Сомалидің бұрынғы премьер-министрі Абдиризак Хаджи Хусейннің өмірі мен қызметі

Кіріспе

Сомалидің премьер-министрі Абдиризак Хажи Хусейн (; عبد الرزاق حاجي حسين‎; 24 желтоқсан 1924 – 31 қаңтар 2014) – сомалилік дипломат және саясаткер. Ол 1964 жылдың 14 маусымынан 1967 жылдың 15 шілдесіне дейін Сомали Республикасының премьер-министрі қызметін атқарды. 1975 жылдан 1980 жылдардың басына дейін ол елдің Біріккен Ұлттар Ұйымындағы елшісі болып жұмыс істеді. Сомали Жастар Лигасының бұрынғы бас хатшысы болған Хұсейн елдің алғашқы азаматтық басқаруында маңызды рөл атқарды.

Ерте мансап

1942 жылдан 1949 жылға дейін Хұсейн британдық әскери әкімшілікте офицер болып, оның ішінде аудармашы да қызмет етті. Сомалидің сенімгерлік аумағының алғашқы жылдарында ол кеңсе қызметкері болды. 1944 жылы Хұсейн Сомали жастар лигасына қосылды. Кейіннен ол 1954 жылы елдегі тұңғыш қалалық сайлауда Галкайо кеңесінің мүшесі болды.

Өлім және мұра

Хусейн пневмониядан 2014 жылдың 31 қаңтарында АҚШ-тың Миннеаполис қаласында бір апта ауруханада жатқаннан кейін қайтыс болды. Сомалидің премьер-министрі Абдивели Шейх Ахмет бірнеше сағаттан кейін Хұсейннің туыстары мен достарына көңіл айтып, мәлімдеме жасады. Ахмет Хұсейнді "20 ғасырдың жетекші сомалилік ұлтшылдарының бірі" деп сипаттап, марқұм мемлекет қайраткері "Сомали Жастар Лигасының азаттық күрескерлерінің жетекші мүшесі" болғанын және тәуелсіздік алғаннан кейін өз өмірін халыққа және Сомали Республикасына арнаған адал мемлекеттік қызметші және саясаткер болғанын атап өтті. Сондай-ақ, Ахмет Хусейннің ұлттық жерлеу рәсіміне дайындық жұмыстарын бастау үшін үкіметтік комитет құрды, оған вице-премьер Ридван Хирси Мохамед төрағалық етеді. Сомалидің Федералды Үкіметі Хұсейннің құрметіне Могадишуде ұлттық еске алу күндері өткізілетінін және марқұм көшбасшының денесі қалаға жерлеу үшін тасымалданатындығын хабарлады. Пунтленд президенті және Сомалидің бұрынғы премьер-министрі Абдивели Мохамед Али елордада Хұсейннің жерлеу рәсіміне қатысатын мәртебелі тұлғалардың бірі болды. Алғашқыда Миннеаполис қаласынан кеткен соң, Хусейннің денесі Түркияның Стамбул қаласына келді, онда үкіметтік шенеуніктер 2014 жылдың 5 ақпанында күтіп алды. Сомалидің Ұлттық Жерлеу Комитеті Хусейннің Могадишудегі Ұлттық зиратта жерленетінін, ал ресми қоштасу рәсімі жұма күні жерлеу рәсімінен кейін басталатынын мәлімдеді. Үш күндік аза тұту және тудың түсірілуі сол күні басталды. 2014 жылдың 7 ақпанында Хұсейннің мәйіті Могадишу зиратындағы еске алу рәсіміне қойылды. Салтанатты шараға Сомали президенті Хасан Шейх Мохамуд, премьер-министр Абдивели Шейх Ахмед, парламент спикері Мохамед Осман Джавари және Пунтленд президенті Абдивели Мохамед Али сияқты бірқатар беделді тұлғалар қатысты, сонымен қатар қаладағы қауіпсіздік күшейтілді. Астананың ең үлкен мешітінде жаназа намазы оқылып, одан кейін Могадишу маңындағы Әл-Ирфид зиратында жерлеу рәсімі өтті. Хұсейн өзінің бұрынғы әріптесі, Сомали Республикасының бірінші президенті Аден Абдулле Осман Даардың қасына жерленді. Президент Мохамед Хұсейннің отбасына және Сомали халқына көңіл айтты және жиналғандарды "Сомалидің ең ұлы батырларының бірі Абдиризак Хажи Хұсейн үшін дұға етуге шақырды. Ол ұлы адам және сомалилік патриот болды." Карьералық саясаткер ретінде Хұсейн жауапты басшылыққа баса назар аударғаны үшін есте қалады. Оның кабинетінің мүшелері мен бас директорларының көпшілігі білімді, жас және белсенді мамандар болды. Сомалидің Біріккен Ұлттар Ұйымындағы елшісі болған кезінде Хұсейн ел атынан бірқатар халықаралық келісімдерге қол қойды, соның ішінде апартеид қылмысын жою және жазалау туралы халықаралық конвенцияға қол қойды. Оның саяси мансабы, әсіресе премьер-министрлік қызметі ашықтық, тұрақтылық, әділдік, сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес, туысқандыққа қарсы тұру және жақсы басқарумен сипатталды.

