Дэниел Роланд Мишенер: Канад саяхатшысы және генерал-губернаторы

Кіріспе

Канадалық саясаткер (1900–1991)

Дэниел Роланд Миченер (19 сәуір 1900 – 6 тамыз 1991) – канадалық заңгер, саясаткер және дипломат, Канада конфедерациясынан бері 20-шы генерал-губернатор. Миченер Альбертада туып, білім алған. 1917 жылы ол Корольдік әуе күшінде қысқа мерзім қызмет етті. Ол университет бітіріп, содан кейін Родс стипендиясы бойынша Оксфорд университетінде оқыды. Миченер Канадаға оралып, саясатқа кірмес бұрын заңгерлікпен айналысты. Ол 1957 жылы Халықтар палатасына сайланды, онда 1962 жылға дейін спикер болып қызмет етті, ал 1964 және 1967 жылдар аралығында дипломатиялық қызметтерде болды. Содан кейін Канада Премьер-Министрі Лестер Б. Пирсонның ұсынысымен Жорж Вание орнына генерал-губернатор болып тағайындалды және 1974 жылы Жюль Лежер оны алмастырғанға дейін осы лауазымды атқарды. Миченер халыққа жақын генерал-губернатор екенін көрсетті, оның қызметі осы лауазым тарихындағы маңызды бетбұрыс саналды. 1962 жылдың 15 қазанында Миченер Канаданың Корольдік жеке кеңесіне ант берді. Кейін ол түрлі корпорациялар мен қайырымдылық қорының басқармаларында жұмыс істеді және Куинс университетінің канцлері болды.

Жастар және білім беру

Миченер Альбертаның Лакомбе қаласында (сол кезде Солтүстік-Батыс территориясының бір бөлігі болған) сенатор Эдвард Миченер мен Мэри Э. Роланд отбасында дүниеге келген. Ол Альберта университетінде оқып, бакалавр дәрежесін және Родс стипендиясын алды, ол оны Оксфорд университетінің Гертфорд колледжіне жеткізді. Ол жерде Оксфорд университетінің мұз хоккей клубында ойнап, өмір бойы досы болған Лестер Б. Пирсонмен танысты. Магистр және азаматтық құқық бакалавры дәрежесін аяқтағаннан кейін Миченер 1945 жылғы сайлауда тағы да Сент-Дэвидтен үміткер болып, бұл жолы Дэннисонды жеңді. Содан кейін Миченер премьер-министр Джордж Дрюдің кабинетіне провинциялық хатшы және Онтарионың тіркеушісі болып тағайындалды, ол кабинет отырыстарының тәртібін, хаттамаларын ресімдеуге жауапты болды. 1948 жылғы провинциялық сайлауда Дэннисон Миченерден Сент-Дэвидті қайтарып алды. Миченер 1949 жылғы сайлауда федералды саясатқа енуге тырысты, бірақ сәтті болмады. Ол 1953 жылғы сайлауда қайта тырысып, Сент-Полс округінен сайланды. 1956 жылы Прогрессивті консервативті партия Джон Дифенбейкерді өз лидері етіп сайлады, ал келесі жылғы сайлауда торилер азшылық үкімет құрды. Стэнли Ноулз бұл қызметтен бас тартқаннан кейін Миченер Төменгі палатаның спикері болып тағайындалды. Спикер ретінде Миченер сұрақтар сағатында оппозицияға кең мүмкіндік бергені үшін Дифенбейкерді ашуландырды; 1959 жылдың 25 мамырында Дифенбейкер осыдан соншалықты ашуланды, Миченер оны тәртіпке шақырғанда тік тұрудан бас тартты. Мұндай әрекеттер парламенттік сарапшыларға әсер етті, ал университет профессорлары Миченердің спикер лауазымын тұрақты ету үшін науқан бастады; олар Ұлыбритания Төменгі палатасының спикеріне дәстүрлідей, Миченердің жалпы сайлауда тәуелсіз кандидат ретінде қатысуын және саяси партиялардың оған қарсы кандидаттарды тіркемеуіне келісуін ұсынды. Алайда мұндай келісімге қол жеткізілмеді, және Миченер 1962 жылы қайта сайлануға түскенде жеңіліске ұшырады. Бұл 1867 жылдан бері партиясы үкімет құрған сайлауда спикердің сайлау округінен айырылған алғашқы жағдай болды. Миченер Торонтоға оралып, заңгерлік тәжірибесіне, Lang Michener LLP фирмасына уақытын арнады. 1963 жылғы федералды сайлауда Миченердің ескі досы Лестер Пирсон басқаратын Либералдық партия палатада азшылықты құрды. Бір жылдан кейін Пирсон генерал-губернатор Жорж Ваниерге Миченерді Үндістанға жоғары комиссарлық лауазымына тағайындауды ұсынды, және Миченер 1964 жылдың 9 шілдесінде бұл қызметке кірісті. Алты айдан кейін Миченер Канаданың Непалдағы алғашқы елшісі болды. Шетелдегі міндеттерін орындап жүргенде Миченерге премьер-министр оның Канадаға оралғанда генерал-губернатор лауазымына басты үміткерлердің бірі болып қарастырылатынын айтты. Бірақ Ваниердің денсаулығы нашарлап, ол Канаданың жүз жылдық тойына дейін вице-король ретінде қызмет етуге ұсынып, Пирсон Елизавета II патшайымнан рұқсат алуды қаламады. Осы мәселе бойынша премьер-министрмен кеңескеннен кейін Ваниер 5 наурызда Ридо-холлде қайтыс болды, вице-корольдің болмауына байланысты Бас судья Роберт Ташеро Үкімет әкімшісі қызметін атқарды.

