Кіріспе

Рафаэль суреті Наполеон Бонапарттың құлдырауынан кейін 1815 жылы папа Пий VII-нің елшілері Антонио Канова мен Марино Марини Париж шартының бір бөлігі ретінде "Теріс-түсінік" картинасын (басқа 66 суреттермен бірге) алуға қол жеткізді. Вена конгресінің келісімі бойынша, бұл туындылар көпшілікке ұсынылды. Бастапқы галерея Апостолдық сарайдағы Борджиа пәтерінде болды. Ватиканның ішінде бірнеше рет жылжығаннан кейін, картина қазір Ватиканның Пинакотекасында орналасқан.

Қабылдау

Суреттің қабылдануы жақсы құжатталған. 1525 және 1935 жылдар аралығында кем дегенде 229 жазба көздерін анықтауға болады, олар сипаттап, талдап, мақтап немесе сынға алады. Рафаэльдің 1520 жылы қайтыс болғаннан кейінгі суреттің алғашқы сипаттамалары "Теріс көрініс" деп аталды шедевр, бірақ бұл мәртебе 16 ғасырдың соңына дейін дамыды. 1577 жылы Римге жасаған сапары туралы жазбаларында испан гуманисті Пабло де Сеспедес оны әлемдегі ең танымал майлы сурет деп атады. Сурет 300 жылдан астам уақыт бойы осы билікті сақтап қалады. Оны көптеген авторлар мойындады және қайталады, мысалы, 1701 жылы Рафаэльдің композициясын талдаған коннойсер Франсуа Рагенет. Оның пікірінше, оның контурлық сызбасы, жарық әсері, түстер мен фигуралардың орналасуы "Теріс көрініс" картинасын әлемдегі ең кемелді картинаға айналдырды. Джонатан Ричардсон аға және кіші "Терсфигурация" картинасының басым мәртебесін сынға алып, бұл картина шынымен әлемдегі ең танымал картина бола ала ма деп сұрауға батылы жетеді. Олар композицияның жоғарғы және төменгі жартысына бөлінгенін, олар бір-біріне сәйкес келмейтінін сынға алды. Сондай-ақ, төменгі жартысы жоғары жартысының орнына көп көңіл аударады, ал көрерменнің назары тек Мәсіхтің бейнесіне ғана аударылуы керек. Бұл сын картинаның атағын төмендеткен жоқ, бірақ басқа да дәмдеуіштер мен ғалымдардың қарсы сын-пікірін туғызды. Неміс тілді әлемде Иоганн Вольфганг фон Гетедің бағасы басым болды. Ол жоғарғы және төменгі жартысын бір-бірін толықтыратын бөліктер ретінде түсіндірді. Бұл пікірді XIX ғасырда көптеген жазушылар мен ғалымдар келтірді, сондықтан Гете авторитеті "Терсфигурация" атағын сақтап қалды. Парсыда болған қысқа уақыт ішінде картина келушілердің басты тартуына айналды, ал бұл Римге оралғаннан кейін жалғасты, содан кейін Ватикан мұражайларына орналастырылды. Марк Твен көптеген келушілердің бірі болды және ол 1869 жылы былай деп жазды: "Мен "Терсфигурацияны" бөліп алғанда, өйткені ол бөлмеде өзі орналастырылған; бөліп алғанда, өйткені оны әлемдегі алғашқы майлы сурет деп мойындайды; және бөліп алғанда, өйткені ол керемет әдемі болды ". XX ғасырдың басында картинаның атақ-даңқы тез төмендеді және көп ұзамай "Теріс-түсінік" әлемдегі ең танымал картина ретінде атағын жоғалтты. Жаңа буын суретшілері Рафаэльді суретші ретінде қабылдамады. Көшірмелер мен көбейтулер бұдан былай сұранысқа ие болмады. 19 ғасырдың аяғына дейін композицияның күрделілігі картинаны мадақтауға дәлел болғанмен, қазір көрермендер оны жек көреді. Суретке адамдар тым көп, кейіпкерлер тым көркем, ал бүкіл жағдай тым жасанды деп саналды. Ал Леонардо да Винчидің Мона Лиза сияқты басқа суреттерін тану әлдеқайда оңай болды және Рафаэльдің көркем үлгі ретінде басым мәртебесінің төмендеуінен зардап шекпеді. Сонымен "Терсфигурация" - бұл өнер туындысының атақ-даңқының өзгеруіне жақсы мысал, ол ғасырлар бойы сақталуы мүмкін, бірақ қысқа мерзімде төмендеуі мүмкін.

