Кіріспе

Бұрынғы британдық химиялық өндіруші

Albright and Wilson 1856 жылы Ұлыбританияда калий хлораты мен ақ фосфор өндіруші ретінде, қағаз шығару және оттегі өндірісі үшін құрылған. Оның алғашқы 100 жыл өмір сүруінің басым бөлігінде фосфордан алынған химиялық заттар өнімдерінің көп бөлігін құрады. Ол Артур Олбрайт пен Джон Эдвард Уилсон атты екі квакердің серіктестігі ретінде құрылды. 1892 жылы «Albright & Wilson Ltd» жекеше компания болып тіркелді және 1948 жылдың 5 наурызына дейін, шамамен 100 жыл бойы отбасылық кәсіпорын ретінде қызмет етті. Albright and Wilson силикон, жуғыш заттар, тамаққа қосылатын заттар, металл өңдеуге арналған химиялық заттар, стронций және хром негізді химиялық заттарды өндіруге кеңейді. Ол Ұлыбританиядағы екінші ірі химиялық өндіруші болды, бірақ әрқашан ICI-ден кіші болды. 1971 жылы Tenneco Albright and Wilson акцияларының бір бөлігін сатып алды, ал 1978 жылы толық меншік иесі атанды. Компания қысқа мерзімде өзінің жеке брендін сақтап қалды, бірақ көптеген еншілес компаниялары сатылды. 1995 жылы Tenneco көптеген активтерін сатты, ал Albright and Wilson-ның бастапқы негізгі бөлігі ақпан айында қор нарығында тіркелген жаңа ашық компания «Albright and Wilson Plc» құрамына енді. Бірақ төрт жылдан кейін, нәтижелер көңіл көншітпегеннен кейін, 2000 жылдың наурыз айында француздық «Rhodia» химиялық компаниясы Albright and Wilson-ды сатып алды, осылайша бір жарым ғасырлық тарихы бар атау Үндістан, Австралия, Жаңа Зеландия және Филиппиннен басқа елдерде жойылды. Albright and Wilson компаниясының бір бөлігі 2000 жылы сатылғаннан кейін қазір Huntsman Corporation-ға тиесілі. 1996 жылы Авонмут зауытында болған ірі өрт салдарынан жергілікті тас жолдар мен теміржол қызметі уақытша тоқтатылды, нәтижесінде Albright and Wilson 60 000 фунт стерлинг айып төледі.

Олдбериге көшу

1842 жылы білікті химик Артур Олбрайт, Джон мен Эдмунд Стёрдждің Бирмингемдегі химиялық фирмасының серіктесі болды; оның әпкесі Эдмунд Стёрджге үйленген, ол да квакер болған. Стёрджтер Вустер және Бирмингем каналының жанындағы Селли-Ок қаласындағы химиялық зауытында тұтынушыларға калий хлоратты, спички өндірісі үшін шығарды. Олбрайт 1844 жылы ақ фосфор өндірісін де қосты. 1850 жылы калий хлорат пен ақ фосфор өндірісі Лэнгли Гринге, Олдбериге, Вест-Мидлендс аймағына көшірілді; ал ақ фосфор өндірісі 1851 жылы қайта басталды. Жаңа орналасқан жер күкірт қышқылы мен тұз қышқылын, сондай-ақ Қара өңірдегі көмір кендерінен көмір алу үшін Chance and Hunt фирмасының қасына салынды. Бұл Бірмингем каналдарының (БСН) екі тармағына да жақын болды, олардың бірі Титфорд каналына шықты, сондықтан көлік байланысы жақсы болды.

Фосфор және матч фосфаттары

Алғашқы кезде ақ фосфор сүйек күлінен тұншықты фосфаттар алу үшін оларды тұз қышқылымен өңдеу арқылы алынған. Содан кейін метафосфатты бірнеше күн бойы жабық ыдыста қыздырып, су астында фосфор буын дистилляциялаған. Мұндай ыдыстарды қыздыру үшін үлкен мөлшерде көмір қажет болды. Ақ фосфор өндірісі фосфат таужынысы мен күкірт қышқылын сүйек күлі мен тұз қышқылының орнына пайдалану арқылы жақсартылды; сондай-ақ тікелей қыздырылатын пештердің орнына ревербациялық пештерді пайдалану арқылы. Ақ және аморфты фосфор Албрайт пен Уилсонның бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін негізгі өнімі болып қала берді. Ақ фосфор спички жасаушылар үшін улы болды, ол «фоссидің жауырыны» ауруын тудырды. Албрайт пен Уилсон 1851 жылғы Ұлы көрмеде, Кристалл сарайында аморфты фосфорды көрсетті. Екі швед ағайынды Лундстрем сынақ үшін үлгі алды, одан спички құрамын жасауға тырысты. 1855 жылы, Париж көрмесіне дейін Джон Эдвард Лундстром спичкинің әлі де қолдануға жарамды екенін анықтады. Ол Албрайт пен Уилсонға аморфты фосфорға үлкен тапсырыс берді, бұл шведтік қауіпсіз спички өнеркәсібінің негізін қалауға әкелді. 1899 жылы Албрайт пен Уилсон фосфор сесквисульфидін өндіруді бастады. Олар фосфор сесквисульфидін коммерциялық мақсатта өндірген алғашқы компания болды: оны жасау өте қауіпті және қиын болды. Сол жылы француз химиктері Савен және Каен оның улы емес екенін және қауіпсіз спички жасауға қолдануға болатынын дәлелдеді. Савен мен Каен спички формуласын патенттеді. 1929 жылы Британдық спички корпорациясы, бұрын Bryant and May деп аталған, Албрайт пен Уилсонмен бірлесіп иелік ететін компания құрды: A & W Match Phosphorus Company. Ол Олдберидегі аморфты фосфор және фосфор сесквисульфиді өндіруге қатысты алаңның шағын бөлігіне иелік құрды.

