Кіріспе

Канада әскерлерінің офицері Дэвид Эллисон Фрейзер – Канада әскерлерінің зейнеткер офицері, Құрлық әскерлерінің басқаруында генерал-майор болып қызмет еткен. Екінші дүниежүзілік соғыстан бері американдық әскерлерге тұңғыш рет қолбасшылық еткен елдің алғашқы генерал-офицері Фрейзердің ең танымал рөлі 2006 жылдың 1-17 қыркүйегінде Ауғанстанда өткен «Медуза» операциясында бригадир-генерал болды, бұл операция НАТО-ның аймақтағы коалициялық күш-жігерінің бір бөлігі еді. 32 жыл қызметтен кейін 2011 жылы Канада Қарулы күштерінен зейнеткерлікке шыққаннан бері Фрейзер жеке секторда жұмыс істеп, қазіргі уақытта AEGIS Six корпорациясының президенті қызметін атқарады.

Әскери мансап

Фрейзер 1980 жылы Карлтон университетін бітіргеннен кейін Канада Қарулы Күштеріне қосылды. Келесі 19 жылда оның міндеттері мен лауазымдары алуан түрлі болды, оның ішінде Альберта округі штабының бастығы, ішкі және халықаралық жоспарлауға жауапты канадалық офицер, сондай-ақ Канада мен Босниядағы жаяу әскер батальонына қолбасшылық ету. Фрейзер кейін 2001 жылдан 2003 жылға дейін Оттавадағы Құрлық әскерлері Командасының резервтік қайта құрылымдау директоры, ал 2003 жылдан 2005 жылға дейін Колорадо-Спрингстегі Екіұлттық жоспарлау тобының ортақ директоры болып жұмыс істеді. Ол 2006 жылдың қаңтар айында Ауғанстанға жіберілді, онда бригадалық генерал ретінде мыңдаған НАТО әскеріне басшылық етті. Оның басты міндеттерінің бірі сол жылдың қыркүйек айында Ауғанстанның оңтүстігінде "Медуза" операциясын жетекшілік ету болды. Фрейзер кейін 2007 жылдан 2009 жылға дейін Торонтодағы Канада Қарулы Күштері Колледжінің коменданты қызметін атқарды және 2009 және 2010 жылдары Бірлескен штабты жаңарту жобасын басқарды. Ол 2011 жылға дейін Құрлық әскерлерінің доктринасы және оқу жүйесіне, сондай-ақ 1-ші Канада дивизиясына жетекшілік етті және сол жылы әскери қызметтен зейнетке шықты.

" Медуза " операциясы

2006 жылдың 1-17 қыркүйегінде Панжвайдың екінші шайқасы барысында өткен «Медуза» операциясы Канаданың Ауғанстанға басып кіруіне қатысуындағы шешуші сәт болды. Ауғанстанның оңтүстігінде демократиялық үкіметтің билігін бекіту мақсатындағы Канада басшылығындағы шабуыл Корея соғысынан бері Канада әскерлерінің қатысқан ең ірі шайқасы еді. Фрейзер Ауғанстанның оңтүстігіндегі Кандагар провинциясына жіберілді, онда ол Оңтүстік аймақтық қолбасшылықтың қолбасшысы ретінде Кандагар, Гельманд, Забул, Урузган, Дайкунди және Нимроз провинцияларындағы мыңдаған НАТО әскерлерін басқарды. Шайқас Қандаһар қаласының батысындағы Аргандаб өзені аңғарының бір бөлігінде болды. НАТО күштері оңтүстік жағалаудан ілгері жылжығанда, Талибан қозғалысы солтүстік жақта жиналды. Кейіннен генерал және Қорғаныс штабының бастығы Рик Хиллер операцияның алғашқы екі күніндегі салдарлар туралы айтты, соның ішінде адам шығынына тоқталды. Корольдік Канада полкінің «Чарли» ротасы ерекше қиындыққа тап болды. 4 қыркүйекте америкалық A10 шабуылдық ұшағы Талибан позициясына шабуылға дайындалып жатқан ротаға қателікпен оқ жаудырып, бір адамның қаза болуына және отыз адамның жаралануына себеп болды. Осы және оқ-дәрінің таусылуы сияқты басқа да күтпеген қиындықтарға қарамастан, Фрейзер «Медуза операциясы: Талибандардан Ауғанстанды құтқарған ашулы шайқас» атты кітабында операцияның нәтижелерін бағалап, оны Ауғанстанның батыс елдері орнатқан демократия ретінде жалғасуына мүмкіндік берген, құны жоғары бірақ қажетті күрес деп сипаттады. Канадалықтар мен олардың одақтастарының күш-жігері батыс қолдауымен Ауғанстан жетекшілеріне жаңа конституция жасауға, еркін және демократиялық сайлауды қамтамасыз етуге, қыздардың мектепке бару мүмкіндігін арттыруға және елдегі қорғаныс, сот және қаржы жүйелерін реформалауға көмектесті.

Дау

Операция сәтті болғанына қарамастан, оның өтуі мен салдары дау тудырды. 2007 және 2008 жылдары газеттерде Ауғанстанға жіберілген "Леопард" танктерінің Канада ескерткіштерінен алынғаны жайлы хабарлар жарияланды. Фрейзер операция үшін танктарды сұраған, олардың көмегімен Талибан бақылауындағы елді мекендерге енуді және сонымен бірге азаматтық зардаптарды азайтуды көздеген. Ол коалицияның "Талибанды" жоюға тырысып, бірден "Әл-Қаидаға" шабуыл жасауы халықаралық қауымдастықтың миссиясын аяқтауын қиындатқанын айтты. Фрейзердің пікірінше, стратегияның өзгеруінен кейін басшылықтың орны бос қалды. 2017 жылы ұлттық қорғаныс министрі Харжит Саджан, қақтығыс кезінде канадалық командирлер мен ауғандық жергілікті басшылары арасындағы байланысқа жауапты болған, операцияның негізін қалаушы екенін мәлімдеді. Оның кешірім сұрауында Дэвид Фрейзер есімді болды, Фрейзердің басшылығын "Медуза" операциясының табысына үлкен үлес қосқан деп бағалады. Ал Мюррей Брюстер бұл жағдай Харжит Саджанды лайықты түрде еске алмауымен және одан туған дау-дамайлармен көп нәрсені айтатынын атап өтті. Тайлон бұл кітапты "соңғы соғыс туралы оқудың немесе соғысудың мәні жоқ деп ойлаушылар үшін түзету" деп бағалады. 2016 жылы ол FABTECH Canada конференциясында баяндама жасады, онда тиімді командалық жұмыс пен көшбасшылықтың мәніне тоқталды. Кітап НАТО тарихындағы ең қанды шайқастың саяси, стратегиялық және тактикалық қиындықтарын жоғары дәрежелі командирдің көзқарасынан баяндайды. Мюррей Брюстер бұл кітапты Канаданың ағымдағы бейбітшілік миссияларына сабақ беретін саяси мақтандықтың ескертуі ретінде сипаттады.