Көшірмелеулер

Суретші өзінің танымалдылығын оның қайта шығарылуына негіздеген. Түпнұсқаны тек бір жерде ғана тамашалауға болады - Римде, Наполеон оны алып кеткеннен кейін қысқа уақытқа Парижде - көпшілік репродукциялар картинаның композициясы Еуропаның барлық маңызды өнер коллекцияларында бар екенін қамтамасыз етті. Осылайша оны көптеген коллекционерлер, коннойсерлер, суретшілер мен өнер тарихшылары зерттей алады және бағалайды. Ватикандағы Киелі Петір шіркеуіндегі мозаиканы қоса алғанда, 1523 - 1913 жылдар аралығында кем дегенде 68 данасы жасалды. Суретке түсірілгеннен кейін 19 ғасырдың соңына дейін кем дегенде 52 гравюра мен офорта жасалды, соның ішінде өмірбаяндар мен тіпті христиан ән кітабы сияқты кітаптардың суреттері бар. Кем дегенде 32 эфирі мен гравюралары бар, олар суреттің бөлшектерін бейнелейді, кейде оларды жаңа композицияның бөлігі ретінде пайдалануға болады. Шоу Корнелл, Колумбия, Йель, Темпл және Калифорния университеті, Беркли университеттерінің галереяларында болды.

Иконография

Рафаэльдің суреті Матай Ізгі хабарындағы, сондай-ақ Марк Ізгі хабарындағы екі біріне-бірі ілеспелі, бірақ бір-бірінен ерекшеленетін Киелі кітап оқиғаларын бейнелейді. Біріншісінде, Мәсіхтің бейнесі өзгерген кезде, Мұса мен Ілияс Петір, Жақып және Жоханның көздерімен Мәсіхтің алдында пайда болады (Матай 17:19; Марқа 9:213). Екіншісінде елшілер жын соққан баланы сауықтыра алмай, Мәсіхтің қайта оралуын күтеді (Матай 17:1421; Марқа 9:14). Суреттің жоғарғы регистрі бейнеленген бейнелеудің өзі (табыл тауында, дәстүрге сәйкес), бейнеленген Мәсіх жарық бұлттар алдында жүзіп, оң жақта Мұса пайғамбар мен сол жақта Ілияс пайғамбардың арасында, олармен сөйлесіп отыр (Матай 17:3). Сол жақта тізе бүгіп отырған екі тұлға әдетте 6 тамыз мерекесімен бірге 6 тамыз мерекесімен бөліскен Юст пен Пастор деп танылады. Бұл қасиеттілер Медичи архиепископтығының және суретке арналған соттың қамқоршылары болды. дәстүрлі түрде сенім, үміт және махаббат белгілері ретінде оқылады; сондықтан олардың киіміне көк, сары, жасыл және қызыл түстердің символдары. Сол жақ төменгі жақтағы адам - елші-евангелист Матай (біреулер киелі Андрей деп айтады), Матай (немесе Андрей) көрерменге күтуге ыммен белгі береді, оның көзі төменгі алдыңғы жақта тізе бүгіп отырған әйелге бағытталған. Ол отбасылық топтың бір бөлігі болып көрінеді,

