Кіріспе

Құстардың бір туыс тобы

Гуандар – Cracidae туысының ең ірі тобын құрайтын бірнеше құс туысы. Олар негізінен Оңтүстік Американың солтүстігінде, Орталық Американың оңтүстігінде және кейбір жақын орналасқан Кариб аралдарында таралған. Сонымен қатар, ерекше мүйізді гуан (Oreophasis derbianus) бар, ол нағыз гуан емес, бірақ өте ерекше және көне крек, оған жақын туыстар жоқ (Перейра және т.б. 2002).

Жүйелілік және эволюция

Топтың эволюциясы морфология, биогеография және мт және нДНК тізбектерінің толыққанды талдауының нәтижесінде жеткілікті деңгейде анықталған (Pereira et al. 2002, Grau et al. 2005). Пенелопина мен Шамапетес ерекше туыстарының орналасуы, олардың біріншісі гуандар арасында бірегей және курассоларға көбірек ұқсас, бір-біріне қатысты айқын жыныстық диморфизм көрсетеді, қазіргі уақытта нақты анықтау мүмкін емес, бірақ барлық деректер олардың гуандардың ең алғашқы туыстары екенін көрсетеді. Олардың таралуы солтүстікке қарай кең, олардың үш түрінің екеуі Орталық Америкада мекендейді. Бұл гуандардың Анды тауларының солтүстік аймағында, Колумбия немесе мүмкін Эквадор аймағында пайда болғанын көрсетеді; олардың алғашқы таралу мерзімі, қазба қалдықтарының жетіспеуіне байланысты, нақты анықталмаған, бірақ шамамен 40-25 миллион жыл бұрын (Олигоцен, мүмкін одан да ертерек) деп болжауға болады. Екі алғашқы туыс Бурдигаль кезеңінде, шамамен 20-15 миллион жыл бұрын, бөлініп кетті. (Pereira et al. 2002) Екі ірі туыс шамамен бір уақытта бөлініп, одан кейін негізінен Оңтүстік Американың тропикалық аймақтарына тарады (Pereira et al. 2002). Қазіргі кездегі түтікше гуандардың таралуы климаттық өзгерістердің нәтижесінде жазық жерлердегі ортаны фрагментациялауға байланысты қалдық сипатта болып көрінеді. Абурриялар, Плиоценнің соңғы кезеңінде, осы факторлардың және, мүмкін, Пенелопамен бәсекелестіктің салдарынан, қолайлы ортаға бірнеше рет тығырылған (Grau et al. 2005). Егер оны кіші тұқымдас ретінде қарастырсақ, бұл топқа шахалакалар да кіреді, бірақ мүйізді гуан одан шығарылып, жеке кіші тұқымдасқа жатады.