Кіріспе
Альберт Галлатин Портер (20 сәуір 1824 - 3 мамыр 1897) – американдық саясаткер, 1881-1885 жылдары Индиана штатының 19-шы губернаторы және 1859-1863 жылдары АҚШ конгрессмені болған. Бастапқыда демократ болған ол, 1856 жылы Демократиялық партияның құлдық жақтастарынан қуылғаннан кейін Республикалық партияға қосылды. Индиана штатында туған және штат губернаторы болған екінші адам, ол партиясының ұсынысын теріс пікірмен қабылдады. Оның қызмет мерзімінде Индиананың индустриялануы басталды, ол келесі ондаған жылдар бойы жалғасты. Оның мерзімінің екінші жартысында үлкен демократиялық көпшілік Индиана Бас Ассамблеясын бақылауға алып, губернатордың барлық тағайындау құқықтарын және өзге де биліктерін жойды, губернатор лауазымын штат тарихындағы ең нашар деңгейге түсірді.
Albert Gallatin Porter (April 20, 1824 – May 3, 1897) was an American politician who served as the 19th governor of Indiana from 1881 to 1885 and as a United States Congressman from 1859 to 1863. Originally a Democrat, he joined the Republican Party in 1856 after being expelled by the pro slavery faction of the Democratic Party. Only the second person born in Indiana to become the state's governor, he reluctantly accepted his party's nomination to run. His term saw the start of Indiana's industrialization that continued for several decades. During the second half of his term a strong Democratic majority took control of the Indiana General Assembly and revoked all of the governor's appointment powers and other authorities, weakening the governors position to its lowest state in the history of the state.
Отбасы және шыққан тегі
Альберт Г. Портер 1824 жылғы 20 сәуірде Индиана штатының Лоуренсбург қаласында Томас және Майра Тузи Портердің ұлы болып дүниеге келді. Оның әкесі 1812 жылғы соғыстың қатысушысы, «Фермер және Механик» банкінде кассир болып жұмыс істеген. 1818 жылы штат үкіметі құрған банк 1819 жылғы экономикалық дағдарыстан кейін жабылды. Әкесі бірнеше жыл округ клеркі болып қызмет еткен соң, анасы әкесінен ферма мұраға алғаннан кейін отбасы Кентукки штатының Бун округіне көшті. Үлкен ферма аймақтың ең қолайлы жерінен өтетін Огайо өзенінің жанында орналасқан еді, Портер әкесінің паромдық кемесін басқаруды бастады, кемемен вагондар мен жолаушыларды өзен арқылы тасыды. Паромда жұмыс істеп тапқан ақшасымен 1839 жылы Ганновер колледжіне түсті, бірақ білімін жалғастыруға ақшасы жетпей қалды. Оның туысы, егер ол методист мектебіне ауысса, оқу ақысын төлеуге уәде берді. Портер келісіп, 1843 жылы Асбери университетін (қазіргі ДеПау университеті) бітірді. Келесі жылы Индианаполиске көшіп, штат аудиторлары кеңсесінде жұмыс істеді және Индиана штатының губернаторы Джеймс Уиткомбтың жеке хатшысы болып қызмет етті. Уиткомб Портерді заңгерлік мансапты таңдауға ықпал етті, сондықтан ол Филип Спунердің кеңсесінде заң оқуын бастады. 1845 жылы Индиана штатының адвокатурасына қабылданды және Индианаполистегі корпоративтік заң фирмасында, оның басшысы Хайрам Браун болды, жұмыс істеді. 1846 жылғы 20 қарашада Браунның қызы Минерваға үйленді. Олардың бес баласы болды. Портер «Индианаполис Журналына» мақалалар жазып, Индиана Жоғарғы Сотының шешімдерін тіркеп, сотта жақсы қадір-қасиетке ие болды. 1851 жылдан 1853 жылға дейін қалалық прокурор болып қызмет етті, демократтық партиядан сайланды. 1853 жылы Жоғарғы Соттың бос репортер орынына тағайындалды. 1854 жылы көп дауыспен сайланып, 1856 жылға дейін қызмет етті. Сол жылы штаттың Демократиялық партиясының құлдыққа жақтас және қарсы фракциялары арасындағы саяси дауға тартылды. Құлдыққа жақтас фракция жеңіске жетті, Портер құлдыққа қарсы болғандықтан партиядан қуылды, бұл оны жаңа құрылған Республикалық партияға қосылуға итермеледі. Қайын інісінің көмегімен Портер Марион округінің Республикалық партиясын ұйымдастыра бастады және республикалық партия тізімі бойынша қалалық кеңеске үміткер болды. Ол кеңседе толық емес мерзім ішінде жұмыс істеді, бірақ 1858 жылғы конгресс сайлауында жеңіске жеткеннен кейін 1859 жылы отставкаға кетті.
