Кіріспе
Рафаэльдің "Калварий жолында құлаған Иса" картинасы, сондай-ақ "Lo Spasimo" немесе "Il Spasimo di Sicilia" деп белгілі, итальяндық Жоғары Ренессанс кезеңінің суретшісі Рафаэльдің шамамен 1514-16 жылдары салған туындысы. Қазіргі таңда Мадридтегі Прадо мұражайында сақталуда. Бұл картина оның өнер стилін қалыптастырудағы маңызды жұмыс болып табылады.
Christ Falling on the Way to Calvary, also known as Lo Spasimo or Il Spasimo di Sicilia, is a painting by the Italian High Renaissance painter Raphael, of c. 1514–16, now in the Museo del Prado in Madrid. It is an important work for the development of his style.
Сипаттама
Бұл суретте Иса Мәсіхтің айқышқа шегеленуге дейін айқышпен жүріп, құлаған сәті мен анасының қатты қайғыдан зардап шегуі бейнеленген – "Кімдіксіздік" немесе "Lo Spasimo". Суреттегі барлық эмоциялар алдыңғы планға шоғырланған, ал фон алыстағы адамдар мен айқыштармен сахналық көрініс сияқты. Алдыңғы пландағы сол жақтағы адам Рафаэльдің Ватикан сарайындағы Рафаэль бөлмелеріндегі "Соломонның үкімі" суретіндегі кейіпке ұқсас, бірақ айнасынан кері бейнеленген. Симон Киринейлік Мәсіхтің айқышын бір сәт көтеріп, күзетшілерге қатаң қарап тұр. Суреттің оң жағында төрт Мария бейнеленген, ал композицияның екі жағында күзетшілер тұр. 16 ғасырдың басында католицизмде "қайғы" тұжырымы мен оған деген құлшыныс әдетке айналған, бірақ қаншалықты даулы болса да, бұл жұмыста Әзіре ана тек тізе бүккен, құлап немесе есінен танып қалған жоқ, көбінесе бейнеленгендей.
Тарих
Панельді Палермодағы Санта-Мария-делло-Спасимо сицилиялық монастыры тапсырыс берген. 1517 жылы Римде салынған, ол теңіз арқылы жіберілді, бірақ кеме қиын сапарға шығып, соңында батып кетті. Вазари осы эпизодты былай баяндады: Палермоға теңіз арқылы тасымалданып келе жатқанда, зор дауыл кемені тасқа шағылыстырып, ол қирады, экипаж жоғалып, барлық жүк, осы картинадан басқа, теңіз арқылы Генуяға жеткізілді. Жағаға шығарылып, ол құдайлық нәрсе деп танылды және күтімге алынды, ешқандай зақымсыз, тіпті жел мен толқындар да осындай туындының сұлулығына құрмет көрсеткендей болды. Бұл жаңалық тараған соң, сицилиялық монахтар керемет картинаны қайтарып алуға тырысты, бірақ оны қайтару үшін Папаның араласуын сұрауға мәжбүр болды. Картина Сицилияға қауіпсіз жеткізіліп, Палермода орналастырылды, онда ол үлкен даңққа ие болды. 1661 жылы картинаны испан вице-королі Феррандо де Фонсека король Филипп IV атынан сатып алды, ол оны Мадридтің Корольдік Алказар шіркеуінің басты алтаріна орнатуды қалады. Содан кейін ол 1813 жылдан 1822 жылға дейін Парижде болды, себебі ол Наполеонның соғыс науқандары кезінде олжа ретінде алған картиналардың бірі еді, және сол жерде картина Францияда кең таралған практика бойынша кенепке көшірілді. Парижден кейін картина (көптегендерінен өзгеше) қайтарылып, ақырында Испания корольдік коллекцияларына қосылды, кейін Прадоға берілді. Оның қазіргі жағдайы өте жақсы емес, негізінен негіздің ауысуына байланысты. Дегенмен, 2012 жылы тазалау және қалпына келтіруден кейін сапасы анық байқалады. Бұрын оның Рафаэльдің қолынан шыққан туынды екендігі күмәндалған, бірақ қазір ол тек жобаланбаған ғана емес, сонымен қатар Рафаэльдің өзі салған, ең оңай бөліктері үшін шеберханалық көмекпен салынған деп қабылданды. Мүмкін, 1674 жылы корольдік тапсырыс бойынша Хуан Карреньо де Миранда Рафаэльдің түпнұсқасының осы керемет көшірмесін жасады, ол Мадридтегі жалаң аяқ кармелиттердің Санта-Ана монастырының басты алтарінда көрсетілді. Карреньо өзінің стильінен, әлдеқайда еркін және жұмсақ болған, бас тартып, түстерге, аяқталған өңдеуге және түпнұсқаның нақты суретіне адал түрде ереді. Ол Мадридтегі Сан-Фернандо Корольдік көркем өнер академиясында орналасқан және көрсетілуде.