Кіріспе
Ара түрі Halictus rubicundus, қызғылт сары аяқты жоңышқа арасы, Солтүстік жарты шардың барлық аймақтарында кездесетін тер арасының бір түрі. H. rubicundus Солтүстік Америкаға Ескі әлемнен Halictus туысының екі негізгі шабуылы кезінде келді. Бұл шабуылдар Плейстоцен дәуірінде теңіз деңгейі төмен болған кезде Беринг мұхиты арқылы жүрген болуы мүмкін. Түрдің әлеуметтік мінез-құлқы климатқа байланысты өзгереді: биік тауларда немесе жоғары ендікте, маусымы қысқа болған жағдайда, ол жалғыз өмір сүреді, ал басқа аймақтарда эусоциалды болады. Көбінесе бір популяцияда жалғыз және эусоциалдық колониялар бір уақытта кездеседі. Бұл тер аралары әлеуметтік мінез-құлқының өзгеруіне байланысты көп зерттелді, бұл әлеуметтік икемділіктің моделіне айналды. Бұл өзгергіштік әлеуметтік мінез-құлықтың эволюциясын түсінуге көмектесті. Бірақ Halictus rubicundus металдық емес. Ұрғашыларының денесінің ұзындығы шамамен 1 см, қоңыр түсті, құрсақ сегменттерінің ұштарында жіңішке ақ жолақтары және тотыққан қызғылт сары аяқтары болады.
Halictus rubicundus, the orange legged furrow bee, is a species of sweat bee found throughout the Northern Hemisphere. H. rubicundus entered North America from the Old World during one of two main invasions of Halictus subgenera. These invasions likely occurred via the Bering land bridge at times of low sea level during the Pleistocene epoch. The species exhibits different social behaviors depending on climate: it is a solitary species in high elevations or latitudes where the season is short, but eusocial in other areas. Often, solitary and eusocial colonies appear simultaneously in the same population. These sweat bees are extensively studied for their variability in social behavior, which has become a model for social plasticity. This variability has contributed to an understanding of evolution of social behavior. but Halictus rubicundus are not metallic. Females are about 1 cm in body length and brown in color, with fine white bands across the apices of the abdominal segments, and rusty orange legs.
Таралуы және мекендейтін ортасы
H. rubicundus – аралардың кез келген түрінің ішіндегі ең кең таралған табиғи ареалға ие, ол Холарктика аймағының қоңыржай белдеулерінде кездеседі. Осы зор аумақтағы климаттың әртүрлілігі олардың әлеуметтік мінез-құлқының өзгерісіне себеп болады деп саналады.
Ұя салу
Бұл түрдің жалғыз және эусоциалдық түрлері, әдетте, құм немесе топырақтан тұратын, шалғай орналасқан аймақтардағы оңтүстікке қарай беткейлерде ұя қазған. Бұл еңіс күннен жылуды максималды түрде сіңіріп, ұяны жылытады. Жағымды еңіске ие ұялар ересектердің жем іздеу тиімділігін және личинкалардың тұрақты жылу ортасында дамуын жақсартады деп саналады. Ұялардың тереңдігі 120 мм-ге дейін жетеді және олар топырақ түрлерінің кең спектрінде салынған.
Топырақтың қаттылығы
Ұялар көбінесе құмды-сазды топыраққа қазылады. Бұл түр тығыз топтасуды жақтырмайды. Ұя салушы аналар ұяларын жұмсақ жерге салады, ал көршілес ұялардың арақашықтығы шамамен 50 мм-ге жеткенде, ұялардың құлау қаупі артады. Осы кезде ұя салушы аналар ұяларын қаттырақ топыраққа салуға мәжбүр болады, онда ұя құрылысын бұзбай, ұяларды жақын орналастыруға болады. Аналар топырақтың қаттылығын сынау үшін бетін тістеп көруі немесе қысқаша қазу жұмыстарын жасауы мүмкін. Қысқы ұйқыдан кейін, өткен көктемде жұптасқан аналықтар көктемде пайда болады.
