Кіріспе
Синапсидтердің жойылған түрі Диметродон бореалис, бұрын Батигнатус бореалис деп аталған, шамамен 270 миллион жыл бұрын (млн жыл) ерте орта перм кезеңінде өмір сүрген пеликозаврлар тобына жататын жойылған түр. Канаданың Принс-Эдвард аралынан табылған жоғарғы жақ сүйегінің жартылай бөлігі – Батигнатустың жалғыз белгілі қазбасы. Бұл сүйек 1845 жыл шамасында Нью-Лондон аймағындағы Спринг-Брук бұлағын қазу кезінде табылған, ал геологтар Джон Уильям Доусон мен Джозеф Лейди оның маңыздылығын анықтаған. Лейди 1854 жылы оны бастапқыда динозаврдың төменгі жақ сүйегі деп сипаттаған, бұл Канадада табылған алғашқы динозавр және Солтүстік Америкада табылған екінші динозавр (біріншісі – Пенсильваниядан табылған Клепсизавр, қазір фитозавр екені белгілі). Кейіннен бұл сүйек пеликозаврға жататыны анықталды. Оның қазіргі сфенокодонтид синапсиді ретінде жіктелуі 1870 жылдары оның белгілі туысы Диметродонның табылуынан кейін ғана мойындалды, бірақ Батигнатус алғашқы табылған сфенокодонтид екенімен ерекшеленеді. 2015 жылы Торонто университетінің Миссиссауга бөлімшесі, Карлтон университеті және Корольдік Онтарио мұражайының зерттеушілері жүргізген зерттеуде бұл түр Диметродон туысына қайта жіктелді.
Dimetrodon borealis, formerly known as Bathygnathus borealis, is an extinct species of pelycosaur grade synapsid that lived about 270 million years ago (Ma) in the Early Middle Permian. A partial maxilla or upper jaw bone from Prince Edward Island in Canada is the only known fossil of Bathygnathus. The maxilla was discovered around 1845 during the course of a well excavation in Spring Brook in the New London area and its significance was recognized by geologists John William Dawson and Joseph Leidy. It was originally described by Leidy in 1854 as the lower jaw of a dinosaur, making it the first purported dinosaur to have been found in Canada, and the second to have been found in all of North America (the first was Clepsysaurus from Pennsylvania, now known to be a phytosaur rather than a dinosaur). The bone was later identified as that of a pelycosaur. Although its current classification as a sphenacodontid synapsid was not recognized until after the discovery of its more famous relative Dimetrodon in the 1870s, Bathygnathus is notable for being the first discovered sphenacodontid. A 2015 study by the researchers from the University of Toronto Mississauga, Carleton University and the Royal Ontario Museum reclassified the species into the genus Dimetrodon.
Сипаттама
Диметродон бореалистің тістері ұзын, иілісқан және ерекше тамшы тәрізді, олар негізінен емес, ортасында кеңейеді. Тістердің тамшы пішіні Диметродон бореалистің Sphenacodontidae тұқымдасына жататынын көрсетеді. Жоғарғы жақ сүйегінің пішіні Диметродон бореалистің, Диметродон сияқты, басқа дамыған сфенокодонтидтерге тән терең шакал сүйегі болғанын көрсетеді. Басқа Диметродон түрлеріне ұқсас, Диметродон бореалистің жақ сүйегінің алдыңғы бөлігінде үлкен кәдімгі тісі бар.
Зерттеу тарихы
Батигнатустың жоғарғы жақ сүйегі 1845 жыл шамасында Принс-Эдвард аралының солтүстігіндегі French River деген елді мекенінде табылды. Сүйекті жер иесі Дональд МакЛауд өз құдығының түбіндегі тақталы тас қабатынан тапқан. Лейди Батигнатусты Ұлыбританияның триас кезеңінің қызыл түсті шөгінділерінен табылған Текодонтозаврмен салыстырды, ол ғылыми тұрғыдан сипатталған алғашқы динозаврлардың бірі. Доусон Батигнатустың жылдам қозғалатын етқоректі жануар болғанын болжайды, себебі оның терең бассүйегі жылдам қозғалатын жыландардың қысқа бассүйегіне ұқсас, ал баяу қозғалатын крокодилдердің сопақ бассүйегінен ерекшеленеді.