Кіріспе

Swiss Air Navigation Services Skyguide (Swiss Air Navigation Services Ltd.) – Швейцарияның әуе кеңістігін басқару және бақылау бойынша аэронавигациялық қызметтер көрсететін ұйым. Бұрын Swisscontrol деп аталған компания 2001 жылы Skyguide (ресми түрде кіші әріппен жазылады) деп өзгертілді. Skyguide – Швейцарияның жеке құқығы бойынша акционерлік қоғам, ол Швейцария Конфедерациясының тапсырмасымен Швейцарияның барлық әуе кеңістігінің және Германия, Австрия, Франция және Италиядағы оған жүктелген көршілес аумақтардың қауіпсіздігін қамтамасыз етеді. Швейцарияның әуе кеңістігінде бұл міндет азаматтық және әскери авиацияға қатысты қызметтерді қамтиды. Skyguide Швейцарияның Қоршаған орта, көлік, энергетика және коммуникациялар федералдық департаментінің (DETEC) бақылауында жұмыс істейді. Оның негізгі акционері – Швейцария Конфедерациясы, ол акционерлік капиталдың 99,91%-ына ие. Компанияда шамамен 1500 адам жұмыс істейді, олардың үштен екісі авиациялық навигациялық қызметтерде, төрттен бірі техникалық қызметтерде, ал қалғаны негізінен әкімшілік жұмыстармен айналысады. Қазіргі бас директор Алекс Бристол 2017 жылдың 1 шілдесінде қызметке кірісті. Skyguide-тың бас кеңсесі Женева әуежайының жанындағы Мэйрин қаласында орналасқан.

Skyguide-тің суреттері

Skyguide 2016 жылы өзінің әуе кеңістігі арқылы шамамен 1,198,663 аспаптық ұшу ережелері (IFR) бойынша ұшуды басқарды, күніне орташа есеппен 3,285 ұшуды құрады және жылдық операциялық кірісі 455 миллион швейцар франкінен асты. Швейцарияның әуе навигациялық қызмет көрсетушісі қазіргі уақытта елдің 14 орнында 1500-ге жуық қызметкерді жұмысқа алған. Олардың үштен екісі әуе навигациялық қызметтерде, шамамен төрттен бірі техникалық функцияларда, ал қалғандарының көп бөлігі әкімшілік лауазымдарда.

Әскери міндеттер

Skyguide-дің ең маңызды серіктестері – Швейцария Әуе күштері. Швейцарияның әуе қорғау және қауіпсіздігіне жауаптылық Швейцария Әуе күштерінде, олар негізгі радарлары арқылы транспондер сигналын бермейтін ұшатын объектілерді де анықтай алады. Skyguide-дің ерекшелігі – азаматтық әуе трафигін басқару рөлімен қатар, компания Швейцарияның әскери әуе навигациялық қызметтерін де ұсынады. Skyguide-дің әскери диспетчерлерінің барлығы негізгі азаматтық әуе трафигін басқару оқуын аяқтаған. Бұған қоса, бұл диспетчерлер әскери әуежайлардағы операциялар немесе тактикалық истребительдерді басқару бойынша қосымша оқудан өткен. Олар әдетте әскери қызметшілермен бірге азаматтық қызметкерлер ретінде жұмыс істейді, бірақ қажет болған жағдайда (мысалы, Давостағы жыл сайынғы Әлемдік экономикалық форумда) әскери операциялар шеңберінде міндеттерді орындайды. Skyguide Швейцария Әуе күштерімен бірлесіп, швейцариялық әуе кеңістігін ағымдағы әскери немесе азаматтық қажеттіліктерге сәйкес динамикалық түрде басқарады. Кейбір жағдайларда Skyguide-дің әскери диспетчерлері Францияда немесе Италиядағы «шекаралық аймақтарда» истребительдерге бағыт-бағдар бере алады. Осылайша, әскери әуе кеңістігі екі елдің әуе күштерінің де пайдалануына берілуі мүмкін.