Michener was born in Lacombe, Alberta (then part of the Northwest Territories), to Senator Edward Michener and Mary E. Roland. He attended the University of Alberta, where he earned a Bachelor of Arts degree and a Rhodes Scholarship that took him to Hertford College at the University of Oxford. There, he played for the Oxford University Ice Hockey Club and met Lester B. Pearson, who was his lifelong friend. After completing his Master of Arts and Bachelor of Civil Law degrees, Michener ran in St. David again in the 1945 election and defeated Dennison this time Michener was then appointed to Premier George Drew's cabinet as provincial secretary and registrar of Ontario, being responsible for formalizing cabinet procedures, including agenda and minutes. In the 1948 provincial election, Dennison took St. David back from Michener. Michener then tried to enter federal politics in the 1949 election but was unsuccessful. He tried again in the election of 1953 and was elected in the riding of St. Paul's. In 1956, the Progressive Conservative party chose John Diefenbaker as its leader at its leadership convention, and in the election the following year the Tories attained a minority government. Michener was appointed speaker of the House of Commons, after the post was turned down by Stanley Knowles. As Speaker, Michener angered Diefenbaker by allowing the opposition a great degree of latitude during Question Period; at one point, on May 25, 1959, Diefenbaker was so flustered that he refused to sit down when called to order by Michener. Actions like these, among others, impressed parliamentary observers and a group of university professors initiated a campaign to make Michener's position as speaker permanent; they proposed that, as is the tradition with the Speaker of the House of Commons of the United Kingdom, Michener run as an independent in general elections and that the political parties agree not to run candidates against him. No such agreement, however came to pass, and when Michener ran for re election in 1962 he was defeated. This was the first time since 1867 that a speaker had lost his riding in an election in which his party formed the government. Michener returned to Toronto and dedicated his time to his law practice, Lang Michener LLP. In the 1963 federal election the Liberal Party under Michener's old friend, Lester Pearson, won a minority in the House. A year later, Pearson advised Governor General Georges Vanier to appoint Michener to the diplomatic post of high commissioner to India, which Michener took up on July 9, 1964. Six months later Michener became Canada's first ambassador to Nepal. While stationed on those foreign duties, Michener was told by the Prime Minister that he would be considered among the leading candidates for the post of Governor General when he returned to Canada. But Vanier was in poor health and, though he offered to stay on as viceroy through to the end of the Canadian Centennial celebrations, Pearson did not wish to advise Queen Elizabeth II to allow it. The night after he conferred with the prime minister about that matter, Vanier died on March 5 at Rideau Hall, leaving Chief Justice Robert Taschereau as Administrator of the Government in the absence of a viceroy.

