Кіріспе

Полковник Николя Лебель (18 тамыз 1838 – 6 мамыр 1891), оның құрметіне француз әскерінің Лебель мылтығы аталды.

Өмірбаян

Николас Лебель Верденге жақын Сент-Михельде (Мос) дүниеге келді. Әскери мансапқа қызығушылық танытып, 1855 жылы Сент-Сир әскери академиясына түсті. 1857 жылы 58-ші жаяу әскер полкіне екінші лейтенант болып қосылды. 1870–1871 жылдардағы Франко-прусс соғысында капитан және рота командирі болды. 1870 жылдың қыркүйегінде Седан қоршауынан кейін тұтқынға алынып, соғыс тұтқынына айналды. Франкфурт шартынан кейін босатылып, 1871 жылғы жеңілістен кейін француз армиясының қарқынды қайта ұйымдастырылу кезеңінде Тур қаласында қызметке орналасты. 1876 жылы майор болып тағайындалды және жаяу әскер қару-жарағын жетілдіруге кірісті. Оның қабілеті тез танылып, 1883 жылы соғыс министрі генерал Тибоден оған армияның École Normale de Tir орталығын басқаруды тапсырды. Е.Н.Т. – атыс дағдысын жақсартуға және жеңіл қаруды жетілдіруге арналған армиялық оқу орталығы. 1884 жылдың наурыз айында ол қайта зарядталатын қарулар жөніндегі комиссияның (Commission des Armes à Répétition) мүшесі болды. Комиссияға сол кезде генерал Батист Трамонд төрағалық етті, сондай-ақ полковник Базиль Гра, полковник Бонне, полковник Лебель, Кастан, де Тристан, капитан Десале және, ең бастысы, түтінсіз ұнтақтың авторы Пол Виейл кірді. Осы комиссия fusil mle 1886 үлгісіндегі жаяу әскер винтовкасының прототипін жасап, оның жасалуын бақылады. Бұл жоба бір жылдан сәл астам уақыт ішінде, 1886 жылдың қаңтарынан бастап 1887 жылдың сәуірінде ресми қабылданған күнге дейін аяқталды. Лейтенант-полковник Лебельдің тікелей үлесі – оның басшылығымен École Normale de Tir орталығында жасалған және жан-жақты сынақтан өткен толық металл қаптамалы оқ, яғни balle Lebel. Ол 1882 жылы швейцариялық армия офицері, майор Эдуард Рубиннің алғашқы мыс қаптамалы оқтарының нәтижелеріне сүйенді. "Balle Lebel" болмаса, Пол Виейлдің түтінсіз ұнтағымен жұмыс істейтін жаңа Mle 1886 винтовкасының мүмкіндігі болмас еді, себебі бұл ұнтақ қара ұнтақтан гөрі әлдеқайда жоғары жылдамдық беретін. Жаңа Fusil Mle 1886 тез арада және бейресми түрде Fusil Lebel деп аталды, «комиссияның, тіпті полковник Лебельдің өзінің наразылығына қарамастан», – деп Шаллеаның 1935 жылы жарық көрген «Histoire Technique de l'Artillerie de Terre en France pendant un siècle» атты классикалық еңбегінде нақты айтылған. Тарихи мәліметтер көрсетіп тұрғандай, Лебель винтовкасы – уақытқа қарсы күресіп, соғыс министрі генерал Буланжердің үлкен қысымымен жасалған ұжымдық еңбек. Полковник Лебельдің басшылығымен жасалған түпнұсқа оқ, «Balle M» Лебельдің түтіктік магазинынде кездейсоқ тұтану қаупі болмауы үшін жалпақ мұрынды болды. «Balle M» оғының металл қаптамасы купроникельден жасалған, ал ортасы қорғасыннан. Оның салмағы – , оның бастапқы жылдамдығы – , ең жоғары ұшу қашықтығы – . Оқ жаңа түтінсіз «poudre B» ұнтағымен қозғалды. Оның баллистикалық қасиеттері сол кездегі (1887 жыл) барлық қарулардан жоғары болды. Лебель 1887 жылы полковник шеніне көтерілді, бірақ жүрек ауруларына байланысты 1890 жылы ерте зейнетке шықты және 1891 жылдың 6 мамырында 53 жасында қайтыс болды. Ол Құрмет легионы орденінің командирі атағымен марапатталды.