Мінез-құлық
Halictus rubicundus географиялық орналасуына және температура өзгерісіне байланысты мінез-құлқының әртүрлілігімен кеңінен зерттелген. Төменгі биіктіктегілер эусоциалдық мінез-құлық көрсетеді, ал жоғары биіктіктегілер мен солтүстік ендіктегілер жалғыз өмір сүреді. Нью-Йорктегі осы колониялардағы алғашқы ұрпақ негізінен жұмысшы әйелдерден тұрады, олар өз кезегінде колонияны құрған анасына екінші ұрпақты өсіруге көмектеседі, сондай-ақ гинектер мен аталықтардың дамуына жағдай жасайды. Дегенмен, жалғыз ұяларда ұрпақ жұмысшы болып қызмет етпейді және анасына екінші ұя құруға көмектеспейді, керісінше, келесі маусымда өз ұяларын салуға тырысады. Егер аналық екі-үш күн бойы жұптаспаса, ол кейін жұптасса да, гине болып қалуы мүмкін; жұмысшы мінез-құлықты (әдетте, жарыққа шыққаннан кейін екі-үш күн ішінде басталатын гүлденген гүлдің тозаңын жинау) көрсеткен ешбір аналық келесі маусымда қайтадан кездеспеді. H. rubicundus-тағы Dufour безі феромондарды өндіреді, бұл аналықтарға ұядағы жұмыртқаларды және басқа да жеке тұлғаларды тануға көмектеседі.
Колониялар арасындағы генетикалық туыстық
Стандартты модельдерге сәйкес, анасына келесі ұрпақты өсіруге көмектесетін жұмысшы аралар туыс таңдауының нәтижесінен пайда көреді деп есептеледі. Осылайша, колонияда қалатын және анасымен тікелей жартылай генетикалық байланыстағы бірінші ұрпақтың аналықтары екінші ұрпақты өсіруге көмектесе алады, ондағы аналықтар да (хаплодиплоидияға байланысты) олармен жартылай байланысты болады.
Әр түрлі мінез-құлықтардың колониялары арасындағы генетикалық туыстық
Мінез-құлқы ұқсас (эусоциалдық немесе оқшау) екі колония арасындағы генетикалық байланыс, географиялық жақын болғанымен әлеуметтік мінез-құлқы әртүрлі колониялар арасындағы байланысқа қарағанда күштірек екенін көрсететін дәлелдер бар. Бұл әлеуметтік мінез-құлықты белгілі бір гендер анықтайды дегенді білдірмейді, бірақ ол белгілі бір ортаға жақсы бейімделген генетикалық желілермен байланысты болуы мүмкін. Дегенмен, бір популяция ішіндегі эмпирикалық деректер, аналықтары аналық ұясында жұмысшы ретінде қалмағанда, олардың қыздары да солай кететін болмайтынын көрсетеді. Генетика, орта және әлеуметтік мінез-құлық арасындағы байланысты зерттеулер әлі шектеулі болғанымен, осы үш фактордың арасында байланыс бар екенін көрсететін жеткілікті дәлелдер бар. H. rubicundus популяцияларының оқшау және эусоциалды мінез-құлықтарының айырмашылықтары, таза генетикалық түсіндірмеге емес, әлеуметтік мінез-құлықтың ортамен реттелуінің нәтижесі болуы мүмкін.
Әлеуметтік қарым-қатынастың пайдасы мен зыяны
Қысқа көбейту маусымдары бар ортада әлеуметтік өмір сүру күтілмейді, себебі сол маусымда тағы ұрық тудыру мүмкіндігі болмағанда жұмысшы рөлінде әрекет етудің ешқандай пайдасы жоқ, сондай-ақ туыстық таңдау артықшылықтары да болмайды. Көп ұрықты ортадағы популяциялар эусоциалдық мінез-құлық көрсетеді, ал эусоциалдық колониялардағы жұмысшылардың мінез-құлқына әлеуетті пайда бар, себебі жұмысшылар колонияны құрған анасымен (анасымен) және ұрықтарымен (әсіресе қарындастарымен) туыс. Инклюзивті жарамдылық теориясы бойынша, егер ұрықтың көп бөлігі әйелдерден тұрса, жұмысшылар анасына екінші ұрық тудыруға көмектесу арқылы пайда көруі мүмкін. Алайда, H. rubicundus екінші ұрықта әйелдерге қатысты бейімділік танытпайды, көрсеткіштер ең көп дегенде 40% әйел құрайды. Сонымен қатар, H. rubicundus үшін эмпирикалық деректер ұсынған жалғыз зерттеуде, әдеттегі жұмысшы 0,9 қарындас пен 0,8 бауыр тудыруға септігін тигізеді, бұл инклюзивті жарамдылық әсерінің көмектесуді қолдау шегінен әлдеқайда төмен, бірақ анасы тікелей пайда көретін шектен жоғары; осылайша, бұл түрге туыстық таңдау әсері қолданылмайды деген дәлел бар, және аналар аналық жарамдылыққа тікелей пайда алу үшін қыздарының кейбіреулерін жұмысшылар рөлінде әрекет етуге итермелейді, тіпті осы итермеленген қыздардың жарамдылығы, егер олар аналыққа айналғанда болатын жарамдылықтан төмен болса да.