Кіріспе

Британдық классикалық ғалым (1921–2003)

Джеффри Стивен Кирк – британдық классик, Кембридж университетінің 35-ші грек тілінің профессоры. Ол сократқа дейінгі философия және грек ақыны Гомердің шығармалары туралы көптеген еңбектер жариялады, нәтижесінде 1985 және 1993 жылдар аралығында жарық көрген "Илиадаға" арналған алты томдық филологиялық түсіндірме жарық көрді. Ноттингемде орта тапқа жататын отбасында дүниеге келген ол Кембридждегі Клэр колледжінде классикалық әдебиеттерді оқыды, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік теңіз күштеріне қосылды. Ол Левант шхуналық флотилиясының құрамында Эгей теңізіне жіберілді және қазіргі грек тілін меңгергенімен көзге түсті. Осы қызметі үшін Distinguished Service Cross орденімен марапатталды, бұл 1997 жылы жарық көрген "Эгей теңізіне қарай" атты мемуарының негізі болды. Кирк 1950 жылдары Кембридждегі Тринити Холлда лектор және мүше ретінде мансабын бастады. Ол сонымен қатар Йель және Бристоль университеттерінде профессор болып жұмыс істеді. 1974 жылы өзінің алғашқы маңызды зерттеуі ("Гераклит: Космикалық фрагменттер", 1954) жарияланғаннан кейін, жетекші эллинист ретінде танылған ол Кембридждегі грек тілінің Regius профессоры лауазымына Денис Пейджтің орнына келді. 1983 жылы зейнетке шыққаннан кейін ол "Илиадаға" түсіндірме жазуға белсенді түрде кірісті, бірақ депрессиялық ауруға шалдығуын бастан кешірді.

Ерте өмір

Джеффри Стивен Кирк 1921 жылдың желтоқсанында Нотингемде дүниеге келді. Оның әкесі Фредерик Кирк – Нортгемптон политехникалық институтының білім беру саласындағы әкімшісі және Бірінші дүниежүзілік соғыстың қатысушысы, ал анасы – Энид болды. Балалық шағының бір бөлігін Гертфордширдегі Радлетт қаласында өткізген ол Ланкаширдегі Россолл жекеменшік мектебінде білім алды. 1939 жылы Кембридждегі Клэр колледжінде классикалық әдебиеттерді оқуға стипендия жеңіп алды.

Әскери қызмет пен Кембриджке оралу

1941 жылы Кембридж университетінде бір жыл оқығаннан кейін Кирк Корольдік теңіз күштері ерікті резервіне қосылды. Кембриждегі жетекшісі Роберт Раттенбери болды, кейін Хью Ллойд Джонс оны "жақсы ғалым, бірақ оқушыға шабыт беретін ұстаз емес" деп сипаттады. Кирк теңізге кететінін айтқанда Раттенбери: "Аспан сақласын! Сені енді көрмесем керек!" деді. Кирк Левант шхуналарының флотилиясында қызмет етті, бұл Эгей теңізінде жұмыс істейтін одақтас теңіз күштерінің ұйымы еді. Кейінірек, 1997 жылы жазылған "Эгей теңізіне қарай" атты мемуарында соғыс жылдарындағы өміріне ой жүгіртті. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Кирк Кембриджге оралып, классикалық трипосқа оқуын жалғастырды. Оған Клэр колледжіндегі тәлімгері, ежелгі Грекия тарихшысы Н. Г. Л. Хаммонд пен эллинист Гарри Сандбах ең көп әсер етті. 1946 жылы ол үздік дипломмен бакалавр дәрежесін алды.

Троица залында басталған

Кирктің алғашқы академиялық лауазымы Кембридждегі Тринити-холлдағы ғылыми-зерттеу стипендиясы болды. Дегенмен, ол көп уақытын колледжден тыс өткізді. 1947–1948 жылдары Афинадағы Британ мектебінде жұмыс істегеннен кейін, 1949 жылдан 1950 жылға дейін Гарвард университетінде Коммонуэлт қорының стипендиаты ретінде болып қызмет етті. 1950 жылы Кирк суретші Барбара Трейлге үйленді, олардың бір қызы болды. Содан кейін ол Кембриджде тұрақты лауазымға орналасты. Ежелгі грек әдебиетінен көмекші лектор болып жұмыс істейтін ол Тринити-холлдың мүшесі болып сайланды. Өзінің заманы үшін ерекше жайт ретінде, Кирк тұрақты академиялық қызметкер ретіндегі алғашқы он жылдығында бірнеше жоғарылауларға қол жеткізді: ол 1952 жылы университет лекторы, ал 1961 жылы оқырман болып тағайындалды. 1950-ші және 1960-шы жылдарда бірнеше монографиялар жарық көрді, олар оның ежелгі Грекияны зерттеуші ғалым ретінде халықаралық беделін қалыптастыруға көмектесті: ол философ Гераклиттің фрагменттерін редакциялады (1954), Гомердің поэзиясы туралы зерттеме жазды (1962) және классицист Джон Рейвенмен бірлесіп Сократтан бұрынғы философия бойынша жинақ шығарды (1958). Ол отыз сегіз жасында 1959 жылы Британ академиясының мүшесі болып сайланды.

