans announced that the Zapsalis teeth from the Dinosaur Park Formation represented the second premaxillary tooth of Saurornitholestes langstoni, in a paper describing a complete skull of that species. As for Laelaps explanatus and L. laevifrons, they were never synonymized with Zapsalis but have been synonymized with Saurornitholestes langstoni and in turn, Zapsalis, as well.