Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Цецерлег /t//s//ɛ//t//s//ər//l//ɛ//g/ (немесе "бақ" немесе "бағ"), Моңғолияның Архангай аймағының (облыстың) астанасы болып табылады. Ол Уланбатордың оңтүстік-батысында, Хангай тауларының солтүстік-шығыс еңістерінде орналасқан. 2000 жылғы халық санауы бойынша халқы 16 553 адамды құрайды (Ерденебұлаң аймағының ауылдық аумақтарымен бірге 18 519 адам), 2003 жылғы бағанама бойынша – 16 618 адам, 2006 жылғы бағанама бойынша – 16 300 адам. Цецерлег аймақтың оңтүстігіндегі Булган аймағында орналасқан. Оны аймақтың солтүстігіндегі Цецерлег аймағымен шатастыруға болмайды. 1992 жылы Цецерлег аймағы Эрденебұлаң аймағының құрамына енді.
Tsetserleg '/t//s//ɛ//t//s//ər//l//ɛ//g/, also romanized as Cecerleg (, ; "park" or "garden") is the capital of Arkhangai Aimag (province) in Mongolia. It lies on the northeastern slopes of the Khangai Mountains, southwest of Ulaanbaatar. It has a population of 16,553 (2000 census, with Erdenebulgan sum rural territories population was 18,519), 16,618 (2003 est. ), 16,300 (2006 est.). Tsetserleg is geographically located in the Bulgan sum in the south of the aimag. It is not to be confused with Tsetserleg sum in the north. In 1992 Tsetserleg was designated as Erdenebulgan sum, which has an area of .
Тарих
Цезерлег – ежелгі мәдени және сауда орталығы. Бұл бір кезде Зайын Гегеен монастырының орны болған. Оны бірінші халх Зая пандита Лувсанперенлей (1642–1715) салған (Зая пандита Намхайянтсанмен (1599–1662) шатастыруға болмайды). Ол 1680 жылдардың басында салынған негізгі Гуден Сүм, Оң, немесе Жазғы Семчин ғибадатханасы және Сол, немесе Қысқы Семчин ғибадатханасынан тұрды. Алтыншы Зая пандита Жамбацерен 1932 жылы коммунистер тарапынан өлтірілді, ал негізгі Гуден ғибадатханасы мұражайға айналдырылды. Жетінші Зая пандита бар, бірақ ол көбінесе Улан-Баторда тұрады және сирек келеді.
Tsetserleg is an ancient cultural and commercial centre. It was once the seat of a monastery (Zayiin Gegeen Monastery), built by the First Khalkh Zaya Pandita, Luvsanperenlei (1642–1715) (who should not be confused with Zaya Pandita Namkhaijantsan (1599–1662)). It consisted of the main Guden Süm, the Right, or Summer Semchin Temple, and the Left, or Winter Semchin Temple, all built in the early 1680s. The sixth Zaya Pandita, Jambatseren, was killed by the Communists in 1932, and the main Guden temple was turned into a museum. There is a seventh Zaya Pandita, but he mostly lives in Ulan Bator and visits only occasionally.
Мекемелер
Цэцэрлег қаласында әуежай бар, Ұлан-Батор қаласына үнемі рейстер жүзеге асырылады, сондай-ақ театр, қонақ үй, аурухана және ауыл шаруашылығы колледжі де бар. Басты өнеркәсіп – тағамдық өнімдерді өңдеу.
Tsetserleg has an airport, with regular connections from and to Ulan Bator, a theatre, hotel, hospital, and an agricultural college. The main industry is food processing.
Климат
Цетсерлегтің қысқы құрғақ субарктикалық климаты (Dwc) бар. Бұл аймақ Монголияның қалған бөліктерімен салыстырғанда, жазда салқынырақ және қыста жылырақ болатын микроклиматтың бөлігі. Желдің жылдамдығы да орташа есеппен салыстырмалы түрде тыныш. Қыстың ең суық айы – қаңтарда, көбінесе елдегі ең жылы орын болып табылады және температура сирек 30°C төмен түседі, көбінесе түнде 15°C-тан 25°C-қа дейін, ал күндіз 5°C-тан 15°C-қа дейін ауытқиды. 2014 және 2015 жылғы қаңтардағы ең төменгі температура 26°C болды (әрқайсысы қысқа мерзімді суық кезеңде), ал орташа ең төменгі температура 16°C құрады, бұл Уланбатордың 28,5°C орташа ең төменгі температурасынан 12 градусқа жоғары (2014 және 2015 жылғы қаңтарда) және Хохоттың 16°C орташа ең төменгі температурасына тең (2014 және 2015 жылғы қаңтарда). 2015 жылғы қаңтардағы орташа ең жоғары температура 0°C болды, яғни Хохотпен бірдей, ал жалпы қаңтар айының орташа температурасы 9°C құрады, бұл да Хохотпен бірдей. 2015 жылғы қаңтарда 0°C-ден жоғары болған 10 күннің ең жылысы 7°C болды, бұл 2015 жылғы қаңтарда 0°C-ден жоғары болған 8 күннің ең жылысы 6°C болған Хохоттан жылырақ. Моңғолияның тағы екі "ылғалды" қаласы – Даланзадгад пен Арвайхерде температура бірдей болды, бірақ орташа ең төменгі температура әрқайсысында 15°C-қа сәл жоғары болды, ал Даланзадгадтың қаңтар айындағы ең жылы күні 8°C-қа сәл жоғары болды. Цетсерлег USDA өсімдіктердің төзімділігінің 5-ші аймағына жатады.
Tsetserleg has a dry winter subarctic climate (Dwc). It is part of a microclimate which experiences cooler summers and warmer winters than the rest of Mongolia. Wind speed is also relatively calm on average. In the coldest month of winter, January, it is often the warmest place in the country and temperatures rarely plummet below 30 °C, often hovering at around 15 °C to 25 °C during nighttime and 5 °C to 15 °C during daytime. In January 2014 and 2015 the coldest temperature was 26 °C (each during a short cold snap) while average minimum temperature was 16 °C which was 12 degrees warmer than the Ulaanbaatar average minimum of 28.5 °C (January 2014 and 2015) and identical to the Hohhot average minimum of 16 °C (January 2014 and 2015). The average maximum temperature in January 2015 was 0 °C or the same as Hohhot while overall average January temperature was 9 °C again the same as Hohhot. The warmest temperature of the 10 days above 0 °C in January 2015 was 7 °C which was warmer than Hohhot in which the warmest of the 8 days above 0 °C in January 2015 was 6 °C. Dalanzadgad and Arvaikheer, two other 'mild' cities of Mongolia, experienced identical temperatures although average minimum was marginally warmer at 15 °C each while Dalanzadgad's warmest January day was marginally warmer at 8 °C. Tsetserleg belongs to USDA Plant Hardiness Zone 5.