Кіріспе

Құс түрлері

Үндістан жаңғағы (Caprimulgus indicus) – Үндістан субконтинентінде кездесетін түнгі құс. Ол көбінесе орман шеттерінде, кешкі мезгілде көрінеді немесе естіледі. Бұл және оған жақын түнгі құстардың таксономиясы күрделі, сондықтан Азия аймағындағы осы және басқа да бірнеше түнгі құстарды қамтитын түрлі жіктеулер қолданылып келген. Бұрын ол сұр түнгі құс немесе Үндістан ормандық түнгі құсы деп аталған, және кейде Шығыс Азиялық сұр түнгі құстың (C. jotaka) түршесі ретінде қарастырылған.

Сипаттама

Жаңғақ түнгі құнының ұзындығы 21–24 см, Шри-Ланка популяциясы (ssp. kelaarti) кішірек болады. Көбінесе сұр түсті, басында қара жолақтары бар, бірақ қоңыр түсті көзге түсетін қанат дабылы жоқ. Құйрығы сұр, жақсы көрінетін, жіңішке қара жолақтармен бөлінген. Еркегінің мойнының алдыңғы бөлігінде ортасынан үзілген ақ дабылы бар. Мекесінің мойны қоңыр түсті және мұртынан төмен қарай жолақтары бар. Оның әдеттегі дауысы – алыстан естілетін қозғалтқыш сияқты «таку» немесе «шапшаң» дыбыстарының сериясы (2 секунд сайын 5 рет).

Таксономия

Үндістан (номинативті) және Шри-Ланка популяциялары (сп. келаарти) осы түрге кіреді, ал жотака (жұмыртқа түсі мен дауысы ерекшеленетін) Расмуссен мен Андертон (2005) жұмысымен толық түрге бөлініп, Сұр түнгі құйрық деп аталды. Гималай бойында, Хазарадан Бутанға дейін және оңтүстікке Бангладешке дейін таралған хазара популяциясы осы жұмыста Caprimulgus jotaka түршесі ретінде қарастырылады. Жотака туралы мәліметтер Андаман және Фуентшолингтен алынған. Бұрынғы жіктемелерде осы түрге кең таралған (Қытай, Жапония) көшпелі жотака және палаэна (Палау аралы) түршелері де кірген. Оның ғылыми атауы «Үндістан түнгі құйрығы» дегенді білдіреді, сондықтан оны көбінесе Үндістан түнгі құйрығы деп танылатын C. asiaticus-пен шатастырады. Ескіше C. indicus-ты үлкен Үндістан түнгі құйрығы деп атаған.

Мінез-құлық

Жаңғақ түнгі құс кешке қарай белсенді болады, көбінесе төбелі далаларда немесе бұталы жерлерде, сүйікті, көзге түсетін жалаңаш тіректерге немесе тастарға жиі қонады. Ол ағаштарда, бір тармақтың бойымен тікелей қоныстанады. Индияда көбейту маусымы қаңтардан маусымға дейін, ал Шри-Ланкада наурыздан шілдеге дейін созылады. Ұясы – жердегі екі жұмыртқа салынған қарапайым жер учаскесі. Екі ата-ана да жұмыртқаларды шамамен 16-17 күндей күтіп жатыр.