Кіріспе

Бірыңғай Еуропалық аспан (БЕА) – Еуропалық комиссияның бастамасы, Еуропалық әуе трафигін басқару жүйесін жаңартуға бағытталған. Бұл мақсатқа төрт деңгейде (институционалдық, операциялық, технологиялық және бақылау-қадағалау) іске асырылатын шаралар арқылы қол жеткізіледі. Осы шаралар Еуропалық әуе кеңістігінің сыйымдылығын, қауіпсіздігін, тиімділігін және қоршаған ортаға тигізетін әсерін жақсартуға көмектеседі.

Өмірбаян

Қазіргі уақытта Еуропалық Одақтағы әуе трафигін басқаруды мүше мемлекеттер жүзеге асырады, олар Еуропа елдерінің көпшілігін қамтитын үкіметаралық ұйым – EUROCONTROL арқылы өзара іс-қимыл жасайды. Еуропалық әуе кеңістіктері әлемдегі ең қызылғандарынң бірі болып табылады, ал қазіргі әуе трафигін басқару жүйесі бірнеше мәселелерге тап болады, мысалы, аспандағы ұлттық шекараларды пайдалану және іс жүзінде қажеттілігі болмаса да, ұлттық әскери мақсаттар үшін үлкен аумақтарды резервтеу. Бұл секторға елеулі қаржылық және экологиялық шығындар әкелетін, ескірген әуе кеңістігі бөліктері мен тиімсіз ұшу жолдарының қалыптасуына әкеп соқты. Қауіпсіздік және егемендік: Кейбір ЕО мүше мемлекеттері, әсіресе ірілері, қазіргі жүйелерінен бас тартуға қатысты белгілі бір наразылықтарды білдірді. Мысалы, SES аумақтық егемендікке қатысты мәселелер тудыруы мүмкін, мысалы, Гибралтардағы жағдай; алайда, Brexit бұл мәселенің шешілуіне көмектескен сияқты (төменде қараңыз). 2000 жылдың соңында жоғары деңгейдегі топ есебін аяқтағаннан кейін, Комиссия оның ұсыныстарын SES-ті реттеуге бағытталған заңнамалық ұсыныстарды әзірлеу үшін пайдаланды. Қазіргі талқылаулар Балқан және Жерорта теңізі елдерін қамтуға бастаманы кеңейтуге қатысты жүріп жатыр.

SES 2+ (20132018)

2013 жылғы 10 маусымда Еуропалық комиссия SES іске асыру процесін үдету үшін "B" жоспарын ұсынды. SES 2+ деп аталатын шаралар жиынтығы – әуе навигациясын қамтамасыз етуге жауапты мемлекеттік монополиялардың қазіргі жағдайын өзгертуге бағытталған. Сонымен қатар, көлік жұмыскерлерінің кәсіподағы ETF өз мүшелерін ұсынылған пакетке қарсы наразылық акциясын өткізуге шақырып, жұмылдырды. 2015 жылы Кеңесте SES 2+ бойынша келіссөздер тоқтап қалды. 2017 жылы Еуропалық есептік палатасы функционалдық әуе кеңістігі блогының еуропалық әуе кеңістігін фрагментациядан құтқара алмағанын анықтады, себебі олар толыққанды іске асырылмады. Нәтижесінде, әуе кемелері әр мүше мемлекетте әртүрлі ережелер мен талаптарға бағынған түрлі әуе навигациялық провайдерлермен қызмет көрсетілуде. Бұл "мүше мемлекеттердің жеткіліксіз міндеттемелеріне" байланысты болды.

Өзгертілген SES 2+ (2019 қазіргі уақытқа дейін)

2019 жылға қарай жоспардың ешқайсысы ресми түрде іске асырылмады, нәтижесінде тек сол жылы 6 миллиард евроға қосымша шығын және 11,6 миллион мегатоннаға артық эмиссия туды. 2019 жылдың қыркүйегінде «Еуропа үшін әуе компаниялары» (A4E), AIRE, ACI Europe, CANSO, ERA және IATA сияқты 21 авиациялық ұйым Брюссельде Біртұтас әуе кеңістігін (SES) құруға шақыратын және оны іске асыру үшін Еуропалық Одақ институттарымен және мүше мемлекеттермен бірлесіп жұмыс істеу туралы келісімге қол қойды. Комиссия ағымдағы жағдайды және болашақ қажеттіліктерді бағалау үшін осы саладағы 15 сарапшыдан тұратын сарапшылар тобын құрды.

Уақыт шкаласы

1999 жылдың соңында: Еуропалық комиссия бірыңғай еуропалық аспан құруды зерттеу үшін сарапшылар тобын тағайындады.