Шира Горшман: Яҳуди тіліндегі әңгімеші және естеліктер авторы

Кіріспе

Шира Горшман (10 сәуір 1906 - 4 сәуір 2001) – идиш тіліндегі әңгімелер мен естеліктер авторы.

Өмірбаян

Ол Ресей империясының (қазіргі Литва) Ковно губернаторлығының Кракеш шағын қаласында өте кедей отбасында дүниеге келді және жас кезінде жұмыс істей бастады. Ол негізгі білім алды және көптеген литвалық еврейлер сияқты көп тілді болды. 14 жасында өзін-өзі қамтамасыз етіп, 16 жасында тұңғыш қызын дүниеге әкелді. Жас кезінде Горшман Каунасқа көшіп, онда сионисттік ұйымдарда белсенді болды. 1924 жылы ол Палестинаға пионер ретінде көшіп барды. Ол жерде Палестинадағы жаңадан құрылған еврей колониялары үшін мобильді жұмыс күштерін құруға бағытталған, қысқа ғұмырлы, солшыл сионисттік ұйым – Гдуд ХаАводамен ауыр еңбек етті. Гдуд ха Аводада мүшелер бірге жұмыс істеп, бірге тұрып, барлық кірісті біріктіріп, жол салу сияқты ірі құрылыс жобаларын аяқтады. 1928 жылы Горшман осы топтың басқа мүшелерімен бірге Крымда тағы бір утопиялық коммуна, ауыл шаруашылығы колониясын құру үшін Кеңес Одағына оралды. Оның 1998 жылы жарық көрген «In di shpurn fun gdud ha avodah» (Гдуд ха Аводаның ізімен) атты естеліктерінде екі қоғамдық жоба да сипатталған. Қырымда Горшман суретші Мендл Горшманмен танысып, екеуі бірге Мәскеуге көшіп барды. Сол жерде ол жазуға кірісті. Оның әңгімелері Киев пен Мәскеудегі идиш тіліндегі газеттерде және көптеген антологияларда жарияланды. Горшман көп жылдар бойы Мәскеуде тұрып, қысқа әңгімелер мен естеліктер жазды. «Оның шығармаларындағы басты кейіпкер – бұл әйел, ол осы қиын тарихи дәуірдегі халықтың бейнесі», – деп жазды The Forward оның некрологында. «Бұл ерекше тұлға, арқылы жазушы шындықтың маңызды мәселелерін бейнелеген, әлеуметтік ұйымның ескі формаларының негіздері бұзылып, әлеуметтік өмірде және жаңа отбасы өмірінде жаңа қарым-қатынастар мен одақтар құрылып жатқан кезде пайда болады». 1990 жылы Горшман Израильге көшіп, онда әңгімелер жазуды және жариялауды жалғастырды. Ол 2001 жылы Ашкелон қаласында қайтыс болды. Оның кітаптарына «Дер коех фун лебн» («Өмірдің күші»), «33 роман» (33 әңгіме), «Лебн ун лихт» («Өмір мен жарық»), «Йомтев инмитн вох» («Жұма күнгі мереке»), «Ойсдоер» («Қарсылық»), «Ханес шоф ун риндер» («Шананың қойлары мен сиырлары»), «Их хоб либ арумфорн» («Мен саяхаттауды жақсы көремін»), «Ви цум ерштн моль» («Бірінші рет болғандай»), «Он а гал» («Зұлымдықсыз») және жоғарыда аталған «In di shpurn fun gdud ha avodah» кіреді. Оның шығармаларының ағылшын тіліндегі аудармасы өте аз, бірақ оның бір әңгімесі «Found Treasures» антологиясында және тағы біреуі «Beautiful as the Moon, Radiant as the Stars» кітабында жарияланған.

She was born in the small town of Krakės in the Kovno Governorate of the Russian Empire (present day Lithuania) to an extremely poor family and began working at a young age. She was able to achieve a basic education, and like many Lithuanian Jews was multi lingual. She was self supporting by the time she was 14, and had her first daughter when she was 16. At a young age, Gorshman moved to Kaunas, where she became active in Zionist organizations. In 1924, she moved to Palestine as a pioneer, and there worked doing heavy labor with Gdud HaAvoda, a short lived, left wing Zionist organization intended to create mobile labor pools for the nascent Jewish colonies in Palestine. In Gdud ha Avodah, members worked and lived together, pooling all income, while completing major construction projects such as road building. In 1928, with others from this group, Gorshman returned to the Soviet Union to build another utopian commune, this one an agricultural colony in Crimea. Her much later memoir, In di shpurn fun gdud ha avodah (In the Footsteps of Gdud ha Avodah), published in 1998, describes both communal undertakings. In Crimea, Gorshman met Mendl Gorshman, a painter, and they moved to Moscow together. There, she began writing. Her stories were published in Yiddish newspapers in Kiev and Moscow, and in numerous anthologies. Gorhsman remained in Moscow for many years, writing short stories and memoirs. "The central hero in her work is the woman as a folk figure in this uneasy historical epoch," wrote The Forward in her obituary. "This particular figure, through whom the writer embodied the important problems of reality, always appears in a time when the foundations of old forms of social organization are broken, and new relationships and alliances in social life and in the life of a new kind of family are being constructed." Gorshman moved to Israel in 1990, where she continued to write and publish her stories. She died in Ashqelon in 2001. Her books include Der koyekh fun lebn (The Power of Life), 33 noveln (33 Stories), Lebn un likht (Life and Light), Yomtev inmitn vokh (Mid Week Holiday), Oysdoyer (Resistance), Khanes shof un rinder (Chana's Sheep and Cows), Ikh hob lib arumforn (I Love to Wander), Vi tsum ershtn mol (As If For the First Time), On a gal (Without Malice), and the aforementioned In di shpurn fun gdud ha avodah. Very little of her work is available in English translation, but a story of hers appears in the anthology Found Treasures and another is found in Beautiful as the Moon, Radiant as the Stars.