Станислав Яськовский: Польшалық логик және философ
Stanisław Jaśkowski
Станислав Яськовский – польский логик, соавтор натуральной дедукции и парасогласованной логики. Ученик Лукасевича, член Львовско-Варшавской школы логики.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Польшалық логик және философ
Polish logician and philosopher
Станислав Яшковский (полякше айтылуы: ; 22 сәуір 1906, Варшавада – 16 қараша 1965, Варшавада) – дәлелдеу теориясы және формальды семантика саласына маңызды үлес қосқан поляк логигі. Ол Ян Лукашевичтің шәкірті және Львов-Варшава логика мектебінің мүшесі болды. 1930 жылдары Герхард Гентценнен тәуелсіз түрде табиғи дедукцияны ашқан негізін қалаушылардың бірі ретінде танылады. Ол сонымен қатар параконсистентті логиканы зерттеуімен де белгілі. Оның өлімінен кейін оның есімі "Даңқ қорғанының" қабырғасына жазылды. Ол Николай Коперник университетінің президенті (ректоры) қызметін атқарды.
Stanisław Jaśkowski (Polish pronunciation: ; 22 April 1906, in Warsaw – 16 November 1965, in Warsaw) was a Polish logician who made important contributions to proof theory and formal semantics. He was a student of Jan Łukasiewicz and a member of the Lwów–Warsaw School of Logic. He is regarded as one of the founders of natural deduction, which he discovered independently of Gerhard Gentzen in the 1930s. He is also known for his research into paraconsistent logic. Upon his death, his name was added to the Genius Wall of Fame. He was the President (rector) of the Nicolaus Copernicus University in Toruń.
Өмір және мансап
Ол 1906 жылы Варшавада әкесі Феликс Яшковский мен анасы Казимираның (құрметті аты Дзержбицка) отбасында дүниеге келген. 1924 жылы Закопанедегі гимназияны бітіріп, Варшава университетінде математика мамандығы бойынша оқуға түсті. Ол Ян Лукашевичтен математикалық логиканы оқыды және Львовта (1927) және Вильнюсте (1931) өткен поляк математиктерінің конгресстеріне қатысты. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, ол ерікті болып қыркүйек науқанына қатысты. 1942 жылы ол қысқа мерзімге немістерге тұтқынға алынды. 1945 жылы ол Торунь университетінде ғылыми қызметін жалғастырды, онда өзінің habilitation диссертациясын қорғады және Математикалық логика факультетінің меңгерушісі болып тағайындалды. 1950 жылдан бастап Польша Ғылым академиясының (ПАН) Мемлекеттік математика институтымен ынтымақтастықта жұмыс істеді. 1959–1962 жылдары аралығында университет ректоры қызметін атқарды. Ол Польша математикалық қоғамының Торуньдегі бөлімшесінің негізін қалаушылардың бірі және алғашқы президенті болды. Яшковский 1930 жылдары Герхард Гентценнен тәуелсіз түрде ашқан табиғи дедукцияның негізін қалаушылардың бірі саналады. Гентценнің тәсілі бастапқыда логиктер арасында кең таралды, себебі оны кесілуді жою теоремасын дәлелдеу үшін қолдануға болатын. Дегенмен, Яшковскийдің тәсілі дәлелдеудің практикалық әдісіне жақын. Ол сондай-ақ тұрақсыздыққа төзімді (немесе параконсистентті) логиканың формалды есептеуін ұсынған алғашқылардың бірі болды. Сонымен қатар, Яшковский интуиционистік логика мен еркін логиканы зерттеуде пионер болды. Ол 1965 жылы Варшавада қайтыс болды және Повузки зиратында жерленді.
He was born in 1906 in Warsaw to father Feliks Jaśkowski and mother Kazimiera (nee Dzierzbicka). In 1924, he graduated from high school in Zakopane and enrolled at the University of Warsaw to study mathematics. He was taught mathematical logic under Jan Łukasiewicz and participated in the Polish Mathematicians' Congresses in Lviv (1927) and Vilnius (1931). After the outbreak of World War II, he participated in the September Campaign as a volunteer. In 1942, he was briefly imprisoned by the Germans. In 1945, he continued his scientific career at the University of Toruń where he defended his habilitation and assumed the post of the head of the Faculty of Mathematical Logic. Since 1950, he collaborated with the State Institute of Mathematics of the Polish Academy of Sciences (PAN). Between 1959–1962, he served as the Rector of the University. He was among the founders and served as the first President of the Polish Mathematical Society's branch in Toruń. Jaśkowski is considered to be one of the founders of natural deduction, which he discovered independently of Gerhard Gentzen in the 1930s. Gentzen's approach initially became more popular with logicians because it could be used to prove the cut elimination theorem. However, Jaśkowski's is closer to the way that proofs are done in practice. He was also one of the first to propose a formal calculus of inconsistency tolerant (or paraconsistent) logic. Furthermore, Jaśkowski was a pioneer in the investigation of both intuitionistic logic and free logic. He died in 1965 in Warsaw and was buried at the Powązki Cemetery.