Талдау және түсіндіру

Суреттің иконографиясы сарсендердің қайта-қайта шабуылдарынан Нарбонна қаласын құтқаруға сілтеме ретінде түсіндірілді. Рим папасы Калист III 1456 жылы христиандардың жеңісі құрметіне 6 тамыз күнін мереке күні деп жариялады. Ж. М. В. Тернер 1802 жылы Луврде "Теріс-түсінік" картинасын көрген. 1811 жылы 7 қаңтарда Корольдік академиядағы Перспектива профессоры ретінде өзінің алғашқы дәрісінің соңында Тернер композицияның жоғарғы бөлігі қиылысатын үшбұрыштардан қалай жасалғанын көрсетті, ол жоғарыда Мәсіхпен пирамида құрады. 1870 жылы шыққан бір басылымда неміс өнер тарихшысы Кар Джасти картинада Мәсіх туралы Киелі кітаптағы екі оқиға бейнеленгенін айтады: Иса Мәсіхтің кейіпінің өзгерісінен кейін, шайтанға биленген ұлына мейірімділік сұраған адаммен кездеседі. Рафаэль эпилепсияны судағы аймен теңейтін дәстүрді ойнайды (luna, осының арқасында lunatic). Бұл себепті суреттің төменгі сол жақ бұрышында айдың сулы шағылымы ойнайды; бала сөзбе-сөз айға шалдығады. Ай фазасы мен эпилепсия арасындағы байланысты 1854 жылы Жакс Жозеф Моро де Тур ғылыми тұрғыдан бұзған. Рафаэльдің "Теріс көрінісі" суреттің төменгі жағындағы фигуралардың стильді, қисық позаларынан көрінетіндей, манерлизмнің де, барокколық суреттің де алдын ала бейнесі деп санауға болады. Рафаэль суретшіге деген көзқарасын білдіргені үшін "Терсфигурация" картинасын өзінің жеңісі деп қараған. Рафаэль Рим-католик шіркеуіндегі пап өкілеттілерін қанағаттандыру үшін Исаның ер адамдарға басшылық етуімен салыстыра отырып, осы қарама-қайшылықты қолданады. Рафаэль үңгірді Ренессанс стилін бейнелеу үшін қолданады, Микеланджелоның Сикстин шіркеуіне сілтеме ретінде созылған меңзер саусағында оңай байқалады. Сонымен қатар, ол астарында ландшафтты кішірейтіп енгізеді, бірақ стильге деген жеккөрушілігін көрсету үшін қараңғы түстерді қолданады. Дегенмен, көрерменнің назарында барокко стилімен салынған бала мен оның күзетші әкесі тұр. Рафаэль өздерінің тапсырыс берушілерін қанағаттандырып, өздерінің алдыңғыларына құрмет көрсетті және барокколық суреттің басымдылығын көрсетті. Ең қарапайым деңгейде картинаны дихотомияны бейнелеу ретінде түсіндіруге болады: Мәсіхтің құтқарушы күші, картинаның жоғарғы жартысының тазалығы мен симметриясымен бейнеленген; картинаның төменгі жартысындағы қараңғы, хаотикалық көріністермен бейнеленген Адамның кемшіліктерімен қарама-қарсы. Философ Ницше өзінің "Трагедияның тууы" атты кітабында картинаны Аполлон мен Дионис принциптерінің өзара тәуелділігінің бейнесі ретінде түсіндірді. XVI ғасырдағы суретші және өмірбаяншы Джорджио Вазари өзінің "Жоғары суретшілер, мүсіншілер және сәулетшілер өмірі" атты еңбегінде "Теріспұл" Рафаэльдің "ең әдемі және ең құдайлық" еңбегі деп жазды.

Танымал мәдениетте

Трансфигурацияның фрагменттері 2001 жылы Дейв Симан құрастырған және Ultra Records баспасынан шыққан Renaissance: Desire альбомының мұқабасында пайда болады.