Конгресс мүшесі
Ол 1863 жылға дейін АҚШ Өкілдер палатасында қызмет етті, бір рет қайта сайланды. Америка Азамат соғысы кезінде конгрессмен болғандықтан, ол соғыс уақытындағы заңнаманың көп бөлігін қолдады. Оның ең маңызды еңбегі – соғысқа дейінгі жылдары үкіметтен көптеген жер участаларын алған темір жолдарды жеке зерттеуі болды. Ол осы мәмілелердің құнын есептеп, темір жолдар адамдар мен қару-жарақ тасымалы үшін талап еткен төлемдермен салыстырды, соның нәтижесінде сол кезде қаржылық қиындыққа тап болған үкіметке бірнеше миллион доллар үнемдеді. 1862 жылы ол үшінші рет Конгресске үміткер болып ұсынылды, бірақ негізінен лауазымның жалақысының аздығы және оның қаржысын қалпына келтіру қажеттілігіне байланысты бас тартты. Ол Индианаполиске оралып, штаттың жетекші заң фирмаларының біріне жетекші болды; оның ең белгілі серігі – болашақ АҚШ президенті Бенджамин Харрисон. Ол бірнеше маңызды іске қатысты, соның ішінде Ex parte Milligan ісін қарады, ол АҚШ Жоғарғы сотында аяқталды, ол соғыс кезінде бүлікшіл әрекеттер үшін тұтқындалған және әскери трибуналда сотталған Ламбдин П. Миллиганды босату керектігін шешті, себебі азаматтық соттар жұмыс істеп тұрғанда трибунал сот ісін жүргізуге құқылы емес еді. Ол 1876 жылы губернаторлыққа үміткер болып ұсынылды, бірақ бас тартты. 1878 жылы Портер президент Рутерфорд Б. Хейз тарапынан АҚШ Қаржы министрлігінің Бас контролері болып тағайындалды. Бас контролер ретінде ол Азамат соғысына дейінгі көптеген қаржылық дауларды реттеуді қадағалады. 1880 жылы, Портер Вашингтонда болғанда, оның партиясы оны қайтадан губернаторлыққа үміткер етіп ұсынды, бірақ ол бұл туралы хабарсыз еді. Ол хабарды алған кезде партия афишаларын басып шығарып, партия жетекшілері оны партияның мүддесі үшін сайлауға көндірді. Ол негізінен қарсы болса да, Индианаполиске оралды.
Республиканың заң шығарушы органы
Портердің киім-шешімін күрт өзгерткені науқанның ең айқын жайттарының бірі болды. Вашингтонда ол өзінің стилімен және киім кию әдептерімен жақсы танымал еді, бірақ үміткерлікті қабылдағаннан кейін шаруа сияқты киіне бастады, тіпті сабаннан тоқылған шляпа тақты. Науқан "қарқынды" болды, Портер штаттың бес округінен басқа барлық округтеріне саяхаттап, сөйледі. 1877 жылғы Ұлы теміржол ереуілінде ереуілшілерді қолдағандықтан, ол Еңбекшілердің рыцарларының қолдауын алды, олар оның пайдасына көптеген жұмысшы дауысын берді. Портер сайлауды шамамен жеті мың дауыспен тарғыл жеңіске жеткізді. Ол он екі жылдың ішінде губернаторлыққа сайланған алғашқы республикашыл болды, және Индиана Бас Ассамблеясына сайланған күшті республикашыл көпшілікпен бірге республикашылдардың бір буынға созылатын үстемдік кезеңін бастады. Өкілеттігі басталғаннан кейін көп ұзамай, партиясы оны АҚШ Сенатына үміткер ретінде ұсынды, бірақ ол бас тартты. Портердің қызметі негізінен штаттағы үздіксіз өнеркәсіптік даму мен ішкі жақсартуларға бағытталды. Портер Индиана штатының солтүстік-батысындағы Ұлы Канкаки батпағын зерттеуді және оны кептіру жоспарларын жасады. Сол кезде бұл батпақ АҚШ-тың ең ірі су батпақтарының бірі болды және Индиананың оннан бір бөлігін, сондай-ақ Иллинойс штатының үлкен бөлігін қамтыды. Жоспарлар Бас Ассамблеяға ұсынылып, мақұлданды, нәтижесінде 400 мыңнан астам жер қайта пайдалануға берілді. Жобаны іске асыру үшін губернатор Геология және табиғи тарих департаментін құруды ұсынды, ол Индиана Табиғи ресурстар департаментінің алдағы іргесі болды. Портердің басқа да сәтті жобаларына Мемлекеттік денсаулық сақтау кеңесін құру, шахтерлердің штаттың кеніштеріндегі еңбек жағдайын жақсартқан кен өндіру ережелерін енгізу және әйелдер құқығын қолдау кірді. 1881 жылы ол Бас Ассамблеяда әйелдерге сайлау құқығын беруге шақырып сөз сөйледі. Оның кеңесіне ешқандай шара қабылданбаса да, бұл пікірталас жаңа күшпен қайта жаңғырды, өйткені губернатор Джеймс Д. Уильямс бірнеше жыл бұрын осындай ұсыныс жасағаннан бері ешқандай прогресс болмаған еді. Портер әйелдер ісін ілгерілету үшін өкілеттіктерін пайдаланып, әйелдерді мемлекеттік мекемелердегі әртүрлі лауазымдарға тағайындады, бірақ ең алдымен ауруханалар мен жетімдер үйлері сияқты мемлекеттік қайырымдылық мекемелерін қадағалайтын кеңестерге тағайындады. Сонымен қатар, ол маңызды мемлекеттік кеңестердің сарапшы емес көптеген мүшелерін қызметтен шеттетуге және оларды салалық сарапшылармен алмастыруға сәтті қол жеткізді.