Инновациялар

Stripless: 2015 жылдан бері skyguide екі бақылау орталығында (ұшу жолындағы және төменгі әуе кеңістігі секторларында) бірыңғай жолақсыз жүйені енгізді. Бұл жүйе алдын ала уақытты ұзартуға, қысқа және қауіпсіз тапсыруды қамтамасыз етуге, сондай-ақ дауыстық байланысқа қосымша цифрлық қолдау көрсетуге мүмкіндік береді. Виртуалды орталық: Skyguide әуе қозғалысын басқару орталықтарын физикалық емес, виртуалды түрде біріктіру арқылы (оның саяси, әлеуметтік және экономикалық салдары бар), әуе навигациясы саласында жаңа үлгі енгізіп отыр. Виртуалды орталық моделі операциялық икемділік, бизнестің үздіріліссіздігі және тиімді техникалық даму тұрғысынан маңызды артықшылықтар ұсынады. Жерсеріктік навигация: Қымбат құрлықтағы жабдықтарға негізделген дәстүрлі навигациялық жүйелерді одан әрі дамытудың мүмкіндігі шектеліп қалды. Ұшу процедураларын жақсарту үшін жаңа технологиялар қажет. Мұндай технологиялардың бірі – жерсеріктік навигация, ол дәстүрлі жүйелерге қарағанда көп мүмкіндіктер береді және жаңа инновациялық тәсілдер мен ұшу процедуралары үшін перспективалы негіз құрайды. Бұл жаңа технологияның басты артықшылығы – жоғары дәлдіктегі позицияны анықтау мүмкіндігі. Бұл өз кезегінде әуе қозғалысын тиімді басқаруға, отын шығынын азайтуға, зиянды эмиссияларды және шу деңгейін төмендетуге қосымша мүмкіндіктер береді. Solar Impulse: Skyguide Solar Impulse жобасын, оның әлемді айналып ұшуын белсенді түрде қолдады, сынақ ұшулары кезінде әуе қозғалысын басқару қызметтерін ұсынды, авиациялық жарияланымдармен қамтамасыз етті және сапар барысында да, оған дейінгі жылдарда да тәулік бойы жұмыс істейтін көмек орталығын ұстады. Skyguide Solar Impulse-тың авиация индустриясын жаңартуға деген құлшынысын бөліседі және осы жобаны жеңілдетуші ретінде қызмет еткеніне мақтанады.

Орналасқан жерлер

Skyguide-дің негізгі жұмыс орындары – оның екі операциялық орталығы: біреуі Ванген Брюттиселленде (Цюрихке жақын), Дюбендорф әуе базасының жанында, екіншісі – Женева әуежайының жанындағы Мейринде. Соңғысында компанияның әкімшілік бас кеңсесі де орналасқан. Ванген орталығы 2009 жылдың ақпан айында пайдалануға берілді. Орталық неміс тілінде сөйлейтін Швейцария, Лихтенштейн, Батыс Австрия және Оңтүстік Германияның бір бөлігінің әуе кеңістігіне жауапты. Сондай-ақ, орталықта компанияның Аэронавигациялық ақпараттық қызметтері мен Skyguide оқу орталығы орналасқан. Оқу орталығында екі мұнаралық симулятор және әуе қозғалысын бақылаушылар мен басқа да аэронавигациялық қызметтер персоналын нақты уақыт режимінде оқытуға арналған қосымша жабдықтар бар. Бұл ғимараттарда Швейцария Әуе күштерінің бейбіт уақыттағы операциялар орталығы мен әуе бақылау орталығы да орналасқан. Skyguide-дің Женева орталығы Батыс Швейцарияның әуе кеңістігіне, Франция Альпының үстіндегі әуе кеңістігіне және Франциямен шекаралас Италияның әуе кеңістігінің бір бөлігіне жауапты. Skyguide Берн (Бельп), Буохс, Гренхен, Лугано (Агно) және Сент-Галлен Альтенрайн аймақтық әуежайларында, сондай-ақ көптеген әскери немесе бірлескен азаматтық/әскери әуежайларда қосымша операцияларды жүргізеді. Оларға Альпнах, Дюбендорф, Эммен, Локарно, Мейринген, Пайерне және Сион кіреді. Ле-Эплатюр аймақтық әуежайында әуе қозғалысын басқару функциясы әуежай операторына жүктелген.

