Кіріспе

Израиль және Палестинадағы 5-ші тас жол немесе Транс-Самария тас жолы (Квиш Хоце Шомрон) – Израильдің маңызды тас жолдарының бірі. Ол Тель-Авивтің солтүстігіндегі Жерорта теңізі жағалауын Шарон жазығының орталық бөлігімен және шығысқа қарай Ариэльмен, сондай-ақ Батыс жағалаудың солтүстігіндегі басқа да израильдік елді мекендермен байланыстырады. 5-ші тас жол атауы көбінесе жолдың батыс ұшындағы Глилот түйіскен жерінен басталып, Ариэльдің басты кіреберісіне дейінгі бөлігін атау үшін қолданылады. Осы ретте ол Солтүстік Тель-Авив аймағындағы төрт маңызды магистральдық тас жолын қиып өтеді және олардың арасында байланыс құрады: Жағалау тас жолы (5-ші бағдарлама), Аялон тас жолы (20-шы бағдарлама), Геха тас жолы (4-ші бағдарлама) және Израильдік көлденең тас жолы (6-шы бағдарлама). Тас жолдың толық атауы – Квиш Хоце Шомрон, яғни Транс-Самария тас жолы. Бірақ бұл атау көбінесе Батыс жағалаудағы бөлігіне, атап айтқанда, Жасыл желіден кейін, Батыс жағалаудағы Иордан аңғарына қарай жалғасатын бөлігіне қатысты қолданылады. Жасыл желіден басталып, шығысқа қарай созылатын бұл бөлік, ізгі есте сақталатын Израильдің бұрынғы көлік министрі Хайм Ландаудың құрметіне «Дерх Хайм» (Хаймнің жолы, сонымен қатар «Өмір жолы») деп аталды.

Тарих

5-ші тас жол бастапқыда жасыл сызықтың ішінде орналасқан Рош ХаАйнға жетіп, негізінен халық тығыз орналасқан Гуш Дан қалалық аймағына қызмет көрсетті. Батыс жағалауда негізгі жол әлі де ескі 505-ші жол болды, ол 2000 жылы Екінші интифада оқиғаларынан кейін еврей көлігі үшін ішінара жабылды. 1990 жылдардың басында Ариэль және оның айналасындағы елді мекендердің өсуімен бірге, 505-ші жолдан гөрі заманауи және кеңірек жол қажет болды. Сондықтан 5-ші тас жол Жасыл сызықтан шығысқа қарай шамамен 20 км-ге созылды, ол Ариэльдің жанында аяқталып, Батыс жағалаудың солтүстігіндегі 50,000-қа жуық адам тұратын Израиль қоныстарының ең ірі блогына, сондай-ақ Баркан индустриялық паркіне қызмет етеді. Сол кезде 5-ші тас жолдың бұл бөлігі Батыс жағалауда Израиль жүзеге асырған ең ірі инфрақұрылымдық жобалардың бірі болды. 2017 жылдан бастап жол Ариэль қиылысындағы айналымда аяқталады, онда ол 505-ші жолға қосылады, ол Ариэльден шығысқа қарай 90-шы жолда орналасқан Петзаелге дейін жалғасады, Иордан аңғарындағы Израиль-Иордания шекарасына параллель солтүстік-оңтүстік бағыттағы жол. Тас жолдың батыс бөлігі әр бағытта 3-тен 5 жолақтан тұрады, ал жол шығысқа қарай бағанда жолақтардың саны азаяды. 2017 жылы Гуш-Данды қоршаған батыс бөлігі Израильдегі ең тығыз қозғалыс орындарының бірі болып табылады. 5-ші тас жолға параллель және солтүстікке қарай шамамен 5-6 км жүретін 531-ші тас жолы 2017 жылы ашылды, және оның құрамында теміржол жүйесі де бар. 5-ші тас жол бойында жылдам қозғалысқа арналған жолақтың құрылысын жоспарлау жүріп жатыр.