Hussein died of pneumonia on 31 January 2014 in Minneapolis, Minnesota, United States, after being hospitalized for a week. Prime Minister of Somalia Abdiweli Sheikh Ahmed issued a statement a few hours later sending his condolences to Hussein's family and friends. Ahmed described Hussein as "one of the leading Somali nationalists of [the] 20th century," noting that the late statesman was "a leading member of the freedom fighters of [the] Somali Youth League and following independence became a committed public servant and politician who dedicated his life to the people and the Republic of Somalia[ ] we must now take forward his legacy." Ahmed concurrently appointed a governmental committee to start preparations for a national funeral for Hussein, which would be chaired by Deputy Prime Minister Ridwan Hirsi Mohamed. Additionally, the Federal Government of Somalia announced that national memorial days would be held in Mogadishu in Hussein's honour, with the late leader's body slated to be transported to the city for burial. Puntland President and former Prime Minister of Somalia Abdiweli Mohamed Ali was among the dignitaries scheduled to attend Hussein's funeral service in the capital. After originally departing from Minneapolis, Hussein's body arrived in Istanbul, Turkey, where governmental officials awaited on 5 February 2014. The Somali National Funeral Committee announced that Hussein would be buried in Mogadishu's National Cemetery, with the official farewell event slated to start on Friday after the burial service. Three days of national mourning and the lowering of the flag would begin the same day. On 7 February 2014, Hussein was laid to rest at a memorial service in Mogadishu Cemetery. The ceremony was attended by a number of dignitaries, including President of Somalia Hassan Sheikh Mohamud, Prime Minister Abdiweli Sheikh Ahmed, Parliament Speaker Mohamed Osman Jawari, and Puntland President Abdiweli Mohamed Ali, with security in the city concurrently bolstered. Janaza prayers were read at the capital's largest mosque, after which a burial service was held at the Al Irfid cemetery on the outskirts of Mogadishu. Hussein was buried beside his former colleague, Aden Abdulle Osman Daar, the Somali Republic's first President. Incumbent President Mohamud sent his condolences to Hussein's family and the people of Somalia, and urged the gathered attendees to "pray for one of Somalia's greatest heroes[ ] Abdirizak Haji Hussein was a great man and a towering Somali patriot[ ] His life should be an example to all Somalis." As a career politician, Hussein is remembered for his emphasis on responsible leadership. Most of his Cabinet members and director generals were educated, young and energetic professionals who had been selected on the basis of merit. During his tenure as Somalia's ambassador to the United Nations, Hussein also signed a number of international agreements on the country's behalf, including the International Convention on Suppression and Punishment of the Crime of Apartheid. Openness, stability, fairness, anti corruption and anti nepotism, and good governance characterized his political career, particularly his tenure as Prime Minister.