Кеңейту

Олбрайт пен Уилсон жаңа өндіріс орындарын ашу арқылы да, қарсыластарын сатып алу арқылы да кеңейді. Компанияның бастапқы фосфор негізгі бөлігі Олдбери бөлімшесі деп белгіленді. Олар жаңа салаларға көшкенде, жаңа дивизиялар құрды. Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталған соң, Олбрайт пен Уилсон Холмс теңіз жануарларын қорғау қауымдастығын өзіне қаратып алды. Ол Олдбери бөлімшесі құрамында қалды.

Энн көшесі, Виднес

Виднес, Чеширдегі зауыт 1933 жылдан бастап фосфор өндірісі үшін пайдаланылды. Зауыт 2 пештен басталып, біртіндеп 5-ке дейін кеңейтілді. Фосфаттарды және Кальгонды (су жұмсартқыш) өндіру де жалғасты. Мұнда өндірілетін барлық өнімдер фосфор қышқылының негізінде жасалған. Albright and Wilson компаниясын Rhodia, кейін Thermphos сатып алды және 2013 жылы 25 жұмыс орны жоғалтып, жабылды. 2010 жылы тамақ фосфаттарын өндіру Германия мен Нидерландыға көшірілгендіктен 69 жұмыс орны қысқартылды, себебі шетелде өндіріс шығындары төмен болды. 2015 жылдан бастап Thermphos компаниясы 2012 жылдың қыркүйегінде банкротқа ұшырағаннан кейін және 2013 жылы зауыт толық жабылғаннан соң ғимараттар бұзылуда.

Олдбери бөлімшесі

1888 жылы Вулвергемптоннан келген төрт адамға фосфат тау жынысынан ақ фосфор өндіру үшін электр пешін пайдалануға патент берілді; 1890 жылы олар Веднесфилдте фосфор өндіру жұмысын құрды. Олбрайт пен Уилсон патентті және жұмысты сатып алды; және олар Олдбериде өз пештерін салғанша екі жыл бойы оны басқарды. Содан кейін Веднесфилд зауыты жабылды. Ақ фосфор 1972 жылға дейін Олдбериде өндірілді, содан кейін өндіріс Ньюфаундлендке көшірілді. Одан кейін көлемді сұйық ақ фосфор арнайы танкер кемесімен Сомерсет штатындағы Портисхедке тасылды. Айыныштысы, Ньюфаундлендке көшу жеткіліксіз жоспарланғандықтан компания жаңа алып электр пештерімен – Олдберидегі машиналардан бірнеше есе үлкен – және білікті жергілікті жұмысшылардың жетіспеуімен байланысты өндірістік қиындықтарға тап болды. Бұл қиындықтар компанияның қаржылық жағдайының нашарлауына себеп болып, Tenneco компаниясының оны сатып алуына әкеп соқты.

Марчон бөлімшесі

1955 жылы Олбрайт пен Уилсон Уайтхейвенде орналасқан, "сулы" тәсілмен фосфор негізіндегі жуғыш заттарды өндіретін Marchon Products Ltd компаниясын сатып алды. Осылайша, A&W Group екі маңызды өндіріс жолы арқылы фосфор қосылыстарын өндіруді толық бақылауға алды. Дегенмен, Marchon үшін негізгі табыс көзі болған фосфатты жуғыш заттар бизнесі 1970-ші жылдардың соңында күрт төмендеді. Себебі, жуғыш заттардағы фосфат қалдықтарының ластауынан ішкі су жолдарының эвтрофикациялануы, жуғыш заттар өндірушілерін фосфаттардан бас тартуға мәжбүр етті, осылайша Marchon өнімдеріне деген қажеттіліктің негізгі саласын жойды. "Marchon" деген ат 1999 жылы француз компаниясы Rhodia, Albright and Wilson компаниясын сатып алғаннан кейін қолданыстан шықты. Объект 2005 жылы жабылып, 2007-2012 жылдар аралығында бұзылды.