Канаданың генерал-губернаторы

Миченера Үндістаннан дереу қайтарды және 1967 жылғы 29 наурызда Елизавета II Пирсонның кеңесі бойынша Миченерді генерал-губернатор етіп тағайындады. Ол консерватор болғанымен, либералдық парламент мүшелері мен кабинет министрлері Миченердің таңдалуын құптады; Пол Мартин аға: «Менің ойымша, мемлекеттік қызметте немесе одан тыс жерде Миченерден артық білікті адам болған жоқ. Адамдар бұл жақсы тағайындама деп ойлады». Миченер 17 сәуірде Сенат палатасында өткен рәсімде ант берді. Миченер вице-король болып тағайындалғаннан кейін он күн өткен соң Монреальде Expo 67 ашылды. Конфедерацияның 100 жылдығына арналған көрмеге елу үш мемлекет басшысы және көптеген басқа да беделді тұлғалар келді; Канада мемлекет басшысының өкілі ретінде Миченер олардың әрқайсысын қарсы алып, қабылдау өткізді. Қонақтардың арасында АҚШ президенті Линдон Б. Джонсон, Монако ханшайымы Грейс, АҚШ-тың бұрынғы бірінші ханымы Жаклин Кеннеди, Эфиопия императоры Хайле Селасси, Франция президенті Шарль де Голль болды. Миченер де Голльді Квебек қаласына алғаш рет келгенде қарсы алды және француз президенті Монреаль қалалық әкімдігі алдында жиналған халыққа «Vive le Québec libre!» деп жариялағанда қасында болды. Халық де Голльді шумен қолдады, бірақ Миченер келгенде «God Save the Queen» әнұраны орындалғанда оны ысқырып, наразылық білдірді. Вице-король болып тағайындалғаннан кейін бір жыл ішінде Миченер конституциялық дағдарысқа тап болды, өйткені Пирсон үкіметі 1968 жылдың ақпанында салық заңына қатысты дауыста жеңіліске ұшырады. Егер үкімет толық бюджеттік заң жобасын қабылдамаса, Пирсон заң бойынша отставкаға кетуге немесе жаңа сайлау өткізуге міндетті болар еді, бірақ кішігірім қаржылық заңдарға қатысты ережелер одан да түсініксіз болды. Көптеген заң кеңестерін алғаннан кейін Миченер Пирсонның отставкаға кетуін сұрамаса, егер үкіметке қарсы сенімсіздік білдірілімі қабылданбаса, деп мәлімдеді. Оппозиция жетекшісі Роберт Стенфилд осындай ұсынысты дереу ұсынды, бірақ басқа негізгі оппозициялық партиялар, Жаңа демократиялық партия және Ralliement créditiste ұсынысты қолдаудан бас тартқаннан кейін ол сәтсіз аяқталды. Дегенмен, сол жылдың маусым айында Пирсон зейнеткерлікке шығып, оның орнына Пьер Трудо келді. 1970 жылдың қазан айында Фронт де либерасьон дю Квебек (FLQ) мүшелері британдық сауда комиссары Джеймс Кросты және Квебек еңбек министрі Пьер Лапортты ұрлап, қазан дағдарысын тудырды. 2010 жылы Жак Ланкто, Жак Роуз және ұрлауларға қатысқан басқа да адамдармен сұхбаттасу кезінде «Tout le monde en parle» бағдарламасында көрсетілген деректі фильмде Миченер FLQ-ның басты мақсаты болғаны анықталды. FLQ басшылары Канада радиокорпорациясының Télévision de Radio Canada телеарнасын басып алып, генерал-губернатор орындыққа байланған күйде 24 сағаттық телемарафон өткізуді жоспарлағандығы айтылды. Ұрлаулар орын алған кезде Миченер, Кеңестегі губернатор ретінде, соғыс шаралары заңын қолданды, ал Квебек полициясы Канада әскерлерінің қолдауымен жүздеген адамдарды ұстады, нәтижесінде ұрлаушылар мен олардың серіктестері қамауға алынды. 1967 жылғы 1 шілдеде Канада ордені құрылды, Миченер орденнің алғашқы мүшесі, сондай-ақ бірінші канцлері және басты серігі болды. Осылайша, ол 9 шілдеде Ридо залында 90 адамды орденге енгізу рәсімін өткізді. Лондонға (Ұлыбритания) сапарында ол орденнің белгілерін Елизавета II-ге табыс етті. 1972 жылғы 1 шілдеде Әскери еңбек ордені құрылды және Миченер бірінші канцлер және командир болып тағайындалды. Миченердің тағы бір алғашқы сапары 1971 жылы Тринидад пен Тобагоға мемлекеттік сапармен барды. Король Георг VI және королева Елизавета II Канада атынан мемлекеттік сапарлар жасады, ал бұрынғы генерал-губернаторлар шетелге ресми сапарлармен барды, бірақ ешбір канадалық генерал-губернатор бұрын мұндай сапарға бармаған еді. Сол жылдың қазан айында генерал-губернатор Иран монархиясының 2500 жылдығына қатысу үшін Иранға барды. Бұл сапарлар бастапқыда Оттавадағы дипломатиялық инсайдерлер арасында дау тудырды, олар елдің мемлекет басшысы емес адамның мемлекеттік сапарға баруын орынсыз деп санайды. Алайда, сапардың табысты болуы дауды тоқтатуға көмектесті және кейіннен Канадада қабылданған және басқа да Достастық елдері қолданған үрдіс орнатты.