Еуропадағы ынтымақтастық

Skyguide серіктестері – Халықаралық азаматтық авиация ұйымы (ICAO), Евроконтроль (Еуропаның әуе навигация қызметтері ұйымы) және Азаматтық әуе навигация қызметтері ұйымы (CANSO). Қазіргі таңда Еуропаның әуе кеңістігі жоғары деңгейде бөлшектенген. Еуропалық комиссияның Бірыңғай Еуропалық аспан (SES) жобасы континенттің әуе қозғалысын басқару жүйелерін үйлестіруге және осы арқылы жалпы әуе кеңістігі құрылымының тиімділігін арттыруға бағытталған. Мұның алдындағы біршартты талап – әуе жолдарын ұлттық шекараларға емес, пайдаланушылардың қажеттіліктеріне сәйкес келтіру, сондай-ақ ірі интеграцияланған әуе кеңістігі блоктарын құру болып табылады. Skyguide Еуропаның Орталық функционалдық әуе кеңістігі блогының (FABEC) мүшесі, ол Еуропадағы барлық әуе қозғалысының шамамен 55%-ын, яғни жылына 5,3 миллионға жуық рейсті басқарады. FABEC-тің алты мүше мемлекеті – Бельгия, Франция, Германия, Люксембург, Нидерланды және Швейцария – 2010 жылдың желтоқсан айында тиісті халықаралық келісімге қол қойып, жаңа әуе кеңістігі құрылымының заңдық негізін қалады. Дегенмен, Skyguide-тің Еуропа әуе кеңістігін бөлшектендіруге қосқан басты үлесі – қолданыстағы аэронавигациялық орталықтарды виртуалды ұйымға («Виртуалды орталық») біріктіру концепциясы болып табылады.

Тарих

Skyguide өзінің тарихын 1922 жылға дейін жатқызады, сол кезде Бірінші дүниежүзілік соғыс телекоммуникациялардың маңыздылығын көрсеткеннен кейін Швейцария Marconi компаниясымен келісім жасады. Сол жылдың 23 ақпанында Marconi Radio AG швейцарлық еншілес компаниясы сымсыз телеграфияны дамыту үшін құрылды. 1928 жылдың 10 мамырында компанияның атауы Radio Schweiz AG (RSAG) болып өзгертілді, бұл оның швейцарлық ұлттық сипатын көрсету үшін жасалды. 1931 жылдың 1 қаңтарында Швейцария Конфедерациясы Radio Schweiz-ке Швейцариядағы әуе навигациясын қамтамасыз етуді міндеттеді. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін Radio Schweiz негізінен Швейцария Конфедерациясының телеграфтық байланыс қажеттіліктерін қанағаттандырумен айналысты. Тек 1948 жылдың 21 желтоқсанында Конфедерация мен елдің әуежайлары әуе навигациясы қызметтерінің шығындарын көтеретін келісімге келгеннен кейін ғана Radio Schweiz швейцарлық әуе кеңістігін бақылауды бастады. Кейіннен Skyguide-тің төрт қызметкері сотталды. 2004 жылдың 24 ақпанында сол кездегі қызметте болған әуе қозғалысын бақылаушы Питер Нильсенді апатта әйелі мен екі баласынан айырылған Виталий Калоев пышақтап өлтірді. 2005 жылдың 21 қыркүйегінде skyguide компаниясы ISO 9001:2000 стандартына сертификатталған Еуропадағы алғашқы әуе навигациялық қызметтердің бірі болды. Осы жетістікке қол жеткізу арқылы skyguide Бірыңғай Еуропалық Көк (SES) сертификациясының талаптарын да орындады. 2006 жылдың 15 наурызында skyguide компаниясы Швейцарияның жоғарғы әуе кеңістігі үшін бірыңғай басқару орталығын пайдалану талаптарына сәйкес келмегені анықталды. Алайда, бұл жоба Женеваның жоғарғы әуе кеңістігін басқаруды 2005 жылдан бастап бірте-бірте «жолақсыз» етуге мүмкіндік берді. Содан бері Skyguide өзінің екі маршруттық орталығын бір виртуалды құрылымға (Виртуалды орталық) біріктіру стратегиясын жүзеге асырып келеді. 2006 жылдың 20 желтоқсанында Швейцарияның Азаматтық авиация жөніндегі Федералдық басқармасы (FOCA) Skyguide компаниясына Бірыңғай Еуропалық Көк (SES) сертификатын берді. 2010 жылдың басында алты мемлекет (оның ішінде Швейцария) Еуропаның Бірыңғай Еуропалық Көк құруға бағытталған жұмысының бір бөлігі ретінде Орталық Еуропаның Функционалдық Әуе кеңістігі блогын (FABEC) заңды түрде құру туралы халықаралық келісімге қол қойды. 2016 жылдың 29 тамызында Fliegerstaffel 17 F/A 18C оқу миссиясы кезінде Швейцарияның орталық бөлігіндегі Сустен асуында апатқа ұшырады. Ұшқышы қаза тапты. Апаттың себебі ретінде Мейринген мұнарасындағы Skyguide бақылаушысының дұрыс емес биіктік нұсқауы болды деп саналады.