Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жапон ботанигі (1874–1934)
Japanese botanist (1874–1934)
Бундзо Хаята (早田 文藏) – Жапония және қазіргі Тайвань болып табылатын Формозадағы таксономиялық жұмыстарымен танымал жапон ботанигі.
Bunzō Hayata (早田 文藏) was a Japanese botanist noted for his taxonomic work in Japan and Formosa, present day Taiwan.
Ерте өмір
Хаята 1874 жылғы 2 желтоқсанда Ниигата префектурасының Камо қаласындағы будда дінін ұстанатын отбасында дүниеге келді. 16 жасында Хаята ботаникаға қызығушылық танытып, 1892 жылы Токио ботаникалық қоғамына қосылды. Отбасындағы бірқатар қайғылы оқиғалар оның білім алуын кейінге шегерді, ол 23 жасында орта мектепті бітірді. Содан кейін жоғары мектепке оқуға түсіп, ботаникалық үлгілерді жинауды бастады. 1900 жылы Хаята Токио императорлық университетінің ботаника факультетіне қабылданды. 1903 жылы бітіріп, Цзиндзо Мацумураның аспирантурасына түсті. 1904 жылы Коишикава ботаникалық бағында ассистент болып тағайындалды. 1907 жылы ғылым докторы ғылыми дәрежесін қорғалды.
Hayata was born to a devout Buddhist family in Kamo, Niigata on December 2, 1874. When he was 16, Hayata became interested in botany, and he joined the Botanical Society of Tokyo in 1892. His schooling was delayed by a series of family tragedies, and he graduated middle school at the age of 23. He then attended high school and began to collect botanical samples. Hayata enrolled in the botany program at the Imperial University of Tokyo in 1900. He graduated in 1903, and entered the graduate program under Jinzō Matsumura. He was appointed assistant at the Koishikawa Botanical Gardens in 1904. In 1907, he completed his Doctor of Sciences degree.
Мансап
1908 жылы Хаята Токио императорлық университетінің ботаника кафедрасында лектор болып тағайындалды. 1917 жылы Хаята Тонкинге ботаникалық экспедиция ұйымдастырды, ал 1919 жылы Токио университетінің доценті қызметіне көтерілді. 1922 жылы Мацумура кеткеннен кейін Токио университетінің жүйелі ботаника кафедрасының үшінші толық профессоры болды. 1924 жылы ботаникалық бақтың директоры болып тағайындалды. 1930 жылы зейнетке шығып, 1934 жылы 59 жасында дүниеден өтті.
In 1908, Hayata was promoted to lecturer in the Department of Botany at the Imperial University of Tokyo. Hayata undertook a botanical expedition to Tonkin in 1917, and was promoted to Associate Professor of the University of Tokyo in 1919. In 1922, he was promoted to a full professorship as the third Professor of Systematic Botany at the University of Tokyo after the departure of Matsumura. He was appointed director of the botanical garden in 1924. He retired in 1930, and he died in 1934 at the age of 59.
Мұра
Хаята барлығы 1600-нан астам түрлі таксономды сипаттады, олардың көп бөлігі Тайваньнан, сонымен қатар Жапония, Қытай және Вьетнамнан алынған өсімдіктерді қамтиды. 2003 жылы Тайвань флорасында ресми түрде танылған тайваньдық өсімдіктер тізімінен 549 түр, яғни Тайвань флорасының 14%-ын Хаята сипаттаған. Мысалы, Хаятаның өзі куә болған Taiwania cryptomerioides түрі бар.
Hayata described a total of over 1,600 different taxa, most of which are from Taiwan, but also include plants from Japan, China and Vietnam. From a list of Taiwanese plants currently recognized in the flora of Taiwan in 2003, 549 species, or 14% of Taiwan's flora, were described by Hayata. One example is the species Taiwania cryptomerioides, which Hayata himself saw the discovery of.
Марапаттар
1920 жылы Жапония Император академиясы Хаятаға Формоза өсімдік әлеміне қосқан үлесі үшін Принц Кацура атындағы естелік сыйлықты табыс етті.
In 1920, the Imperial Academy of Japan awarded Hayata the Prince Katsura Commemoration Prize for his contribution to the flora of Formosa.
Таңдалған жарияланымдар
Хаятаның еңбектері 30 жылдан астам кезеңді қамтиды, оның ішінде 150-ден астам ғылыми мақала мен кітап жазды. 1906 ж.: «Тайванида», Формоза аралынан Coniferae тұқымдасының жаңа туысы. «Линей қоғамының ботаникалық журналы», 37-том, 330–331-беттер. 1908 ж.: «Формоза флорасы». Моррисон тауы, орталық тізбегі және Формозаның басқа таулы аймақтарында 3000–13000 фут биіктікте табылған өсімдіктердің тізімі. «Императорлық Токио университетінің ғылым колледжі журналы», 25-том, 1–260-беттер. 1911 ж.: «Формоза флорасына материалдар». «Императорлық Токио университетінің ғылым колледжі журналы», 30-том, 1–471-беттер. 1911–1921 жж.: «Icones Plantarum Formosanarum» 10 томдық. Формоза үкіметінің Өндірістік индустрия бюросы, Тайхоку, Тайвань. 1921 ж.: «Динамикалық жүйеге сәйкес өсімдіктердің табиғи жіктелуі». «Icones Plantarum Formosanarum», 10-том, 97–234-беттер. 1931 ж.: «Өсімдіктердің «динамикалық жүйесі» туралы». «Неміс ботаникалық қоғамының есептері», 49-том, 328–348-беттер.
Hayata's publications cover a period of more than 30 years, during which he authored more than 150 scientific articles and books. 1906: On Taiwania, a new genus of Coniferae from the island of Formosa. In: Botanical Journal of the Linnean Society. Vol. 37, pp. 330–331. 1908: Flora Montana Formosae. An enumeration of the plants found on Mt. Morrison, the central chain, and other mountainous regions of Formosa at altitudes of 3,000 13,000 ft. In: J. Coll. Sci. Imperial Univ. Tokyo, Vol. 25, pp. 1–260. 1911: Materials for a Flora of Formosa. In: J. Coll. Sci. Imperial Univ. Tokyo, Vol. 30, pp. 1–471. 1911–1921: Icones Plantarum Formosanarum 10 Volumes. Bureau of Productive Industries, Government of Formosa, Taihoku, Taiwan. 1921: The Natural Classification of Plants according to the Dynamic System. In: Icones Plantarum Formosanarum. Vol. 10, pp. 97–234. 1931: Über das "Dynamische System“ der Pflanzen. In: Berichte der Deutschen botanischen Gesellschaft. Vol. 49, pp. 328–348.