АҚШ пен Англиядағы профессорлық лауазымдар

1965 жылы Кирк АҚШ-қа оралып, Йель университетінде классика профессоры болды. Ол бұл қызметті 1970 жылға дейін атқарды. Осы кезеңде ол Берклидегі Калифорния университетінде классикалық әдебиет бойынша Сатер профессоры ретінде бір жыл жұмыс істеді және 1968 жылы «Миф: оның мәні мен функциялары» атты Сатер классикалық лекцияларын оқыды. Солтүстік Америкада бес жыл өткізгеннен кейін, Кирк 1971 жылы Бристоль университетінің грек тілі кафедрасын басқару ұсынылғанда Ұлыбританияға оралды. Алайда, оның қызметі ұзаққа созылмады: 1973 жылы Денис Пейдж Кембридждегі грек тілінің Regius кафедрасынан зейнетке шықты. Келесі жылы Кирк Пейджтің орнын басып, бұл кафедраның 35-ші иегері атанды. Кембриджтегі Тринити колледжі оны мүшелігіне қабылдады. 1970 жылы «Сатер лекциялары» мазмұнын жариялағаннан кейін, грек әдебиеті саласындағы жұмысын трагедияшы Еврипидтің «Бақайлар» (1970) туындысын аудару және Гомер туралы екінші монографиясымен («Гомер және ауызша дәстүр», 1977) жалғастырды. 1979 жылы ол қысқа мерзімге АҚШ-қа оралып, Тулан университетінде ерекше қонақ профессор болып жұмыс істеді. 1975 жылы, Regius профессоры қызметін атқарып жүргенде, Кирктің әйелімен некесі ажырасты. Содан кейін ол сол жылдың қыркүйек айында әдеби сыншы Кристофер Рикстің бұрынғы әйелі Кирстен Рикске үйленді. Олардың балалары болмаса да, ол Кирстеннің алғашқы некесінен төрт өгей бала ие болды.

Зейнеткерлік және өлім

1982 жылы Кирк оқытушылық қызметінен зейнетке шықты. Біраз уақыт Суффолк графтығындағы Вудбридж қаласындағы үйінде тұрған ол, әйелімен бірге Бат қаласына көшіп, соңында Батыс Суссекстегі Фиттлвортта қоныстанды. Зейнеткерлік жылдарының көп бөлігін Гомердің "Илиада" эпосына кең көлемді түсіндірме жазумен өткізді. Академиялық карьерасының ең маңызды жетістігі деп есептелген бұл еңбек 1985 және 1993 жылдар аралығында алты томдық түрде жарық көрді. Бірінші екі томның жалғыз авторы болса, қалған томдар классиктер Марк В. Эдвардс, Ричард Янко, Николас Ричардсон және Джон Б. Хейнсвортпен бірлесіп жарыққа шықты. Зейнетке шыққаннан кейін Кирк депрессиямен күресіп, "қиын және тұрақсыз" өмірге ұшырады. 2003 жылдың наурыз айында Батыс Суссекстегі Рейктегі қарттар үйінде жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. Одан соң екінші әйелі Кирстен, қызы және төрт өгей баласы қалды.

Мұра

Киркс классикалық ғалым ретінде танымал болған, ол бастапқыда Сократқа дейінгі философия бойынша еңбектеріне негізделген. Оның алғашқы кітабы ("Гераклит: Космикалық фрагменттер", 1954) ғалымдар қауымдастығы арасында жақсы қабылданды. Платонның шығармаларын түсіндіретін жетекші ғалым Грегори Властос былай деген: "Ол бұрын әдеттегідей деп санаған көптеген нәрселерді қайта қарауға итермелейді". Джон Рейвенмен бірлесіп жазған 1959 жылғы "Сократқа дейінгі философтар" кітабы грекші Хью Ллойд Джонстың сөздерімен айтқанда, бұл тақырып бойынша бұрынғы зерттеулерге "құнды балама" болды. 1960 жылдан бастап оның зерттеулерінің негізгі бағыты Гомердің эпостары болды. Бұл салада ол Кембридждегі алдыңғы ғалымы Денис Пейджтің ықпалында болды, ол поэзия ауызша дәстүрдің өнімі деп есептеген. Кирктің "Гомердің әндері" (1962) Пейджтің көзқарастарын толықтырып, өлеңдердің ауызшадан жазбаша формаға өтуін қарастырды. Оның зейнеткерлікке шыққаннан кейін жариялаған "Илиадаға" арналған толық түсіндірмесі "The Guardian" газеті тарапынан "ұштас [ ] және кең көлемді интерпретация" деп мақталып, жоғары бағаланды. Алайда, Ллойд Джонс оны түсіндірме жарық көрген кезде ескірген оралдық теорияларды ұстануы үшін сынады.