Кіріспе

Питер Пол Рубенс салған картина

"Кресттен түсу" – барокко суретшісі Питер Пол Рубенстің 1612–1614 жылдары салған триптихтің орталық бөлігі. Ол әлі де бастапқы орнында, Бельгияның Антверпен қаласындағы Біздің Анамыз соборында сақталуда. Бұл картина Рубенстің шедеврлерінің бірі саналады. Сурет Иса Мәсіхтің айқыштан түсіріліп алынуын, оның айқышқа масталғаннан кейінгі сәтін бейнелейді. Рубенс өмірінде осы тақырыпқа көп рет қайта оралды. Бұл туынды 1611 жылдың 7 қыркүйегінде Аркебузирлер бауырластығы тапсырыс берген, олардың қасиетті қамқоршысы – Әулие Христофор.

Тарих

Жалпы, картинаның шығу тегі итальяндық көркемдік дәстүрге негізделген, Франческо Сальвиати, Федерико Барокчи, Жакопино дель Конте, Циголи және Даниэле да Вольтерра сияқты суретшілердің манерлі стилінің ықпалында болған. Бұл суретшілер Микеланджелоның идеяларымен және он бесінші ғасырдағы бұрынғы үлгілерден шабыттанған болуы мүмкін. Дегенмен, Рубенстің суреті Мәсіхтің денесін айқыштан салтанатты түрде түсіріп, сенушілердің қолына ұсыну арқылы итальяндық драмалық суретшілерден ерекшеленеді. 1794 жылы француз әскері осы картинаны және "Кресттің көтерілуі" картинасын алып, Лувр мұражайына жіберді. Наполеон соғыстарының аяқталуымен және оның жеңілісінен кейін, олар 1815 жылы соборға қайтарылды. "Кресттің көтерілуімен" бірге "Кресттен түсу" картинасы 1914 жылы Императорлық неміс әскерімен қайта ұрланып, Берлинге әкелінді, онда екі триптих те Берлин сарайында 1918 жылдың 11 қарашасындағы келісімге дейін сақталды, содан кейін соборға қайтарылды.

Контрреформация контексі

Рубенс "Кресттен түсіру" картинасында крестің жеңіске толы тұсын ерекше көрсетеді. Суретте Иса Мәсіхтің денесі крестен түсірілген сәт суреттелген, және ол да драма мен эмоцияға толы. Суреттегі тұлғалар қайғы мен күйініштің күшті білдірісімен бейнеленген, бұл Мәсіхтің өлімінің эмоционалдық әсерін күшейтеді. Картина көрерменді Мәсіхтің құрбандығының маңыздылығы туралы ойлауға және оған деген ықыласын арттыруға шақырады. Бұл бейне сенімділерге Мәсіхтің құдайлық табиғатын еске салады. Мәриямның бірге құтқарушы ретіндегі рөліне ерекше мән берілген, протестанттар Мәриямға құрмет көрсетудің маңыздылығын шектеген немесе тіпті жоққа шығарғаннан өзгеше. "Кресттен түсіру" (ван дер Вейден) картинасынан айырмашылығы, Мәсіхтің денесі бірнеше адамның сақтықпен түсіруімен көрсетілген. Рубенс Мәсіхтің денесін ораған ақ көрпешті пайдаланып, композицияны күрделендіреді.

Жазбаларға негізделген

Христос крестінен түсірілуі, сондай-ақ Христосты қабірге қою, христиан өнерінде Киелі кітаптың бірнеше тарауына негізделген сюжет. Бұл сюжеттің негізгі жазбалары Матай ішінде (Мт. 27:57-60), Марк ішінде (Мк. 15:43-46), Лұқа ішінде (Лк. 23:50-53) және Жохан ішінде (Жн. 19:38-42) таба аласыз, олар Исаның өлімі мен жерленуіне байланысты оқиғаларды сипаттайды. Ариматеялық Жозеф есімді адам болды, ол Исаның шәкірті. Ол Пилатқа барып, Исаның денесін беруді сұрады, және Пилат оның өтінішін қабылдады. Содан кейін Жозеф денесін тазартылған зәріпке орап, тастан қазылған жаңа қабірге қойды.

Құрамы

Триптихтің жапқыштарының сыртында Рубен гильдияның қамқоршысы Кристоферді немесе Кристофорусты, "Христосты көтеріп әкелушіні", оны өзен арқылы алып өтетінін және шөлді бейнелейді. Панельдің ішінде триптихтің орталық бөлігінде бір топ адамның Мәсіхтің денесін айқыштан түсіріп жатқан көрінісі көрсетілген. Сол жақ панельде Мәриямның Мәсіх баласын құшақтап алып жүретін көрінісі бейнеленген. Ғибадатханадағы тарту, оң жақ панельде қарт Симеонның қолында Баланы ұстауы суреттелген. "Айқыштан түсіру" үш бөлімге бөлінген, әр бөлімінде әртүрлі оқиға көрсетілген. "Түсіру" екі жағында ерекше сәулеттік ортада орналасқан екі көрініс бар.