Демократиялық заң шығарушы орган
Бірнеше айлық пікірталас барысында Бас Ассамблея, әйелдерге дауыс беру құқығын беру үшін, тыйым салу заңнамасын да қабылдауға келісім жасады. Олар әйелдерге дауыс беру құқығын беретін және штат бойынша тыйым салатын штат конституциясына түзету ұсынды. Екі мәселені сайлаушылар бірден қарастыру үшін тым ауыр болды, ал 1882 жылғы аралық сайлауда түзетуге үлкен жеңіліс тиді, сонымен қатар демократтар үлкен көпшілікпен билікке келгендіктен республикашылар да жеңілді. Портердің мерзімінің екінші жартысы – Индиана тарихында заң шығарушы орган губернаторға қарсы партияның толық бақылауында болған сирек кездердің бірі болды. Мұндай жағдайларда, ассамблея губернатордың билігін шектеуге кірісті, оның әлсіз конституциялық жағдайы оған қарсы тұруды қиын етті. Олардың алғашқы қадамдарының бірі – губернатордың барлық тағайындау өкілеттіктерін жою болды. Ол бұл заң жобасына вето қойды, бірақ ассамблея оны тез жеңіп алды, штаттың барлық кеңес мүшелерін тағайындау жауапкершілігін өз мойнына алды, бұл өкілеттік Азамат соғысынан бері губернаторда болған. Олар сондай-ақ республикалық билікті әлсіретуге бағытталған заңнаманы қабылдауды бастады, бірінші кезекте жаңа құрылған Индианаполис қалалық полиция департаментін басқару үшін штаттық кеңес құрып, республикалық бақылаудағы қалалық әкімшіліктен бақылауды алып тастады. Губернаторға қатысты басқа да шектеу шараларымен бірге, олар атқарушы билікті штат тарихындағы ең төменгі деңгейге дейін әлсіретті. Губернаторлар бұрынғы билігін қайта қалпына келтіруге шамамен елу жыл уақыт кетті. Осы кезеңде губернатор қабылдаған жалғыз маңызды заң жобасы – 1883 жылы Уабаш және Огайо өзендерінің аймақтарын қиратып кеткен су тасқынынан кейін көмек көрсету бағдарламасын қаржыландыру туралы заң жобасы болды. Сол кездегі су тасқыны штат тарихындағы ең ауыр су тасқыны болды, көптеген қалалар мен елді мекендер қирады және зақымдалды, оларға көмек қажет болды. Штат конституциясының шектеуіне байланысты, Портер 1884 жылы қызметтен кетіп, заңгерлік тәжірибасына оралды.
Соңғы жылдары және мұрасы
Портердің әйелі 1875 жылы қайтыс болды, ал 1881 жылдың 5 қаңтарында ол Корнела Стоунға қайта үйленді. Неке қысқа ғана болды, ол 1886 жылы қайтыс болды. Оның партиясы оны 1888 жылы қайтадан губернаторлыққа ұсынуға тырысты, бірақ ол бас тартты. Ол 1888 жылғы Республикалық ұлттық конвенциясына делегат ретінде қатысып, онда сөз сөйлеп, бұрынғы заңгер әріптесі Бенджамин Харрисонды президенттікке ұсынды. Харрисон номинацияны жеңіп, сайлау кампаниясын жүргізіп, 1889 жылы Портерді Италиядағы елші етіп тағайындады. Ол Италияда болған кезінде 1891 жылы Нью-Орлеандағы әйгілі сот ісінен кейін линчтелген он бір итальян азаматына қатысты Италиямен келіссөздер жүргізді. 1892 жылы ол отставкаға шығып, Индианаполиске оралды, онда өмірінің соңғы жылдарын Индиана тарихы туралы кітап жазумен өткізді. Ол кітапты аяқтаған жоқ, ол әлі де жарияланбаған күйде қалды. Ол ауыр құлап, денсаулығы еңбекке келмеді, нәтижесінде 1897 жылдың 3 мамырында қайтыс болды және Краун Хилл зиратына жерленді.