Michener was immediately recalled from India and, on March 29, 1967, Queen Elizabeth II appointed Michener as the Governor General on Pearson's advice. Although he was a Conservative, Liberal members of parliament and cabinet ministers welcomed the selection of Michener; Paul Martin Sr. said, "I don’t think there was anybody inside or outside the public service who could qualify better than Michener People just felt that this was a good appointment." Michener was sworn in during a ceremony in the Senate chamber on April 17, after one of the shortest periods served by a Governor General designate. Only ten days after Michener was made viceroy, he opened Expo 67 in Montreal. The exposition, held on the 100th anniversary of Confederation, attracted fifty three heads of state and numerous other dignitaries; as the representative of Canada's head of state, Michener greeted and held audience with each of them. Among the guests were United States President Lyndon B. Johnson; Princess Grace of Monaco; former US First Lady Jacqueline Kennedy; Emperor Haile Selassie of Ethiopia; and French president Charles de Gaulle. Michener welcomed de Gaulle when he landed at his first stop in Canada, Quebec City, and was present when the French president declared "Vive le Québec libre" to a crowd at Montreal City Hall. The crowd cheered de Gaulle wildly, but booed and jeered Michener when the Royal Anthem, "God Save the Queen", was played at his arrival. Within less than a year of his becoming viceroy, Michener found himself faced with a constitutional crisis when Pearson's government was unexpectedly defeated on a tax bill in February 1968. Had the government been unable to pass a full budget bill, then Pearson would have been legally required to resign or ask for a new election, but the conventions relating to lesser financial bills were less clear. After taking much legal advice, Michener decreed that he would not ask for Pearson's resignation unless an explicit motion of no confidence against the government was passed. Opposition leader Robert Stanfield immediately tabled such a motion, but it ultimately failed after the other main opposition parties, the New Democratic Party and Ralliement créditiste, declined to support the motion. An election nonetheless took place in June of that year, following Pearson's retirement and replacement by Pierre Trudeau. In October 1970, members of the Front de libération du Québec (FLQ) kidnapped British trade commissioner James Cross and Quebec's minister of labour, Pierre Laporte, thus sparking the October Crisis. In 2010, in interviews with Jacques Lanctôt, Jacques Rose, and other involved in the kidnappings, done for a documentary aired on Tout le monde en parle, it was revealed that Michener had been the FLQ's intended target; it was alleged that the FLQ leaders planned to commandeer the Canadian Broadcasting Corporation's Télévision de Radio Canada and conduct a 24 hour telethon with the Governor General bound in a chair as a prop on the stage. Upon the kidnappings, Michener, as Governor in Council, invoked the War Measures Act, and Quebec police, with the support of the Canadian Forces, rounded up hundreds of individuals, leading to the detention of the kidnappers and their accomplices. On July 1, 1967, the Order of Canada was created, and Michener became the order's first member, as well as the first chancellor and principal companion. As such, he presided over the first investiture ceremony, at Rideau Hall, on July 9, investing 90 people into the order. On a visit to London, United Kingdom, he presented the insignia of the Sovereign of the order to Queen Elizabeth II. On July 1, 1972, the Order of Military Merit was founded and Michener was appointed the first Chancellor and Commander. Another first was Michener's state visit in 1971 to Trinidad and Tobago; while King George VI and Queen Elizabeth II had both carried out state visits on behalf of Canada and previous governors general had made official visits abroad, no Canadian governor general had ever previously undertaken such a trip. In October of the same year, the Governor General visited Iran to attend the Iranian monarchy's 2,500th anniversary. These voyages initially caused controversy among diplomatic insiders in Ottawa, who viewed it as inappropriate for someone who was not the country's head of state to undertake a state visit. However, the successes of the trip helped end the controversy, and established a precedent thereafter followed in Canada, and adopted by other Commonwealth realms.

Мұра

Миченер мемлекеттік шараларға әсем сарайлық киім кигенмен, генерал-губернатор алдында әйелдердің тағзым етуін тоқтатты. Бұл қадамға премьер-министр Лестер Пирсонның әйелі Мэрион Пирсонның көп жылдық достарына осылай мойынсұнудан бас тартуы себеп болды деген әңгіме тарады. Ол сондай-ақ 1973 жылдан бастап провинциялардың вице-губернаторларымен үнемі кездесіп, өзінің лауазымы мен олардың арасында байланыс орнатып, нығайтты. Дегенмен, ол Пьер Трюдоның Корольдік билік және генерал-губернатор туралы "сынып айтқан пікірлеріне" реакция жасамағаны үшін сынға ұшырады. Миченер 1991 жылдың 6 тамызында қайтыс болды. Олардың күлдері Оттавадағы Сент-Бартоломей Англикан шіркеуінде, Rideau Hall-дың қарсы бетіндегі Сюссекс драйвінде сақталған.