Кіріспе

Синапсидтердің жойылған түрі Диметродон бореалис, бұрын Батигнатус бореалис деп аталған, шамамен 270 миллион жыл бұрын (млн жыл) ерте орта перм кезеңінде өмір сүрген пеликозаврлар тобына жататын жойылған түр. Канаданың Принс-Эдвард аралынан табылған жоғарғы жақ сүйегінің жартылай бөлігі – Батигнатустың жалғыз белгілі қазбасы. Бұл сүйек 1845 жыл шамасында Нью-Лондон аймағындағы Спринг-Брук бұлағын қазу кезінде табылған, ал геологтар Джон Уильям Доусон мен Джозеф Лейди оның маңыздылығын анықтаған. Лейди 1854 жылы оны бастапқыда динозаврдың төменгі жақ сүйегі деп сипаттаған, бұл Канадада табылған алғашқы динозавр және Солтүстік Америкада табылған екінші динозавр (біріншісі – Пенсильваниядан табылған Клепсизавр, қазір фитозавр екені белгілі). Кейіннен бұл сүйек пеликозаврға жататыны анықталды. Оның қазіргі сфенокодонтид синапсиді ретінде жіктелуі 1870 жылдары оның белгілі туысы Диметродонның табылуынан кейін ғана мойындалды, бірақ Батигнатус алғашқы табылған сфенокодонтид екенімен ерекшеленеді. 2015 жылы Торонто университетінің Миссиссауга бөлімшесі, Карлтон университеті және Корольдік Онтарио мұражайының зерттеушілері жүргізген зерттеуде бұл түр Диметродон туысына қайта жіктелді.

Сипаттама

Диметродон бореалистің тістері ұзын, иілісқан және ерекше тамшы тәрізді, олар негізінен емес, ортасында кеңейеді. Тістердің тамшы пішіні Диметродон бореалистің Sphenacodontidae тұқымдасына жататынын көрсетеді. Жоғарғы жақ сүйегінің пішіні Диметродон бореалистің, Диметродон сияқты, басқа дамыған сфенокодонтидтерге тән терең шакал сүйегі болғанын көрсетеді. Басқа Диметродон түрлеріне ұқсас, Диметродон бореалистің жақ сүйегінің алдыңғы бөлігінде үлкен кәдімгі тісі бар.

Зерттеу тарихы

Батигнатустың жоғарғы жақ сүйегі 1845 жыл шамасында Принс-Эдвард аралының солтүстігіндегі French River деген елді мекенінде табылды. Сүйекті жер иесі Дональд МакЛауд өз құдығының түбіндегі тақталы тас қабатынан тапқан. Лейди Батигнатусты Ұлыбританияның триас кезеңінің қызыл түсті шөгінділерінен табылған Текодонтозаврмен салыстырды, ол ғылыми тұрғыдан сипатталған алғашқы динозаврлардың бірі. Доусон Батигнатустың жылдам қозғалатын етқоректі жануар болғанын болжайды, себебі оның терең бассүйегі жылдам қозғалатын жыландардың қысқа бассүйегіне ұқсас, ал баяу қозғалатын крокодилдердің сопақ бассүйегінен ерекшеленеді.